نگاهی به نحوه مدیریت بحران کرونا در سعودی

بخش قابل توجهی در چشم انداز ۲۰۳۰ به حوزه سلامت اختصاص یافته است

مسائل داخلی یا ملی کشورها در دنیای پر از تغییر و تحول کنونی دیگر به سبک متعارف و قدیمی قابل حل نیستند. آنچه که روزی از آن با عنوان امور داخلی کشور یاد می شد حالا دامنه تاثیر آن به خارج از مرزها کشیده شده و از تحولات خارجی تاثیر می پذیرد.

مشکلاتی از قبیل مشکلات زیست محیطی و مقابله با بیماری های واگیردار در سابق در قالب مساله داخلی کشورها قرار می گرفتند. اما حالا اوضاع تغییر کرده است. اگر یک حادثه ساده در آن سوی کره زمین اتفاق بیفتد خبر آن با توجه به انفجار اطلاعات و انقلاب ارتباطات همان لحظه به طرف مقابل کره زمین می رسد. از این رو، مشکلات و چالش ها دیگر محدود به یک کشور نیستند و جنبه بین المللی پیدا کرده اند و نحوه برخورد با مشکلات نیز لزوما دستخوش تغییر و تحول شده است.
ویروس کوید ۱۹ آخرین نمونه از یک چالش بین المللی است که گریبانگیر اغلب کشورهای جهان شده. کرونا در ابتدا در چین شایع شد اما این ویروس با سرعت باورنکردنی به اغلب کشورهای جهان رسید.

شماری از افراد مبتلا به کرونا مورد درمان قرار گرفتند و شمار فراوانی نیز جان خود را از دست دادند. کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی به عنوان یک بیماری همه گیر جهانی معرفی شده است. این نهاد بین المللی با برگزاری نشست های خبری تقریبا روزمره کشورها را از آخرین تحولات شیوع و نحوه مقابله با کرونا باخبر می کند. سازمان بهداشت جهانی توصیه ها و مشورت های لازم را به کشورها درباره خطر ویروس و نحوه مقابله با آن و تصمیم گیری با استناد به اطلاعات و ارزیابی های مورد اعتماد می دهد.

این مقدمه بخشی از واقعیت بحران کرونا را به تصویر می کشد. این بخش مرتبط با سیاست دولت ها درباره مسائلی است که مشکل داخلی صرف نیستند. مشکلات زیست محیطی یا بهداشتی نمونه ای از چالش های بین المللی هستند. کشورها برای تعامل با این مسائل به دو جنبه اصلی توجه می کنند: یکم: چشم انداز کلی نظام سلامت داخلی. کشورها در این بخش به یک پژوهش تحلیلی جامع درباره واقعیت نظام سلامت داخلی و نقاط ضعف و قوت آن استناد و برنامه ها و استراتژی های گوناگون برای برطرف کردن نقاط ضعف آن تنظیم می کنند.

دوم: نحوه مدیریت بحران سلامتی با منشا داخلی یا خارجی. البته گفتنی است که مدیریت بیماری های شایع در یک کشور برای نظام های سلامت داخلی کشورها راحت تر از مقابله با بیماری های همه گیر جهانی مثل کرونا است.
 
دولت سعودی برای مقابله با شیوع ویروس کرونا در کشور به دو محور اصلی تکیه می کند:
 




 غرفه سعودی با عنوان «چشم انداز ۲۰۳۰» در نمایشگاه جیتکس ۲۰۱۸ دبی (گتی)

 
نخست: سعودی و چشم انداز ۲۰۳۰ و مدیریت نظام بهداشت عمومی

بخش قابل توجهی در سند چشم انداز ۲۰۳۰ به نظام سلامت اختصاص یافته چرا که مقام های کشور به خوبی می دانند که توجه بیشتر به سلامت مردم یکی از پایه های موفقیت این سند است.

اهمیت راه اندازی پایه های قوی و مستحکم نظام سلامت از توجه به پیشگیری برای جلوگیری از شیوع بیماری ها و تقویت سلامت عموم و تغییر سبک زندگی ناسالم آغاز می شود.
 
وزارت بهداشت سعودی در راستای اجرای نظام سلامت مد نظر در این سند تلاش کرده تا سیستم سلامت مناسب برای تامین نیازمندی های کنونی و آینده در کشور راه اندازی کند.

تامین مالی و مدیریت و ارزیابی و توسعه نظام سلامت مدرن نوپا در سعودی با استناد به معیارهای مدرن انجام شده است. نهادمندی یکی از ویژگی های بارز سیستم سلامت نوین است. این نظام مستقل بوده و به بودجه بندی متکی نیست. پرداخت بهای خدمات پزشکی ویژگی دیگر سیستم سلامت سعودی است. دولت بر اساس خصائص یاد شده در راستای ارتقای خدمات نظام بهداشتی تلاش می کند. دولت در واقع موفق به تحقق دستاوردهای متعددی در بخش سلامت شده است:

-راه اندازی بیش از ۸۰ کلینیک مراقبت های پزشکی و درمانی اولیه در سراسر سعودی. آمار این مراکز به بیش از ۲۳۹۰ مرکز رسیده که به بیش از ۵۲ ملیون مراجعه کننده خدمت رسانی می کنند. این خدمات شامل کمک های اولیه و درمان بیماری های مزمن و بخش مادران و کودکان می شود.

