کشته شدن نوک حمله خامنه ای؛ پشت سپاه لرزید

ترور قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس در حمله موشکی روز جمعه (3 ژانویه) پرسش های فراوانی درباره توانایی سپاه برای انجام برنامه هایش در منطقه مطرح کرده است. تاثیر کشته شدن قاسم سلیمانی بر نظام ولایت فقیه چه خواهد بود؟
این اقدام آمریکا همچنین سوالاتی در مورد تنش آمریکا و ایران و عراق و تاثیر مستقیم آن بر اوضاع در خاورمیانه و مناسبات ایران و آمریکا و روابط عراق و آمریکا به ویژه پس از کشته شدن سلیمانی در خاک عراق ایجاد کرده است.

این عملیات چند روز پس از حمله آمریکا به مواضع حشد شعبی در عراق و کشته و زخمی شدن ده ها نفر از اعضای این گروه انجام شد.

در این راستا همچنین می توان به سناریوهای احتمالی تقابل میان آمریکا و ایران و عراق و نیز دامنه واکنش ایران به ترور سلیمانی اشاره کرد. آیا ترور سلیمانی منجر به رویارویی مستقیم بین دو کشور می شود؟
آیا واکنش ایران محدود خواهد بود؟ آیا دو طرف به دلیل توازنات سیاسی و نظامی در منطقه مجبور به واکنش و رفتار محدود و حساب شده در منطقه خواهند شد؟
«المجله» این پرسش ها را با شماری از تحلیلگران مسائل استراتژیک و کارشناسان نظامی در میان گذاشت. اسرائیل در این میان کجا ایستاده و آیا از تحولات پس از کشته شدن سلیمانی به نفع خود بهره برداری خواهد کرد؟
 

 
عراق؛ صحنه گزینه های آینده

محمد سلمان کارشناس مسائل استراتژیک و نظامی و مدیر مرکز مطالعات استراتژیک و نظامی در آکادمی عالی نظامی ناصر در مصر به «المجله» گفت «به نظرم واقعیت سیاسی و خطوط قرمز ایران و نیروهای ضربتی سپاه پس از کشته شدن سلیمانی دستخوش تغییر نمی شود».

او افزود «احتمالا پاسخ ایران در همان حد تهییج احساسات عمومی و تهدید به انتقام و انجام عملیات نوعی محدود و ساده می ماند. سپس فراخوان برای آتش بس آغاز می شود. کشتن قاسم سلیمانی تاثیر آنچنانی بر نظام ایران ندارد. کار به هیچ وجه به رویارویی مستقیم بین آمریکا و ایران نخواهد کشید».

سلمان خاطر نشان کرد «بی گمان قاسم سلیمانی نوک حمله و مغز متفکر جنبه نظامی دخالت های ایران در منطقه به شمار می رفت. شاید برنامه های ایران در منطقه پس از کشته شدن سلیمانی با مشکل مواجه شود. البته افزایش اقدامات ستیزه جویانه در کوتاه مدت و نه بلند مدت تحت تاثیر کتشته شدن سلیمانی دور از ذهن نیست».

محمد سلمان گفت «جنگ لفظی ایران علیه آمریکا (مثل شعارهای مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل) پس از کشته شدن سلیمانی ادامه خواهد یافت. این رویکرد از اوایل انقلاب خمینی تا کنون ادامه دارد. اما واقعیت این است که آمریکا و ایران در برخی موارد دیدگاه مشترک دارند. آمریکا پس از حمله به عراق با کمک ایران موفق به ایجاد قدمگاه در عراق شد».

او گفت «اظهارات سیستانی را نیز نباید فراموش کرد. سیستانی از مراجع تقلید قم در ایران پیروی می کند. سیستانی ضمن انتقاد از حمله آمریکا این کشور را اشغالگر می خواند و ایستادگی در برابر اشغالگران را وظیفه مردم می داند. از این رو، جهاد وظیفه مردم تلقی می شود که البته تا ظهور امام به تعویق افتاده است. این نگرش موجب دشمنی بین سنی ها و شیعیان در عراق شد. شیعیان تنها گروه مورد ستم در دوره صدام نبودند. همه در آن دوره مورد ظلم قرار گرفتند».

