سیر صعودی ابتلا به ایدز در ایران

 بیماری ایدز در ایران یکی از مباحث ممنوعه و از سیاسی‌ترین مسائل است، هنوز بعد از گذشت بیش از ۳۰ سال از شناسایی  ویروس اچ آی وی در ایران، مسئولان و نهادهای مختلف دولتی اطلاعات و آمارهای مربوط به این بیماری را نادیده می گیرند. وزارت آموزش و پرورش به عنوان متولی آموزش و اطلاع رسانی با انکار این بیماری به عنوان یک قبح اجتماعی، با سکوت نسبت به آموزش نظام‌مند در مدارس راهنمایی و دبیرستان  و توانمندسازی جوانان و نوجوانان بسیار ضعیف عمل کرده است.

علیرضا رئیسی؛ معاون بهداشت وزارت بهداشت روز شنبه ۹ آذرماه جاری در نشست روز جهانی ایدز در وزارت بهداشت اعلام کرد هنگامی که این وزارتخانه قصد انجام مباحث آموزشی را دارد، بلافاصله از برخی نهادها نامه‌ای دریافت می‌کند و به ترویج فحشا محکوم می‌شود.

پزشک یکی از مراکز مشاوره ای وابسته به وزارت بهداشت ایران با تاکید بر این موضوع که نهادهای غیرمتولی به وزارت بهداشت برای عدم اطلاع رسانی در مورد دو مساله سکس و کاندوم به جوانان و زنان خیابانی و کارگران جنسی فشار می آورند به المجله می گوید:«چندی پیش از طرف حراست وزارت بهداشت به ما خبردادند که در مشاوره هایمان برای زنان خیابانی و کارگران جنسی از کاندوم و وسایل دیگر پیشگیری این بیماری صحبتی نکنیم در حالی که پیش از  این ما به آنها کاندوم توزیع می کردیم و روابط کم خطرتر را توصیه می کردیم چون مسئول نیستیم که آنها را از داشتن روابط جنسی به دلیل مسائل مذهبی منع کنیم.»

وی با بیان این که پیشتر توزیع رایگان کاندوم و آموزش چهر‌ه‌به‌چهره در برنامه های آموزشی ما بوده است تاکید می کند:« متاسفانه به دلیل محدودیت های مسئولان و نهادهای مختلف با دخالت در این موضوع، دست ما را برای راهنمایی جوانان و نوجوانان و زنان خیابانی برای جلوگیری از رفتارهای پرخطر به منظور کنترل ایدز بسته اند. »

این پزشک با اشاره به عدم آگاهی عمومی نسبت به این بیماری با بیان این که تماس جنسی به اصلی‌ترین راه انتقال ایدز در ایران تبدیل شده در مورد بیماری ایدز و «کمرنگ بودن» برنامه‌های کاهش آسیب در بین دانش آموزان و زنان خیابانی می گوید:« همانطور که میدانید سن ابتلا به ایدز در ایران به ۱۵ سال رسیده بنابراین می بینید که روند ایدز در ایران به طرز بسیار محسوسی رو به افزایش است.»

این پزشک مشاور با اشاره به تجربه های شخصی خود از رابطه مستقیم  گسترش بیماری ایدز با حاشیه نشینی، فقر و ضعفهای آموزش و پرورش در افزایش آگاهی رسانی می گوید:«در بیشتر کشورهای غربی کاندوم به صورت رایگان برای پیشگیری از انجام رفتارهای پرخطر جنسی توزیع می شود ولی در ایران به دلیل گران بودن و بی اطلاع بودن افراد کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.»

به گفته وی عدم آگاهی شهروندان نسبت به رفتارهای پرخطر و جدی نگرفتن بیماری ایدز کار اطلاع رسانی ما را سخت تر کرده است، با این حال در مشاوره های خود به جوانان و زنان خیابانی تاکید می کنیم که شرکای جنسی‌شان را وادار به رابطه حفاظت شده کنند.

 

براساس آمارهای رسمی ابتلا به ایدز در ایران سه موج را از سر گذرانده است. ابتدای ظهور این بیماری در اواخر دهه  ۶۰ و اوایل دهه هفتاد خورشیدی اتفاق افتاد که موضوع انتقال خون و خونهای آلوده بسیار برجسته شد.

 براساس گزارش های منابع رسمی در ایران؛  ۶۵ درصد موارد مبتلا هنوز شناسایی نشده اند و از وضعیت خود آگاه نیستند و تحت مراقبت و درمان نیستند. استان‌ های البرز و هرمزگان، بیشترین مبتلایان به ایدز در ایران را در خود جای داده اند.

