ماجرای سریال «اسد – مخلوف» و حاکم کنونی سوریه

اختلافات و دعوای بین رییس رژیم سوریه و رامی مخلوف بازرگان معروف و پسر دایی او دوباره علنی شدند. البته این اختلافات اتفاق تازه ای نیستند و محدود به جنگ بین اسد و مخلوف نمی شود. اما در شرایط کنونی جنبه اکشن بیشتری پیدا کردند. تحلیل ها و تفسیرها و اطلاعات ضد و نقیض گوناگونی در این باره مطرح شده تا جایی که این دعوا گویا به یک سریال درام سوری تبدیل شده است. البته گاهی به آن چاشنی هالیوودی و گاهی اطلاعاتی- امنیتی برای سرگرمی مخاطبان در ماه رمضان اضافه می کنند.

دو ویدیو به تازگی از رامی مخلوف خطاب به پسر عمه اش، رییس رژیم سوریه بشار اسد منتشر شده است. البته رامی مخلوف در این ویدیوها خود را به عنوان یک آدم پرهیزکار و خیرخواه معرفی و از آیات قرآنی و پند و اندرزهای اخلاقی استفاده می کند. اگرچه رامی مخلوف به هر شکل و شمایلی که خود را جلوه دهد باز به این مساله اعتراف کرده که اسپانسر عمده جنگ اسد علیه مردم سوریه بوده است.

این دو نفر اختلاف نظر سیاسی با یکدیگر ندارند. بشار اسد ویترین کلیت نظام سیاسی است و رامی مخلوف ویترین کلیت سیستم اقتصادی سوریه در بیش از دو دهه گذشته بود.

این دو با هم هیچ اختلافی نداشتند. هیچ کس باور نمی کند بشار اسد یکدفعه تصمیم گرفت با فساد مقابله کند و مخلوف در یک روز طولانی در ماه رمضان یکدفعه وجدانش بیدار شد. مساله این است که حکومتی ها و دار و دسته شان گرفتار بحران تمام عیار مالی و اقتصادی شده اند. اسد در این شرایط تصمیم گرفت ثروت فردی را مصادره کند که در دزدی و فساد شریکش بوده. بشار اسد در صدد است تا با این پول های کلان بدهی های معوقه خود را به حامیانش در جنگ جاری علیه مردم سوریه پرداخت کند.

ماجرای دعوا بین این دو نفر در شش ماه دوم سال میلادی گذشته علنی شد. در آن زمان گفته شد غائله پس از مصادره بخش اعظم دارایی های مخلوف ختم می شود. اما این کشمکش تنها میان اسد و مخلوف نبود.

دولت سوریه در ماه سپتامبر حکم مصادره موقت دارایی های رامی مخلوف و چند نفر از بازرگانان و همسران آنان را صادر کرد. اداره گمرک سوریه گفت «این اقدام در راستای استرداد اموال خزانه عمومی کشور از مالیات ها و غرامت های مالی که پرداخت نشده اند اجرا شده است». چند روز پیش از صدور این حکم اخباری در پایگاه های خبری روسیه به بیرون درز کرد. این رسانه ها مدعی شدند که روسیه از اسد خواسته تا بدهی مالی به ارزش دو میلیارد تا سه میلیارد دلار را پرداخت کند. طبق این اخبار رژیم اسد این بدهی را در ازای خدمات روسیه به رژیم سوریه در حوزه بازسازی ارتش یا به قول روس ها حفاظت از چاه های نفت پرداخت می کند.

اقتصاد سوریه پس از به قدرت رسیدن بشار اسد به دست رامی مخلوف افتاد. فایننشال تایمز در ۲۰۱۱ گفت مخلوف و خانواده اش بر ۶۰ درصد اقتصاد کشور تسلط دارند. سرمایه ها و شرکت ها و پروژه های اساسی و عمده در سوریه دست مخلوف هستند و به همین دلیل او به عنوان بازیگر اصلی اقتصاد سوریه مطرح می شود. فارغ از اینکه رامی مخلوف اسپانسر جنگ علیه مردم سوریه بوده اما بدهی های خود را باید پرداخت کند و این بدهی بسیار بیشتر از چیزی است که تا کنون پرداخت کرده است.

تحریم های اقتصادی علیه رژیم سوریه و حکومت ایران روز به روز سنگین تر می شود. تسلط آمریکا بر منابع نفت و گاز در شرق سوریه هر روز بیشتر می شود. دولت آمریکا به دنبال این است منابع و ذخایر انرژی را به هم وصل و از دسترسی روسیه به آنها جلوگیری کند. البته در این میان یک نکته مهم دیگر را هم نباید از قلم انداخت. قانون قیصر به زودی به اجرا گذاشته می شود. روسیه همه تلاش خود را می کند تا پول بیشتری به جیب بزند. روس ها می خواهند با این پول بخشی از ضرر و زیان و هزینه جنگ در سوریه را جبران کنند. کاهش بی سابقه قیمت نفت به ضرر روس ها تمام شد. به اینها باید بحران کرونا و تعویق طرح بازسازی سوریه را نیز افزود. روس ها به مشارکت در عملیات بازسازی سوریه دلخوش کرده بودند. حالا روسیه از اسد خواسته تا بخشی از هزینه جنگ را پرداخت کند.

