اردوگاه های آوارگان فلسطینی در لبنان

میان قید و بندهای حزب الله و آرامش پس از کشمکش چندین ساله

آوارگان فلسطینی در لبنان میان حق بازگشت به کشورشان و تسویه حساب های داخلی روزگارشان را سپری می کنند. مناسبات بین آنها و لبنانی ها در چند دهه گذشته پر از درگیری و کشمکش های مختلف بود. به اینها باید دعواهای درون گروهی و بین سازمان های دارای ایدئولوژی مختلف را افزود؛ از نقش آفرینی پررنگ گروه های فلسطینی در جنگ داخلی لبنان در دهه هفتاد میلادی قرن گذشته گرفته تا جنگ و درگیری در اردوگاه ها و کشتار آوارگان مقیم اردوگاه ها از سوی طرف های لبنانی و سوری و اسرائیلی تا جنگ درون اردوگاه ها. نبرد در اردوگاه نهر البارد در شمال لبنان نمونه بارز این جنگ و دعواها بود. نبرد نهر البارد در ۲۰۱۷ بین ارتش لبنان و گروه افراطی «فتح الاسلام» به نابودی کامل اردوگاه و وقوع درگیری خونین انجامید. تعداد فراوانی از ساکنان اردوگاه در جریان درگیری ها کشته شدند.

عین الحلوه در شهر صیدا، جنوب لبنان بزرگ ترین اردوگاه آوارگان فلسطینی در این کشور است. ساکنان این اردوگاه چندین سال گرفتار درگیری و خشونت و کشمکش های خونین بین گروه های مسلح بودند. برخی از این گروه ها مورد حمایت جریان های اسلام گرای تندرو مثل القاعده و داعش و جبهه النصره بودند و عده ای نیز توسط طرف های منطقه ای همچون رژیم سوریه و حکومت ایران ساپورت می شدند. در این میان گروه هایی بودند که از سوی خود فلسطینیان حمایت می شدند.

آوارگان فلسطینی تاوان تسویه حساب های داخلی را می دهند. آنها در این درگیری ها و دعواها به قول معروف نه سر پیاز بودند و نه ته پیاز. جالب اینجاست که تمام این درگیری ها و کشمکش ها نام «مساله فلسطین» را یدک می کشند. اردوگاه های آوارگان فلسطینی که از شمال لبنان تا جنوب آن و بقاع و بیروت گسترده شده اند به دلیل شرایط یاد شده به کانون فقر و محرومیت و پناهگاه امن قانون شکنان و خلافکاران و فراری های لبنانی و فلسطینی تحت پیگرد دولت لبنان تبدیل شدند. علاوه بر این، مصرف مواد مخدر بین جوانان ساکن اردوگاه ها افزایش قابل ملاحظه ای یافته است. آنها به دنبال فرار از واقعیت تلخ جامعه و بیکاری و ناامنی هستند. اسلحه به وفور در دست ساکنان است.

فلاکت و محرومیت و انتظار کشنده برای آرزوی دوردست بازگشت به میهن و حقوقی که در بحبوحه کشمکش و بند و بست ها گم شده سهم آوارگان فلسطینی است. این واقعیت جامعه آوارگان فلسطینی در لبنان است. اردوگاه ها دوره آرامشی را سپری می کنند که در چند سال گذشته بی سابقه بوده است. اما دلیل این آرامش که هر لحظه امکان شکسته شدن آن بر اثر پرتاب خمپاره در اینجا یا ترور یکی از شخصیت های مهم در آنجا وجود دارد چیست؟

 



دکتر هشام دبسی پژوهشگر فلسطینی

دغدغه معیشت عامل آرامش

دکتر هشام دبسی مدیر مرکز مطالعات استراتژیک و توسعه انسانی «تطویر» و پژوهشگر فلسطینی به المجله گفت «ترمیم روابط بین تشکیلات خودگردان فلسطین در رام الله و رژیم سوریه پس از اختلافات و قطع رابطه طولانی بر اردوگاه های فلسطینیان در لبنان و به خصوص گروه های درگیر تاثیر داشت. آنها روابط خود را بر پایه سبک جدید توافقی تنظیم کرده و از درگیری فاصله گرفتند. این توافق کنونی منجر به آرامش و برقراری امنیت و توقف درگیری بین گروه های مختلف شد».