به گفته مسئولان وزارت بهداشت ایران تاکنون ۴۰ هزار و ۵۷۳ نفر مبتلا به ویروس ایدز در ایران شناسایی شده‌اند اما آمارهای غیررسمی از  افزایش تعداد مبتلایان به این بیماری تا حدود دو تا سه برابر  آمارهای منتشر شده خبر می دهند. مسعود مردانی، دبیر علمی کنگره بین‌المللی ایدز در سال ۹۷ اعلام کرد که در حال حاضر در ایران ۶۶ هزار نفر به بیماری ایدز مبتلا هستند.

از مجموع بیش از ۴۰ هزار بیمار مبتلا شده به این بیماری در ایران ۶۰.۱ درصد به دلیل اعتیاد تزریقی و ۲۲.۲ به دلیل رابطه جنسی پرخطر به این بیماری مبتلا شده‌اند؛ از مجموع مبتلایان شناسایی شده ۱۸ درصد زنان و ۸۲ درصد مرد هستند. ۵۰ درصد کل موارد شناخته شده در زمان تشخیص در گروه سنی ۲۰ تا ۳۵ سال بوده‌اند.از مجموع آمار مبتلایان ۱۸ هزار و ۹۳۸ نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست داده اند.

 

 براساس آنچه معاون وزیر بهداشت اعلام کرده شیوع این بیماری از راه انتقال جنسی در سال ۹۷ و نیمه اول امسال به ۴۸ و ۶ دهم درصد افزایش یافته به طوری که آمار زنان مبتلا به ویروس اچ آی وی در ایران از رقم ۱۸ درصد به ۳۱ درصد در یک سال گذشته رسیده است یعنی دوبرابر شده است.

مینو محرز؛ رئیس مرکز تحقیقات ایدز ایران در سال ۱۳۹۵هشدار داده بود چنانچه انتقال جنسی ایدز در ایران، با «وضعیت فعلی پیش برود»، این احتمال وجود دارد که در آینده نزدیک جمعیت عمومی مبتلا به این بیماری از یک درصد بگذرد و به «مرحله سوم شیوع» آن برسد.

 



مینو محرز

مرداد ماه ۱۳۹۷ آمارهایی از ابتلا بیماری ایدز در استان هرمزگان منتشر شد که حکایت از شیوع گسترده این بیماری در این استان داشت. بهروز اکرمی، معاون امنیتی و سیاسی استاندار هرمزگان، میزان شیوع ایدز در هرمزگان را دو برابر میانگین کشوری اعلام کرده و گفته است: «انتقال ایدز از طریق موارد جنسی در این استان نسبت به کشور دو برابر است و پیش‌بینی می‌شود تعداد موارد ناشناخته، عدد قابل توجهی باشد.»

اواسط مهر ماه امسال بود که خبر انتشار خبر شیوع بیماری ایدز در بین حدود ۵ درصد از اهالی روستای چنار محمودی از توابع شهرستان لردگان از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری در رسانه های ایران خبرساز شد. بیش از ۲۰۰ نفر از اهالی این روستا به دلیل ابتلا به ایدز مقابل فرمانداری و برخی دیگر از نهادهای دولتی این شهر تجمع کردند به این دلیل که معتقد بودند ابتلای آنها به اچ‌آی‌وی، استفاده از سرنگ مشترک برای تست دیابت بوده است.

این تجمع‌کنندگان پس از این که مقامات وزارت بهداشت و دیگر نهادهای دولتی هرگونه اشتباهی که منجر به بروز این اتفاق شده باشد را رد کردند با حمله به مراکز دولتی، دفتر امام جمعه شهرستان لردگان را به آتش کشیدند. اما نیروهای امنیتی اقدام به ضرب و شتم و بازداشت آنان کرده و در رسانه‌های حکومتی اعلام کردند که معترضان از سوی شبکه‌های معاند خارجی هدایت شده‌اند.

در خبری دیگر، کمپین فعالین بلوچ در آبان ماه امسال اعلام کرد دست کم ۱۰۰ نفر از مردم روستای درگز در منطقه دشتیاری چابهار به ایدز مبتلا شده‌اند. فعالین حقوق بشر بلوچستان شیوع ایدز در این روستا را عامدانه و از طریق شبکه بهداشت اعلام کردند و گفتند که این رقم برای یک روستای ۸۰۰ خانواری وحشتناک است. محمود حسین، رئیس شبکه بهداشت و درمان شهرستان چابهار اما با تکذیب این خبر ادعا کرد این شایعات از سوی سرویس‌های خارجی منتشر شده و مستند نیستند.

پیشتر در مرداد ماه ۱۳۹۷ رئیس اداره بهزیستی چابهار از ابتلای ۷۸ نفر از مردم این روستا به ایدز خبر داده بود؛ اما مدتی بعد برخی از مسئولان این موضوع را رد کردند و از آن زمان این مساله مسکوت ماند.