آیا مردم ایران پس از تظاهرات عراق و لبنان قیام می کنند؟

پیام تند به هواداران حکومت ایران و شعار علیه فرقه گرایی

ادامه تظاهرات ضد حکومتی در عراق و لبنان حکومت ایران را برآشفته کرده است. رژیم ایران اینک درگیر این ماجراست که چطور ناآرامی ها در دو کشور را سرکوب کند. حکومت ایران از آغاز اعتراضات گسترده در کشور به دلیل ناکارآمدی رژیم در حوزه های اقتصادی و اجتماعی به شدت هراس دارد.

مردم عراق و لبنان علیه فرقه گرایی که ایران به آن دامن می زند به پا خاسته اند. بنابراین، تظاهرات در دو کشور به نوعی صدای اعتراضی است به سیاست های ایران. حشد شعبی در عراق و «حزب الله» لبنان بازوهای نیرومند حکومت ایران در این دو کشور هستند. لبنان و عراق از تاثیر بسزایی بر روی مردم ایران برخوردارند و از این رو، نگرانی از احتمال آغاز اعتراضات و ناآرامی در ایران افزایش یافته است.

معترضان کنسولگری ایران در کربلا را آتش زدند. این اقدام حامل پیام مهمی به حکومت ایران بود که دخالت های غیر قانونی و منفی خود را در کشورهای همسایه متوقف کند. ایران از طریق بازوهای رسمی و غیر رسمی خود به دنبال تسلط بر کشورهای مستقل است.
 
نگرانی حکومت ایران

مقام های ایران بارها درباره رویدادهای جاری در لبنان و عراق ابراز ناخشنودی کردند. نگرانی آیت الله خامنه ای به عنوان راس نظام سیاسی در ایران درباره اعتراضات در عراق و لبنان آشکار بود. او این اعتراضات را کار آمریکا و اسرائیل خواند.

حکومت ایران همواره با طرح این ادعا واکنش خود را نسبت به رویدادها موجه جلوه می کند. ایران از مقام های عراقی خواست تا با سرکوب اعتراضات و آرام کردن اوضاع زمینه را برای ایجاد راهکارهای سیاسی در دو کشور فراهم سازند. به نظر مقام های ایرانی نحوه سرکوب اعتراضات سراسری در 2017 بهترین روش برای پایان دادن به اعتراضات در عراق و لبنان است.

نگرانی درباره تظاهرات ضد حکومتی در لبنان و عراق تنها در سطح رسمی در ایران مطرح نشد بلکه حسن نصر الله دبیر کل حزب الله لبنان (گروه وابسته به ایران) نیز از وقوع اعتراضات گسترده در کشور ابراز نگرانی کرد.
نصر الله گفت عده ای به دنبال جنگ داخلی هستند. این گروه می خواستند کودتای سیاسی انجام دهند و موسسات لبنان را تعطیل کنند و کشور را به ناکجا آباد ببرند.

نصرالله افزود «گروهی در صدد سوءاستفاده از این تظاهرات هستند».

او خاطر نشان کرد «آمریکا نمی گذارد لبنان از بحران خارج شود و جلوی همه راهکارها را گرفته است. «حزب الله» در لبنان نیرومند بوده و از محبوبیت فراوانی در کشور برخوردار است. جبهه مقاومت در لبنان سران و اعضای با اقتداری دارد».

سردار حبیب الله جان نثاری جانشین فرمانده یگان های ویژه ناجا نیز با اشاره به دیدگاه نصر الله گفت «علت ناآرامی های عراق و لبنان تضعیف جبهه مقاومت در منطقه است».
 
پیام های مهم به تهران 

معترضان در لبنان و عراق خواسته های مشترک فراوانی دارند و خواستار رهایی کشور از نفوذ و سیطره ایران هستند. معترضان در لبنان خواستار تشکیل دولت تکنوکرات و روی کار آمدن وزیران غیر حزبی و مستقل هستند. دولت تکنوکرات مقدمات لازم برای انتخابات پارلمانی را فراهم می کند و رییس جمهور جدید بعد از تشکیل پارلمان تعیین می شود. تشکیل دولت اکثریت از جمله خواسته های مطرح شده از سوی معترضان است. دولتی که لبنان را از دست احزاب سیاسی که در چند دهه گذشته بر کشور تسلط داشتند خلاص کند.

مطالبات معترضان در لبنان با خواسته گروهی که روابط خوبی با ایران دارند در تعارض قرار دارد. پست های رده بالای این مخالفان اعتراضات به دلیل تحرک مردمی در معرض تهدید قرار دارد. اعتراضات خواهان توقف نفوذ اصحاب نفوذ وابسته به ایران در حکومت لبنان است. از سوی دیگر، معترضان در عراق خواهان استعفای کابینه و برگزاری انتخابات هستند که در نهایت نفوذ گروه های شبه نظامی را متوقف می کند.

تظاهرات در عراق پیام های مهمی برای رژیم تهران دارد. اعتراضات به عمق شیعیان در خاک عراق یعنی شهرهای مذهبی شیعیان مثل نجف و کربلا و بصره کشیده شد. گروه های شبه نظامی حامی ایران به شدت از این اعتراضات غافلگیر شدند. تقریبا همه گروه های جامعه از جمله نظامیان در اعتراضات شرکت کردند. آمار بالای کشته شدگان در تظاهرات سهم عمده ای در گسترش دامنه و تداوم آن داشت. معترضان عراقی خواهان خروج شبه نظامیان تابع ایران از کشورشان هستند.