تعداد درمانگاه های شبانه روزی نیز به ۱۵۲ درمانگاه افزایش یافته است. شمار مراکز فوریت پزشکی نیز دو برابر شده و به ۱۰۷ مرکز رسید. آمار کلینیک های روان درمانی نیز دو برابر شده و به ۵۵ مورد در سراسر کشور افزایش یافته است. مراکز خدمات مشاوره نیز در ۸۲ کلینیک دایر شده. شمار کلینک های ترک اعتیاد سیگار با افزایش ۱۶۰ درصدی به ۱۶۰ مرکز رسیده است. طرح آمار سلامت نیز راه اندازی شده که ۵۰ هزار خانوار در کشور را تحت پوشش خود قرار می دهد. هدف این طرح تنظیم داده های دقیق درباره وضعیت سلامت جامعه است. ۹۳۰۰ نفر از پرسنل پزشکی درمانگاه ها و بیمارستان ها در این طرح شرکت می کنند.

همچنین، برنامه ها و فعالیت های متنوعی مثل کمپین های آگاهی بخشی و کمپین های حفظ سلامت از سوی وزارت بهداشت سعودی راه اندازی شده است.

این کمپین ها با استقبال گسترده مردم یعنی بیش از سه ملیون نفر روبرو شدند. کمپین ها برای آگاهی بخشی درباره بیماری های گوناگون مثل بیماری دیابت و تشخیص زودهنگام سرطان پستان و سرطان کولون و مالاریا و آنفولانزا و بیماری های کلیوی و قلب و آرتریت و پوکی استخوان و ایدز و غیره راه اندازی شدند.

دولت سعودی تلاش های فراوانی در راستای توسعه و ارتقای کارکرد درمانگاه و بیمارستان ها در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی انجام داده است. بیش از ۱۵ هزار مورد مشاوره پزشکی آنلاین انجام شده است.
 




کارگران شهرداری در حال تمییز کردن و ضد عفونی کردن کف مسجد الحرام به دلیل نگرانی درباره شیوع کرونا (گتی)

 
دوم: سعودی و کرونا؛ مدیریت بحران با نگاه متفاوت

دولت سعودی با توجه به خطرات و پیامدهای روز افزون ناشی از شیوع ویروس کرونا و حفظ سلامت شهروندان مجموعه ای از سیاست ها و اقدامات برای مقابله با این ویروس را اجرا کرد. 

تجهیزات و اقدامات لازم برای پیشگیری و درمان افراد مبتلا به کرونا در نظر گرفته شده است: 

-توقف موقت حج عمره و بازدید از مسجد نبوی و تعلیق ویزای گردشگری و تخلیه صحن طواف برای ضدعفونی کردن آن.

-ورود مسافران از امارات و کویت و بحرین تنها از طریق فرودگاه های بین المللی ملک خالد در ریاض و ملک عبد العزیز در جده و ملک فهد در دمام انجام می شود.

-مرزهای زمینی بین سعودی و کشورهای یاد شده تنها برای کامیون های تجاری باز است.

-مسافران کشورهایی که کرونا در آنها شایع شده باید گواهی پزشکی مبنی بر عدم ابتلا به ویروس داشته باشند. مراکز درمانی برای تست کرونا برای مسافران به سعودی توسط سفارت خانه های این کشور تعیین می شوند.

-رویدادهای ورزشی تا اطلاع ثانوی بدون تماشاگر انجام می شود.

این بخشی از اقدامات دولت سعودی برای پیشگیری از شیوع کرونا و حفظ سلامت مردم است.

نکته قابل توجه این است که اداره این بحران در سعودی بر اساس دو محور اصلی انجام می شود:

یکم: همکاری کامل کلیه وزارتخانه ها و دستگاه های ذیربط در سعودی در راستای اجرای موفقیت آمیز تدابیر برای مقابله با بیماری.

دوم: نقش موثر وزارت بهداشت سعودی در اقدامات پیشگیرانه و ارائه آمار شفاف درباره موارد ابتلا و تسریع برای پیگیری وضعیت سلامت این افراد. این اقدامات منجر به جلوگیری از شیوع بیشتر کرونا در کشور شده است.

خلاصه: به گفته سازمان بهداشت جهانی دستاورد کشورها در حوزه بهداشت و حفظ سلامت شهروندان دستاورد ارزشمند برای همه به شمار می رود. پیشرفت در بخش سلامت عمومی در کشورها در عصر جهانی شدن تاثیر مستقیم و سازنده بر کل جهان دارد. از این رو همکاری بین المللی موثر در زمینه سلامت عمومی نیاز مبرم به شمار می رود چرا که این همکاری پایه اصلی و ضروری برای توسعه پایدار و رفاه مردم است.