بیماری شریان محیطی

بیماری شریان محیطی (یا بیماری عروق محیطی) خطرناک است اما راه درمان و پیشگیری دارد.

انسان ها وقتی پا به سن می گذارند گاهی درد پا هنگام راه رفتن را به پای پیری یا خستگی مفرط می گذارند. اما با این حال درد پا می تواند یکی از علائم بیماری شریان محیطی باشد.

بیماری عروق محیطی نشانه یک تجمع گسترده از رسوبات چرب در شریان های خارج قلب- اغلب ساق پا- است که باعث کاهش جریان خون به قلب و مغز و پا می شود.

دکتر آرونا پرادهان متخصص قلب و عروق و استادیار دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد در بوستون گفت «پزشکان اغلب تصور می کردند که موارد ابتلا به این بیماری در مردان بیشتر است. اما پس از اینکه زنان بیشتری در پژوهش ها شرکت کردند مشخص شد که این بیماری یک بیماری شایع در میان زنان است.

یک نفر از ده زن بالای پنجاه سال و یک نفر از پنج زن بالای شصت سال به بیماری عروق محیطی مبتلا می شوند».

درد ناشی از بیماری شریان محیطی 

افراد مبتلا به بیماری شریان محیطی معمولا در هنگام راه رفتن از ناحیه ماهیچه پا و ران یا باسن دچار درد و گرفتگی می شوند.

دکتر پرادهان گفت درد ناشی از این بیماری با درد پس از نرمش و ورزش فرق دارد. بیماران تنها هنگام راه رفتن درد دارند و این درد پس از یک استراحت کوتاه از بین می رود.

درد ماهیچه ها پس از ورزش چند ساعته یا چند روزه چه در هنگام تحرک یا نشستن ادامه پیدا می کند.

بیماران معمولا از درد در عضلات و ماهیچه ها رنج می برند نه مفاصل.

دکتر پرادهان افزود «درد گاهی در هنگام بالا رفتن از پله یا تپه بروز می کند و بیماران باید هر چند دقیقه استراحت کنند».

اگر بیماری عروق محیطی پیشرفت کند ماهیچه های ساق پا در هنگام نشستن یا دراز کشیدن دچار گرفتگی می شوند.

درد یکی از علائم شایع این بیماری است اما همه بیماران شاید احساس درد نکنند.

عده ای از زنان تنها دچار ضعف و رخوت می شوند بدون اینکه درد یا گرفتگی عضله داشته باشند. اما این افراد با انجام هر گونه حرکت احساس ضعف بیشتری می کنند و پس از استراحت کوتاه درد کمتر می شود.

البته این بیماری علائم دیگری نیز می تواند داشته باشد مثل:

-زخم در انگشتان پا که خوب نمی شوند

-احساس سرما در یک یا دو ساق

-تغییر در رنگ پاها

-رشد آهسته ناخن پا یا مو روی پاها

بیماری عروق محیطی چطور بروز می کند؟

به نظر می رسد که این بیماری ارثی نباشد اما افزایش سن و فشار خون بالا و  کلسترول بالا و سیگار کشیدن و بیماری دیابت عواملی هستند که ریسک ابتلا به آن را افزایش می دهند.

افرادی که بیماری قلبی یا عروقی دیگری دارند بیشترین خطر ابتلا به بیماری های عروق محیطی را دارند.

در این بیماری معمولا رسوبات چرب بر روی دیواره رگ پا و رگ هایی که خون از آنها به قلب و مغز می رسد ایجاد می شود. از این رو، احتمال ابتلا به سکته قلبی یا مغزی در بیماران افزایش می یابد.
 

 
قلب سالم و عدم ابتلا به بیماری عروق محیطی

نتایج یک پژوهش که در ماه نوامبر 2018 در مجله پزشکی هاروارد منتشر شد نشان می دهد که پیروی از راهبردهای مقابله با بیماری های قلبی و داشتن قلب سالم احتمال ابتلا به بیماری عروق محیطی را کاهش می دهد.

کارشناسان در آغاز پژوهش امکان ابتلای 13 هزار نفر به بیماری عروق محیطی را بررسی کردند. این افراد بیماری عروق محیطی و یا بیماری های قلبی و عروقی نداشتند.

کارشناسان در این پژوهش میزان پایبندی شرکت کنندگان به هفت توصیه درباره برخورداری از زندگی ساده و کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی از طریق شیوه درست و سالم را بررسی کردند.

نتایج پژوهش های پیشین نشان دادند افرادی که کاملا از هفت قاعده یاد شده پیروی می کنند خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سکته قلبی در آنها کاهش پیدا می کند.