او افزود «فضای دشمنی با آمریکا در شرایط کنونی تنها به شیعیان محدود نمی شود. هر گونه واکنش نه در خاک ایران بلکه در عراق خواهد بود. حکومت عراق با انجام حملات از سوی ایران و آمریکا در خاک این کشور مخالفت کرده چرا که این اقدامات حاکمیت ملی و کرامت ملی مردم را خدشه دار می کند».

محمد سلمان یادآور شد «دو حمله موشکی به مواضع حشد شعبی در یک هفته مساله ساده ای نیست. گمان می کنم آمریکا فارغ از نحوه واکنش ایران در مرحله آینده با مشکلات متعددی برای همکاری با گروه های جامعه عراق مواجه خواهد شد».

او در ادامه افزود «البته فکر نمی کنم پاسخ ایران کوبنده باشد. ایران بازی سیاست و بازی با توازن های منطقه ای را بلد است. ایران به آمریکا پیام داد که بی ثباتی در کشورهای منطقه ایجاد می کند».

محمد سلمان گفت «واکنش ایران محدود خواهد بود. پاسخ واقعی از سوی خود گروه های عراقی خواهد بود. کشتن قاسم سلیمانی کرامت ملی در عراق را خدشه دار کرد و از این رو، احتمال ایجاد یکپارچگی بین مردم عراق افزایش خواهد یافت».
 

افزایش هیمنه خامنه ای و میل انتقام جویی

عادل العمده کارشناس مسائل نظامی و استراتژیک در آکادمی عالی نظامی ناصر در مصر به «المجله» گفت «قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس بود. سپاه قدس بازوی ضربتی نظام ایران است. قاسم سلیمانی نقش موثری در سپاه داشت. اغلب عملیات نظامی برون مرزی ایران به دستور او انجام شد. دولت آمریکا نیز این کارت مهم را از رژیم ایران گرفت. سپاه تحت تاثیر مستقیم کشته شدن قاسم سلیمانی قرار خواهد گرفت. فرماندهان سپاه تا مدتی درباره انتقام جویی و عملیات نظامی علیه منافع آمریکا در عراق و سوریه و کشورهای خلیج حرف خواهند زد».

او افزود «کشته شدن سلیمانی منجر به افزایش قدرت و هیمنه رژیم خامنه ای می شود. فضای نارضایتی عمومی از بلایی که بر سر سلیمانی آمد وجود دارد. تصور می کنم که عملیات محدودی برای متقاعد کردن نیروهای شیعی خواهان انتقام جویی انجام شود. اگر عملیات نظامی محدودی در کشورهای عربی به تلافی کشته شدن قاسم سلیمانی انجام شود قدرت رژیم ایران در منطقه افزایش می یابد. نیز نباید از این نکته غافل شد که مقام های ایرانی پیشتر گفتند که ایران کنترل 4 پایتخت عربی –بغداد و دمشق و صنعاء و بیروت- را در اختیار دارد».

العمده خاطر نشان کرد «آمریکا منافع متعددی در منطقه و ایران دارد. ایران به این مواضع دسترسی دارد. نمونه آن را در سرنگونی پهپاد آمریکایی و حمله به کشتی ها در بندر فجیره و حمله به 4 ابرکشتی دیدیم. اینها همه قدرت آمریکا در منطقه را کاهش می دهد. تاسیسات نفتی سعودی و برخی منافع آمریکا در عراق مورد حمله قرار گرفتند.

حمله به سفارت آمریکا در عراق نمونه آخر آن بود. کشتن قاسم سلیمانی نیز در واکنش به این حمله انجام شد. قاسم سلیمانی عملیات حمله به سفارت آمریکا را هماهنگ می کرد. آمریکایی ها هم از او انتقام گرفتند.

آمریکا می گوید رژیم ایران یکی از مسئولان اصلی ناامنی و بی ثباتی در منطقه عربی و هدر رفت منابع و ثروت های این منطقه است. آمریکا و ایران برای حفظ منافع مشترکشان تلاش خواهند کرد. گواه این سخن این است که واکنش آمریکا به حمله به سفارتش در بغداد تنها با ترور سلیمانی خاتمه یافت. احتمال جنگ و رویارویی نظامی مستقیم بین دو کشور دور از ذهن به نظر می رسد. اما به هر حال اسرائیل در مرزهای این کشور و سوریه آماده باش اعلام کرده و شاید از عملیات ترور سلیمانی بهره برداری کند».

او خاطر نشان کرد «گمان می کنم ایران برای بازگرداندن اعتبار خود به منافع آمریکا در منطقه حملات محدودی انجام دهد».