دبسی افزود «اردوگاه ها اینک دوره آرامش را سپری می کنند چون معادله سیاسی دستخوش تغییر شد. به عنوان مثال، اردوگاه های عین الحلوه و المیه ومیه را در نظر بگیرید. گروه های مستقر در این دو اردوگاه پیشتر مرتب در حال درگیری و دعوا با جریان های اسلام گرای افراطی بودند. سران تمام این گروه ها در این اردوگاه ها همچنان حضور دارند اما مدتی است که هیچ خبری از درگیری و نبرد نیست. دلیل این امر این است که تحولات سیاسی و مصالحه بین رژیم سوریه و سازمان آزادیبخش فلسطین منجر به توقف درگیری ها شد. علاوه بر این، با اینکه دولت لبنان ورودی اردوگاه ها را بسته اما این امر واکنش خشونت آمیز گروه های فلسطینی ساکن را به دنبال نداشت. این گروه ها پیشتر هر گونه اعمال محدودیت دولت بر اردوگاه ها را با درگیری و اسلحه پاسخ می دادند».

 



شیخ جمال خطاب مسئول جنبش اسلامی مجاهد و دبیر گروه اسلامی در اردوگاه عین الحلوه

 

شیخ جمال خطاب مسئول جنبش اسلامی مجاهد و دبیر گروه اسلامی در اردوگاه عین الحلوه به «المجله» گفت «میزان آگاهی و همسویی میان گروه هایی که پیشتر با یکدیگر می جنگندید افزایش یافته است. برخی افرادی که دعوا و درگیری درست می کردند به دولت لبنان تحویل داده شدند و بعضی از گروه ها توسط فرماندهی مشترک در اردوگاه منهدم شدند. البته در اینجا عامل دیگری نیز وجود دارد که باعث ایجاد آرامش شده است؛ وضع اقتصادی کنونی در لبنان و بحران کرونا».

او افزود «برخی از گروه های حاضر در اردوگاه ها برای پیکار به سوریه می رفتند اما حالا دیگر نمی روند. برای مثال، حزب الله پیشتر از میان فلسطینیان ساکن اردوگاه ها نیرو برای پیکار در سوریه جمع می کرد اما حالا دیگر به نیروهای فلسطینی نیاز ندارد. روابط بین اردوگاه های آوارگان فلسطینی و جامعه لبنان بهبود یافته است. نقش برخی از احزاب لبنان که مناسبات تاریخی با فلسطینیان دارند را نباید نادیده گرفت. آنها نیز به بهبود وضع اردوگاه ها کمک کردند».

خطاب درباره صف بندی بین ساکنان اردوگاه ها گفت «فلسطینیان ساکن اردوگاه ها هم مثل لبنانی ها دو دسته شده اند. گروهی که از لحاظ تاریخی هوادار رژیم سوریه و حکومت ایران هستند و عده ای با دخالت های ایران و حضور نظامی حزب الله در منطقه مخالفت می کنند. اما آنچه بر همگی آشکار شده این است که افرادی که مخل امنیت اردوگاه ها هستند به دستگاه های امنیتی تحویل داده می شوند». 

 



نیروهای سازمان آزادیبخش فلسطین در اردوگاه عین الحلوه

 

فلسطینیان و حزب الله؛ از حمایت تمام قد تا رویگردانی

 

ساکنان اردوگاه های فلسطینیان در لبنان گرایش ها و وابستگی های حزبی مختلفی دارند. برخی از اردوگاه ها در بخش هایی هستند که پایگاه اصلی حزب الله محسوب می شوند. اردوگاه های برج البراجنه در ضاحیه جنوبی بیروت و اردوگاه الرشیدیه در شهر صور در جنوب لبنان در مراکز نفوذ حزب الله قرار دارند. مواضع و دیدگاه ساکنان اردوگاه های یاد شده و اردوگاه های واقع در شمال یا بیروت و صیدا تفاوت دارد. جنگ سوریه عامل مهم ایجاد دو دستگی میان فلسطینیان مقیم لبنان بود.

فلسطینیان ساکن اردوگاه ها تا جنگ جولای میان حزب الله و اسرائیل از طرفداران وفادار حزب الله بودند اما با آغاز جنگ در سوریه دو دستگی بین آنها بروز کرد. عده ای حزب الله را همراهی کردند و گروهی شدند مخالف آن. ساکنان اردوگاه های واقع در مناطق نفوذ و کنترل حزب الله با این گروه همسو شدند و مناسبات و پیوندهای خانوادگی و اقتصادی و تجاری با محیط پیرامون خود برقرار کردند. آنها حالا در معرض محدودیت ها و قید و بندهای فراوان از سوی حزب الله قرار دارند. 