یافته های پژوهشگران نشان می دهد که این الگو در مورد مبتلایان به بیماری عروق محیطی نیز صدق می کند.

کار پژوهش 24 سال طول کشید و در این مدت حدود 430 مورد ابتلا به بیماری عروقی محیطی تشخیص داده شد. با این حال اما افرادی که توصیه های هفتگانه را اجرا کردند این بیماری به میزان 91 درصد در آنها پیشرفت نکرد.

افرادی که توصیه ها را کمابیش رعایت کردند این بیماری به میزان 64 درصد در آنها پیشرفت نکرد. از این رو می توان گفت انجام اقداماتی در راستای سلامتی نه تنها برای قلب مفید است بلکه از خطر ابتلا به بیماری عروق محیطی نیز جلوگیری می کند.

تشخیص بیماری  

پزشک با انجام برخی تست ها بیماری عروق محیطی را تشخیص می دهد.

شاخه قوزک پا یک تست معمول برای تشخیص بیماری است. فشار خون در قوزک پا با فشار خون در بازو مقایسه می شود. اگر رگ های شما باز باشد فشار خون این دو ناحیه برابر هستند. اگر فشار خون قوزک پا کمتر باشد احتمال ابتلا به بیماری عروق محیطی افزایش پیدا می کند.

دکتر پرادهان می گوید این تست هر سال توسط پزشک انجام می شود.
 
آزمایش فشار خون قوزک پا

پزشک برای دریافت فشار خون از یک دستگاه فشار خون معمولی و یک دستگاه سونوگرافی ویژه برای ارزیابی فشار خون و جریان آن استفاده می کند.
 
تغییر سبک زندگی؛ درمان بیماری عروق محیطی

بیماری عروق محیطی با تغییر سبک زندگی قابل درمان است. سیگار نکشیدن و ورزش منظم و رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزی و حبوبات بهترین شیوه درمان بیماری عروق محیطی است.

دست روی دست گذاشتن بدترین راه مقابله با این بیماری است.

دکتر پرادهان می گوید «یکی از مشکلات افراد مبتلا به بیماری عروق محیطی این است که آنها می دانند کجا درد می کنند و کاری برای درمان آن نمی کنند. آنها تنها سعی می کنند از آن ناحیه استفاده نکنند. مثلا زنانی که حس می کنند هنگام راه رفتن پا درد دارند تصور می کنند که پیر شده اند و از راه رفتن خودداری می کنند. این دقیقا کاری ست که نباید انجام داد».

او افزود «اگر عوارض بیماری مثل درد دارید باید به پزشک مراجعه کنید».

او یادآور شد «اگر ابتلا به بیماری عروقی محیطی و دلایل آن توسط پزشک تشخیص داده شود معمولا در این موارد انجام فعالیت های بدن توصیه می شود تا دستگاه های بدن از کار نیفتند». 

تحرک کم باعث می شود تا عوارض بیماری به تدریج از بین رفته و بیمار توانایی حرکت را بازیابد. برخی پزشکان توصیه می کنند که بیماران در این شرایط زیر نظر کارشناسان فعالیت های نرمشی و ورزشی انجام دهند.

افراد مبتلا به بیماری می توانند از حرکت های ساده همچون راه رفتن در خانه آغاز کنند. اگر هنگام راه رفتن عوارض بیماری بروز کردند مدتی فعالیت ورزشی را متوقف و دوباره شروع کنید.
 

دیگر روش های درمانی

پزشکان معمولا برای بیماران استاتین و آسپرین و داروی کاهش فشار خون تجویز می کنند تا از انباشته شدن رسوبات چربی و سکته جلوگیری شود.

اگر بیماری پیشرفته باشد پزشک با آنژیوپلاستی  یک لوله توخالی کوچک از طریق یک رگ خونی به سرخرگ آسیب دیده وارد می کند. یک بالون کوچک روی نوک آن وجود دارد که برای بازکردن سرخرگ و صاف کردن انسداد به دیواره شریان بالا می رود و همان زمان سرخرگ را باز کرده و جریان خون افزایش می یابد.

اما اگر انسداد بزرگ باشد این درمان مناسب نیست و باید جراحی انجام شود. اگر جراحی کار ساز نباشد در این شرایط بهترین درمان قطع کردن عضو آسیب دیده است.

هر ساله 150 مورد قطع عضو در افراد مبتلا به بیماری عروق محیطی در آمریکا انجام می شود.

تشخیص زود هنگام بیماری عروق محیطی مثل بیماری های دیگر از اهمیت فراوان برخوردار است.

دکتر پرادهان گفت «هر چه بیشتر منتظر بمانید درمان سخت تر انجام می شود».