فرهنگ غذایی مصری ها

مسیر دشوار وجترین های مصر با وجود پیشینه غنی کشور

رژیم های غذایی گیاهی متنوعی در کشورهای غربی وجود دارند. طبق آمار گوگل جستجوی کلمه «گیاهخواری» از 2014 تا 2019 هفت برابر بیشتر شده است. رژیم غذایی گیاهی به معنای اجتناب از محصولات تولید شده توسط حیوانات است. استقبال گسترده از گیاهخواری در حالی است که نگرانی ها درباره سلامتی و حیوانات و محیط زیست پایدار افزایش یافته است.

اینکه گفته می شود رژیم غذایی بدون محصولات گوشتی پدیده تازه ای است و از طریق سایت های اینترنتی منتشر شده درست نیست. رژیم غذایی مصری ها تا اندازه زیادی گیاهی است البته این فرهنگ غذایی اتفاقی است نه اختیاری. بنابراین تنظیم یک برنامه غذایی گیاهی برای خیلی ها که رژیم غذایی شان اصولا بدون محصولات حیوانی است جای تعجب دارد.

غذاهای گوشتی محبوب ترین غذا در مصر هستند. اگر به مصر بروید و آنجا از هر فردی که بپرسید غذای مورد علاقه ات چیست احتمالا می گوید «کباب و کوفته».

اما در کشوری مثل مصر با توجه به میانگین بالای فقر شدید و گرانی محصولات غذایی استفاده از محصولات گوشتی نشانه رفاه مندی و تمول است. البته بسیاری از مصری ها از رژیم غذایی گیاهی استفاده می کنند چرا که اصولا در غذاهای اصلی مصر از گوشت استفاده نمی شود.

سبزیجات و برنج بخش اصلی آشپزی این کشور است. کوشاری غذای محبوب مصری ها است و اغلب مردم توانایی خرید مواد اصلی آن را دارند و یا آن را در رستوران ها میل می کنند. مصری ها شاید ساعت ها در صف طولانی یک اغذیه فروشی می ایستند تا یک پرس کوشاری خوشمزه بخرند. کوشاری غذای سنتی در مصر است که سابقه آن به قرن نوزدهم برمی گردد. برنج و ماکارونی و عدس مواد اصلی کوشاری است که روی آن سس گوجه فرنگی و ماریناد سرکه و سیر و نخود و پیاز سرخ شده و برشته می گذارند.

ملوخیه یکی دیگر از غذاهای اصلی در مصر است. این خورش با سبزی ملوخیه (اسفناج مصر) و سیر پخته می شود. گفته می شود فراعنه در دوره باستان ملوخیه می خوردند. به اینها باید دلمه با برنج را نیز اضافه کنیم.

خوراک باقلا و فلافل سرخ کرده و برشته بدون گوشت یک وعده اصلی صبحانه در مصر به شمار می رود. مصری ها فلافل را با باقلا می پزند نه نخود.

ارتدکس های قبطی تا اندازه زیادی در شکل گیری غذاهای سنتی در مصر نقش داشتند. قبطی ها 10 تا 15 درصد جمعیت کشور را تشکیل می دهند. قبطی ها 180 تا 200 روز در سال روزه می گیرند و با خودداری از کلیه محصولات حیوانی تنها غذاهای گیاهی می خورند.

در حالیکه هدف اصلی روزه داران پرهیز از اسراف در مصرف غذا است بازار غذاهای گیاهی در این دوره رونق می گیرد.

نتایج پژوهش ها نشان می دهد که سابقه استفاده از رژیم غذایی در مصر به دوره باستان برمی گردد. آزمایش کربن مومیایی ها در سال های 3500 و 600 پیش از میلاد نشان می دهد که این افراد به جای گوشت و ماهی بیشتر از محصولات کشاورزی گندم و جو استفاده می کردند. البته شاید این پژوهش ها کمی جای تعجب داشته باشد چرا که مصر تمدنی  در کنار رود نیل به شمار می رود.

پژوهشگران می گویند که گرایش به رژیم غذایی گیاهی در مصر منشأ مذهبی دارد. گاو و گوسفند و خوک و بز در دوره فراعنه حیوانات مقدس به شمار می رفتند و مردم در آن زمان از خوردن گوشت این حیوانات خودداری می کردند مگر در مناسبت های ویژه و اعیاد. مصری های قدیم از پوست حیوانات برای تهیه لباس استفاده نمی کردند.