یکی از ساکنان اردوگاه برج البراجنه که نخواست نامش منتشر شود به المجله از این محدودیت ها گفت و اینکه چطور حزب الله جلوی اظهارات خطیب مسجد آن منطقه را گرفت. این خطیب ظاهرا درباره مسائل سیاسی و لزوم یاری رساندن به مردم سوریه حرف می زد که با دستور حزب الله نتوانست خطبه را تمام کند چون اظهارات او مورد تایید حزب الله نبود. این قسمتی از محدودیت های روزمره ای است که با آغاز جنگ سوریه از سوی حزب الله برای ساکنان این اردوگاه ها ایجاد شده است.

حزب الله از همان آغاز پیدایش خود را به عنوان پرچمدار «مقاومت» معرفی و تمام جنبش های مقاومت را که در جریان اشغال لبنان از سوی اسرائیل ایجاد شدند از صحنه حذف کرد. «جبهه مقاومت ملی لبنان» که توسط «حزب کمونیست لبنان» تاسیس شد یکی از گروه هایی بود که توسط حزب الله حذف شدند. نوار مرزی بین لبنان و فلسطین اشغالی در تسلط کامل حزب الله قرار گرفت. مساله فلسطین پس از آزاد سازی لبنان به محور اصلی گفتمان حزب الله تبدیل شد. وعده آزادی فلسطین و نزدیک شدن زمان بازگشت به فلسطین در طول سال ها از سوی حزب الله تکرار شد. تازه ترین نمونه آن را در اظهارات حسن نصر الله دبیر کل حزب الله در مراسم روز جهانی قدس در ماه مه دیدیم. او گفت «ما در قدس نماز می خوانیم. ما امروز از هر وقت دیگری به آزاد سازی قدس نزدیک هستیم». این اظهارات و گفتمان حزب الله در طول سالیان متمادی به مذاق فلسطینیان لبنان خوش می آمد و شعارهای پیروزی سر داده می شد. اما حالا وضع فرق کرده است. حزب الله در تمام جنگ های منطقه از سوریه گرفته تا یمن و عراق شرکت کرد و روز ۷ مه ۲۰۰۸ هوادارانش به اسم دفاع از فلسطین و قدس به بیروت حمله کردند و سران حزب الله به صراحت می گویند راه قدس از سوریه می گذرد. دفاع از مساله فلسطین به سرسپردگی و وفاداری به رژیم ایران گره خورد. آنهم رژیمی که به همراه حزب الله چه بلاهایی که بر سر مردم سوریه نیاوردند؛ از گرسنه نگه داشتن و کشتار و توهین گرفته تا کوچ دادن آنها. وعده نصر الله درباره آزادی قدس با وجود همه آنچه گذشت و می گذرد به وسیله ای برای تمسخر و مضحکه کاربران فلسطینی و لبنانی در شبکه های اجتماعی تبدیل شده است.

 

بنابراین، ساکنان اردوگاه های فلسطینی از حمایت چندین ساله و مطلق حزب الله دست کشیدند. عکس های نصر الله از دیوارها پایین کشیده شد و پرچم های حزب الله و علامت پیروزی که همواره بر فراز ساختمان های رنگ و رو رفته در اهتزاز بود جمع آوری شدند. فضای نفرت و انزجار به خاطر کشتار مردم بیگناه سوریه تحت عنوان مساله فلسطین در اردوگاه ها حاکم شد.

اما حزب الله بلایی که بر سر مردم لبنان و سوریه و عراق و یمن آورد در اردوگاه های فلسطینی تکرار کرد. حزب الله لبنان برخی جوانان فلسطینی را به بهانه دفاع از مساله فلسطین گول زد و آنها را حمایت مالی و تسلیحاتی کرد. حزب الله همچنین از گروه های مسلح همچون «انصار الله» و جنبش «حماس» حمایت کرد. این اقدامات به منظور ایجاد چند دستگی بین ساکنان اردوگاه ها انجام شد. این گروه ها در صورت لزوم شروع به خرابکاری می کنند و دعوا و اختلاف درست می کنند. این در حالیست که دستگاه رسانه ای حزب الله همواره دم از عشق و وفاداری به فلسطین و آزادی فلسطین می زند و فیلم های توزیع مواد غذایی و اقلام ضروری در اردوگاه ها پخش می کند!