گویا اسد راه چاره برای خروج از این بحران را پیدا کرده است. او به دنبال ساختار فاسدی که خود پایه گذارش بود رفت. بشار اسد حالا به جان همان هایی افتاده که همه جاه و ثروتشان را مدیون اسد هستند. برخی از آنها بدهی خود را به اسد پرداخت کردند و در نتیجه دارایی هاشان مصادره نشد. مخلوف نتوانست آنچه اسد از او خواست را پرداخت کند. مخلوف گفت این دارایی ها «حاصل یک عمر تلاش» او است.

عده ای می گویند کشمکش در ارکان حاکمیت در جریان است و در آستانه فروپاشی قرار دارد. این حرف خلاف ماهیت و ساختار به شدت متمرکز حکومت اقتدارگرای کنونی سوریه است. رامی مخلوف خزانه دار رژیم اسد است اما او را هم می توانند مثل بقیه حذف کنند. قدرت و محبوبیت رامی مخلوف در میان طائفه علویان هر چقدر هم که باشد بیشتر از اقتدار رفعت اسد برادر حافظ اسد نیست. با خروج رفعت اسد از سوریه آب از آب تکان نخورد و هیچ خللی در ساختار رژیم وارد نشد. رامی مخلوف به دلیل «فعالیت های خیرخواهانه» در سازمان خیریه البساتین از محبوبیت و نفوذ گسترده ای برخوردار است. این سازمان توسط رژیم بشار اسد مصادره شد. کارکنان فراوانی در شرکت های او کار می کنند. نفوذ و محبوبیت فراوان رامی مخلوف از اینجا نشات می گیرد. عملیات امنیتی موسوم به «هسته بحران» که مقام های رده بالای دستگاه های امنیتی در سوریه را هدف گرفت نه تنها منجر به تضعیف رژیم نشد بلکه به احتمال زیاد خود رژیم اسد در صدد حذف مهره های خودی است.

ادعای اینکه مخلوف از نظر روس ها جایگزین مناسبی برای اسد است مضحک به نظر می رسد. مسکو تا این حد هم ساده لوح نیست تا فردی را که اکثریت مردم سوریه علیه او و پرونده های فساد او و جنایت های خانواده و برادرانش شعار دادند و توسط آمریکا و اروپا تحریم شده را به عنوان جانشین احتمالی بشار اسد مطرح کند. این جانشین محتمل نه مورد توافق داخلی است و نه خارجی.

رسانه های تحت کنترل دولت روسیه خبرهایی در مورد نیت روسیه برای کنار گذاشتن اسد و پشت کردن به فساد اسد و حلقه نزدیک به او منتشر کرده اند و هجمه گسترده ای برای توهین به او تنظیم کرده اند. اما این پدیده تازه ای نیست. روس ها پیشتر نیز چندین ویدیو از بشار اسد در جریان بازدید از فرودگاه حمیمیم و سفارت روسیه در دمشق منتشر کردند. روس ها در شرایط کنونی به دنبال تامین منابع مالی و اسپانسر از طریق فشار به اسد هستند. شرکت تلفن همراه رامی مخلوف احتمالا یکی از منابع مالی احتمالی است. روس ها برای دسترسی به آن باید مخلوف را کاملا از میان بردارند.

زمانی که برخی طرف های بین المللی آماده اعطای امتیازات ویژه به روسیه برای دست کشیدن از اسد بودند روس ها قبول نکردند. آنها سقف مطالبات خود را بالا بردند. حالا که روزگار اقتصاد روسیه و هوادارانشان سیاه شده این کالای تاریخ مصرف گذشته شان خریدار ندارد.

مخلوف و شرکت های او حلقه زنجیره پیوسته ای هستند. ماجرای شرکت تلفن همراه مخلوف پس از غائله بندر طرطوس و قراردادهای استخراج نفت و گار اتفاق افتاد. قانون قیصر در آینده بسیار نزدیک اجرا می شود. نزدیکان همسر بشار اسد -اسماء اسد- به باشگاه ابر مفسدان سوریه پیوستند. هر کدام از آنها داستان مفصلی دارند. اما به هر حال مردم سوریه هزینه این همه فساد پرداخت می کنند.

شاید روسیه و اسد و ایران پیروز میدان جنگ نظامی در سوریه شدند اما بی تردید اینها با توجه به رویدادهای کنونی نبرد را نبردند. اگر روسیه به کنار رفتن اسد رضایت می داد شاید هزینه آن برایش بسیار کمتر از هزینه پیروزی تمام می شد.


Subscribe to the discussion