آخناتون فرعون معروف مصر یکی از پیشگامان ترویج گیاهخواری بوده است. بریدن سر حیوانات در دوره او ممنوع بود چرا که معتقد بود کشتن جاندارانی که توسط آتون (خدای مصری ها) آفریده شده اند اشتباه است.

از سوی دیگر، وجترینیسم و وگنسیم مدرن در قاهره گسترش قابل ملاحظه ای داشته است. البته پیشتر شمار اندکی در مصر از رژیم غذایی گیاهی پیروی می کردند اما حالا افراد دیگری نیز به خیل گیاهخواران در مصر اضافه شده اند.

یاسمین نظمی یک تاجر جوان مصر اولین رستوران غذاهای ارگانیک و گیاهی را در کشور راه اندازی کرده است.

او در گفتگو با «المجله» گفت «این طرح را در سال 2013 آغاز کردم و یکی از 20 فرد گیاهخوار در مصر بودم! حالا می توانم بگویم که این رقم به چند هزار نفر افزایش یافته و همچنان نیز افراد بیشتری به رژیم غذایی گیاهی اضافه می شوند. گرایش به سمت گیاهخواری در جامعه حتی اگر دامنه آن محدود باشد باز هم خوب است. البته جامعه مصر در پنج سال گذشته شاهد تحول قابل ملاحظه در این زمینه بوده است».

 

یکی از اشتباهات رایج درباره رژیم غذایی گیاهی این است که خرج گیاهخواری بیشتر از گوشت است و تنها قشر متوسط رو به بالا از آن پیروی می کنند.

نظمی می گوید رژیم غذایی گیاهی را می توان به شکلی که مناسب همه اقشار جامعه باشد تنظیم کرد.

او افزود «محصولات گیاهی مواد اصلی رژیم گیاهی است. این محصولات ارزان هستند مگر اینکه از کشورهای دور وارد کشور شوند. اقلام وارداتی گران تر هستند چرا که باید هزینه بسته بندی و بازاریابی و حمل و نقل آنها را پرداخت. اگر مردم غذای تازه بخرند هزینه زیادی ندارد. افراد کم درآمد هم می توانند گیاهخوار باشند».

پرسش دیگری که در اینجا مطرح می شود این است که مردم چطور با بودجه کم می توانند گوشت بخرند؟

آشپزخانه مصری از غذاهای گیاهی متعددی تشکیل شده است اما به هر حال افراد گیاهخوار چندان در جامعه طرفدار ندارند. یاسمین نظمی صاحب برند محصولات گیاهی یخ زده کاجو که در سوپرماکت های مصر یافت می شود گفت «در سال 2013 گوشت و لبنیات را کنار گذاشتم. مردم به من می گفتند خیلی داری تند می روی. احساس کردم که منزوی شده ام. همیشه مجبور بودم با دوستان وجترین غذا بخورم و به مهمانانی که به خانه ام می آمدند غذای گیاهی می دادم. به من می گفتند یاسمین گیاهخوار».

اما رفته رفته کمی در رژیم غذایی ام تعادل ایجاد کردم و متوجه شدم که خانواده ام کمتر سخت گیری می کنند و به مسیری که انتخاب کردم احترام بیشتری می گذارند.

او یادآور شد «دو سال تمام وگان بودم اما به تدریج شروع کردم به خوردن برخی از محصولات لبنی و ماهی. گوشت را کامل کنار گذاشتم. وقتی این تغییر را در  رژیم غذایی ام ایجاد کردم متوجه شدم که رفتار خانواده و دوستانم با من از این رو به آن رو شد».

در پایان نباید ارزش محصولات گوشتی در فرهنگ عربی و اسلامی را دستکم گرفت. مردم بسیاری از کشورهای اسلامی در عید قربان گوسفند ذبح می کنند. عید قربان یکی از اعیاد اصلی در مصر است. اما صحنه ذبح گوسفندان در خیابان و غذاهای پرچرب گوشتی در عید قربان به مذاق گیاهخواران خوش نمی آید.

نظمی گفت «عید قربان سعی می کنم به جای دیگر سفر کنم. نمی توانم صحنه های ذبح گوسفندان را تحمل کنم».