یکی از مسئولان سازمان آزادی بخش در لبنان به المجله گفت «سازمان آزادی بخش فلسطین و جنبش فتح اعلام کردند در کشمکش های منطقه و دعواهای داخلی در لبنان دخالت نمی کنند. برخی گروه های حاکم در لبنان پیشتر اجازه نمی دادند اقدام قاطعانه ای برای توقف درگیری ها انجام شود. اما پس از اینکه چندین اردوگاه آوارگان فلسطینی در لبنان صحنه کشمکش و نبرد و درگیری بین گروه های تندرو و سازمان های مورد حمایت محور ایران و سوریه شدند سازمان آزادی بخش و جنبش فتح تصمیم به برقراری ثبات در اردوگاه گرفتند».

این اقدام ضربه سهمگینی برای گروه های تندرو در سوریه و عراق بود. جناح های تندرو در اردوگاه های لبنان از گروه های تندرو در سوریه و عراق برای اجرای برنامه هایشان دستور می گرفتند. قدرت و نفوذ این گروه ها در اردوگاه ها پس از موضع قاطعانه سازمان آزادیبخش و جنبش فتح کم رنگ شده است.

جریان های دیگری هم در اردوگاه هستند که سرسپرده رژیم ایران و حکومت سوریه هستند. گروه انصار الله از جمله اینها هستند. برخی گروه ها در اردوگاه ها از خود فلسطین و دقیقا توسط جنبش حماس ساپورت می شوند. این حمایت شامل دادن اسلحه و مهمات پیشرفته و غذا می شود. حماس با این اقدام در صدد تضعیف سازمان آزادیبخش فلسطین است.

 



ایست بازرسی ارتش لبنان در ورودی اردوگاه عین الحلوه

اردوگاه المیه و میه در شرق شهر صیدا است. گروه انصار الله در آنجا دعوا و کشمکش درست می کنند. حزب الله و سازمان آزادیبخش فلسطین بر اثر این دعوا دچار اختلاف شدند. مقام های رسمی دو گروه در راستای حل اختلافات دیدار کردند و آنچه مشخص شد این بود که حزب الله تقصیر کار بوده است. 

او افزود «آگاهی میان ساکنان اردوگاه های آوارگان فلسطینی و کمیته های اداره اردوگاه ها نقش اصلی در ایجاد ثبات و امنیت کنونی دارد. مشکلات اقتصادی لبنان نیز تاثیر ناگواری بر اردوگاه ها داشته و به اینها باید کرونا را نیز افزود. کرونا به دغدغه اصلی ساکنان اردوگاه ها تبدیل شده است. آنها به دنبال تامین ما یحتاج روزانه و حمایت خود از آینده نامعلوم هستند».

او درباره سوءاستفاده حزب الله از حضور فلسطینیان در لبنان و استفاده ابزاری از مساله فلسطین خاطر نشان کرد «چرا دولت لبنان دسترسی ساکنان اردوگاه ها به سلاح را متوقف نمی کنند؟ پرزیدنت محمود عباس در جریان سفر به لبنان در ۲۰۱۷ با وجود اسلحه در اردوگاه آوارگان فلسطینی مخالفت کرد».

او یادآور شد «برخی گروه های لبنانی دقیقا حزب الله و جریان های وابسته به محور ایران و سوریه مخالف جمع آوری اسلحه در اردوگاه ها هستند چون می دانند این اقدام مقدمه ای برای جمع کردن سلاح حزب الله خواهد بود. حزب الله و رژیم ایران و رژیم سوریه از اردوگاه های فلسطینی به عنوان ورقه ای برای اعمال فشار به طرف های خارجی استفاده می کنند».

او درباره دودستگی میان ساکنان اردوگاه ها اظهار کرد «ساکنان اردوگاه های آوارگان فلسطینی در لبنان هم مثل بقیه مردم در کشورهای عربی متحول شدند. آنها در جنگ جولای ۲۰۰۶ از حزب الله به عنوان گروهی که در برابر اسرائیل ایستاد حمایت کردند. وقتی جنگ سوریه و تحولات منطقه ای آغاز شد ساکنان فلسطینی اردوگاه ها نتوانستند از جنایت های رژیم ایران و رژیم سوریه و حزب الله علیه مردم سوریه چشم پوشی کنند. میزان فرقه گرایی در منطقه افزایش یافت و چندین مورد کشتار علیه فلسطینیان در اردوگاه های آوارگان فلسطینی در سوریه روی داد. این اتفاقات باعث گسترش نارضایتی بخش اعظم جامعه فلسطینیان از حزب الله شد. نگرش فلسطینیان نسبت به حزب الله تغییر و نسبت به این گروه ابراز انزجار کردند. بسیاری از فلسطینیان مقیم لبنان بر این باورند که حزب الله یک گروه شبه نظامی است که پروپاگاندای حکومت ایران را اجرا می کند و مردم سوریه را می کشد. اتفاقا یک ماجرا هم در این رابطه در اردوگاه عین الحلوه روی داد. سفارت ایران یک اتوبوس حامل مواد غذایی و پوشاک به این اردوگاه فرستاد. برخی از جوانان غیر وابسته به احزاب و گروه ها به شکل خودجوش جلوی اتوبوس را گرفتند و از ورود آن به اردوگاه جلوگیری کردند. از آن زمان، حکومت ایران اگر بخواهد کمک بفرستد آن را از طریق گروه های وابسته یا جنبش حماس میان هوادارانشان توزیع می کند. البته مقدار کمک های ایران بر خلاف ادعای رسانه های محور مقاومت خیلی کمتر شده». 

 



کافی شاپ واقع در اطراف اردوگاه برج البراجنه. مالک آن یکی از اعضای حزب الله است

 

اردوگاه ها زیر یوغ استبداد حزب الله مدافع پر و پا قرص مساله فلسطین

همه می دانند حزب الله «حکومت» در دل حکومت لبنان است. مربع های امنیتی تحت سلطه کامل حزب الله هستند و دستگاه های دولتی لبنان حق نفوذ در این مناطق را ندارند. البته وضع در اردوگاه برج البراجنه فرق می کند. برج البراجنه سکونتگاه پناهجویان فلسطینی سنی مذهب است اما در مربع امنیتی حزب الله قرار دارد. این اردوگاه به مرکز تجمع گروه های تندرو مخالف حزب الله تبدیل شده است. این گروه ها قادر به جذب طبقه به حاشیه رانده شده و فقرا هستند. ساکنان برج البراجنه با مردم سوریه و کشورهای عربی ابراز همبستگی کرده و علیه اهداف رژیم ایران که توسط حزب الله اجرا می شود موضع گیری کردند.

بنابراین حزب الله محدودیت های شدیدی در اردوگاه برج البراجنه برقرار کرده است. حزب الله در اطراف اردوگاه مجتمع های تجاری و کسب و کارهایی راه اندازی کرده که در آنها خبرچین های حزب الله فعالیت می کنند. آنها تحرکات ساکنان اردوگاه و ورود و خروج افراد به اردوگاه را زیر نظر گرفته و در صورت لزوم دست به کار می شوند.

حزب الله دور تا دور اردوگاه کافی شاپ ساخته است. مالکان این اماکن خبرچینان فلسطینی و لبنانی هستند که تحرکات درون اردوگاه را زیر نظر دارند. حزب الله همزمان با آغاز جنگ سوریه خودروهای گشت زنی در این اردوگاه برقرار کرد تا به قول خودش هسته های داعش را شناسایی کند.

مسئول سازمان آزادی بخش فلسطین افزود «حزب الله اینک تسلط چندانی در اردوگاه برج البراجنه ندارد چون نمی تواند از میان فلسطینی ها نیرو جذب کند و نفوذ خود را گسترش دهد. حزب الله از جنبش حماس کمک گرفته و خبرچینان حماس آنچه در اردوگاه می گذرد را به حزب الله گزارش می دهند. حماس چشم و گوش حزب الله در این اردوگاه شده است».

حزب الله و جنبش حماس در آغاز جنگ در سوریه آماری درباره جمعیت ساکنان این اردوگاه و گرایش های سیاسی آنان تهیه کردند.

 



یکی از ایست های امنیتی حزب الله در ورودی اردوگاه برج البراجنه که رفت و آمدها را کنترل می کند

 

مسئول سازمان آزادی بخش فلسطین یادآور شد «بخش گسترده ای از فلسطینیان به دلیل دخالت حزب الله در جنگ سوریه از آن رویگردان شدند. تنفر مردم به خصوص پس از اعمال محدودیت علیه فلسطینیان در اردوگاه ها افزایش یافت. حزب الله فلسطینیان اردوگاه برج البراجنه را متهم به بمبگذاری های ضاحیه جنوبی کرد. ده ها خانواده ساکن اردوگاه بر اثر این قید و بندها و آزار و اذیت حزب الله به اردوگاه های دیگر رفتند یا کلا از لبنان مهاجرت کردند».

حسن بکیر مسئول دفتر رسانه ای جنبش فتح در بیروت به المجله گفت «حزب الله مدت ها پیش گروه هایی به اسم سرایا المقاومه در اردوگاه های آوارگان فلسطینی در بیروت ایجاد کرده است. تعداد آنها در اردوگاه شاتیلا در بیروت ده ها گروه و در اردوگاه برج البراجنه دو برابر هستند. حزب الله مدعی شده که جذب و مسلح کردن جوانان فلسطینی ساکن اردوگاه ها به منظور حفظ امنیت است چون اگر خدشه ای به امنیت اردوگاه برج البراجنه وارد شود مربع امنیتی حزب الله در ضاحیه جنوبی تحت تاثیر قرار می گیرد».

بکیر افزود «حضور افراد مسلح تابع حزب الله در اردوگاه فلسطینیان ناموجه است. سوال اینجاست که آیا حزب الله قصد دارد از آنها در آینده استفاده کند؟ گروه انصار الله در اردوگاه های بیروت حضور دارند. آنها مورد حمایت مالی و تسلیحاتی قرار دارند. انصار الله هیچ پیوندی با مساله فلسطین ندارد و پروپاگاندای ایران را در اردوگاه ها اجرا می کند».

بکیر یادآور شد «جنبش فتح و حزب الله اختلافات اساسی با یکدیگر دارند. حزب الله از حماس حمایت می کند و حماس در مسیر طرح ملی فلسطین و تشکیل کشور فلسطین کارشکنی کرده و نوار غزه را از کرانه باختری جدا کرد. حماس نوار غزه را به یک دولت اسلامی تبدیل کرد. حزب الله یک گروه شیعی است و حماس سنی بوده و از اخوان المسلمین پیروی می کند. رویگردانی جنبش فتح از حزب الله لبنان نیز از همین مساله ناشی می شود چون حزب الله با دامن زدن به اختلافات بین گروه های فلسطینی برنامه های رژیم ایران را پیاده می کند».

بکیر توضیح می دهد «حزب الله به خاطر حمایت ساکنان برج البراجنه از انقلاب سوریه دست به آزار و اذیت ساکنان می زند و آنها را محدود و محاصره کرده است. ساکنان جانشان به لبشان رسیده است. آنها در جریان بمبگذاری های ضاحیه جنوبی در ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ در معرض آزار و اذیت قرار گرفتند. ساکنان برج البراجنه به دلیل اقدامات حزب الله با همسایگانشان نیز درگیر شدند. ما همواره برای ایجاد آرامش و جلوگیری از وقوع مشکلات بیشتر و بزرگ تر تلاش می کنیم».

دعوا و مشاجره میان جوانان فلسطینی و لبنانی در شرایط کنونی تقریبا هر روز روی می دهد اما حزب الله فورا دست به کار شده و نمی گذارد کار به جای باریک بکشد. انفجار اوضاع و تنش بین هواداران حزب الله و ساکنان اردوگاه در شرایط کنونی به مصلحت حزب الله نیست. اما همه می دانیم که در آینده و هر وقت مصلحت اقتضا کند حزب الله مشکلات امنیتی در اردوگاه ها درست می کند و گروه های تابعش وارد عمل می شوند.

جمع آوری سلاح در اردوگاه ها در شرایط کنونی به مصلحت حزب الله نیست. حزب الله حتی با پیشنهاد محمود عباس در مورد جمع کردن سلاح اردوگاه ها مخالفت کرد. اما اگر مصلحت اقتضا کند حزب الله اقدام خواهد کرد».

بنابراین، اگرچه مسئولان تصمیم گرفتند اردوگاه های فلسطینیان را از کشمکش های جاری در منطقه دور نگه دارند اما قطعا فلسطینیان ساکن اردوگاه ها در لبنان را نمی توان از واقعیت و تحولات منطقه دور نگه داشت. همواره این نگرانی بالقوه وجود دارد که اردوگاه های آوارگان فلسطینی دوباره به مکانی برای تسویه حساب به ویژه از سوی ایران و حزب الله تبدیل شوند. ایران و حزب الله به رقصیدن و پایکوبی بر پیکر بی جان ملت های منطقه برای رسیدن به اهداف استعماری و فرقه ای خود عادت کرده اند.