حکومت ایران در واکنش به اعتراضات مردمی در لبنان و عراق سیاست صبر و انتظار را در پیش گرفته است.

رژیم ایران خواستار گفتگو و گوش دادن به مطالبات مردم و عدم سرکوب اعتراضات شده؛ به ویژه اینکه بحران عراق با توجه به فضای فرقه ای حاکم بر کشور حساس تر از موضوع لبنان برای حکومت ایران است. اعتراضات عراق به دلیل مسائل عشایری ممکن است به خشونت کشیده شود و باعث تجزیه عراق و سهمیه بندی فرقه ای سنی-شیعی و خدشه دار شدن یکپارچگی کشور شود. در این میان، نباید از مساله کردها نیز غافل شد.
 




حسن هریدی

آزادی و دموکراسی و دوری از فرقه گرایی به مذاق ایران خوش نمی آید
 
حسن هریدی دستیار وزیر پیشین امور خارجه مصر به «المجله» گفت «برقراری سیستم دموکرات و غلبه بر فرقه گرایی مهم ترین خطر اعتراضات برای حکومت آخوندی در ایران و همه گروه های سیاسی تابع ایران در کشورهای عربی است. تشکیل حکومت مدنی (نه فرقه ای و نه مذهبی) هدف اصلی اعتراضات در عراق و لبنان به شمار می رود.

چنین حکومتی بر اساس حاکمیت قانون و دموکراسی و رعایت آزادی های عمومی و حقوق اقلیت ها شکل می گیرد. این مفاهیم نه تنها مورد بی توجهی حکومت ایران قرار دارد بلکه هیچ سنخیتی با گرایشات نیروهای شیعه هوادار ایران در کشورهای عربی مثل حزب الله لبنان و حشد شعبی عراق ندارد. این نیروها و گروه های شبه نظامی شیعی به دلیل رویکرد فرقه گرایانه قدرتمند هستند. آنها نماینده گروهی از بخش های جامعه هستند».

او در ادامه افزود «خواسته معترضان در عراق و لبنان برای تشکیل حکومت مدنی و نه فرقه گرا به مذاق آخوندهای ایران و هوادارانشان در کشورهای عربی خوش نمی آید. علاوه بر این، منافع اقتصادی و نقش سیاسی آنها به دلیل تشکیل حکومت مدنی متوقف می شود که این در دراز مدت رژیم ولایت فقیه در ایران را به فروپاشی می کشاند».

حسن هریدی خاطر نشان کرد «بی گمان، احتمال آغاز ناآرامی در ایران پس از تظاهرات گسترده در عراق و لبنان وجود دارد. جرقه ناآرامی ممکن است در یکی از شهرهای ایران زده شود. اما آغاز اعتراضات گسترده در آینده نزدیک به دلیل فشارهای اقتصادی بی سابقه آمریکا علیه ایران دور از ذهن است و ناآرامی ها ممکن است به تاخیر بیفتد. مردم ایران از این مساله نگرانند که مبادا اعتراضات منجر به افزایش فشارهای اقتصادی شود. توقف فعالیت های اقتصادی و تجاری در ایران کشور را در آستانه فروپاشی قرار می دهد. ایران در معرض تحریم های سنگین قرار دارد. نگرانی دیگر معترضان این است که مبادا توسط هواداران رژیم به عنوان خیانتکار معرفی شوند؛ آنهم در شرایطی که کشور به همبستگی ملی برای مقابله با تحریم های آمریکا نیاز دارد.

اعتراضات در عراق و لبنان به رغم افزایش آمار قربانیان و زخمیان در عراق ادامه دارد و این یکی از ویژگی های تظاهرات است. همه در لبنان می دانند که تداوم اعتراضات اوضاع اقتصادی را بدتر از آنچه هست می کند».

هریدی درباره انتقاد از اعتراضات در عراق و لبنان توسط مقام های رسمی ایران و معرفی آمریکا به عنوان محرک اصلی اعتراضات گفت «مردم در لبنان و عراق به دلیل اوضاع سیاسی و اقتصادی بد به خیابان ها ریختند. این تظاهرات بر اوضاع اجتماعی مردم در عراق و لبنان تاثیرگذار بودند. شکاف گسترده بین طبقه حاکم و مردم در عراق و لبنان از دلایل دیگر آغاز تظاهرات هستند».

فشار بر حکومت ایران

کاهش بی سابقه نرخ رشد اقتصادی و گرانی و بیکاری و افزایش بدهی دولت و دشواری در صادرات نفت و تورم بی سابقه باعث گسترش ناآرامی در ایران می شود. حکومت ایران در معرض فشار قرار داشته و از سرایت ناآرامی های عراق و لبنان به ایران بیم دارد.

اگرچه حکومت ایران به تحریم های آمریکایی و بین المللی عادت کرده اما تداوم ناآرامی ها در کشورهای همسایه و تحریم های اقتصادی و شرایط بد معیشتی مردم به دلیل تحریم ها توانایی رژیم را برای ایستادگی کاهش می دهد. همه این شرایط باعث بروز ناآرامی در ایران می شود. تحریم های اقتصادی منجر به بدتر شدن اوضاع و خدشه دار شدن امنیت اجتماعی شهروندان می شود.

کشمکش ها و دو دستگی مذهبی 

هنوز مشخص نیست که اعتراضات در عراق و لبنان به کجا برسند و اینکه این جنبش ها تا کجا می توانند اوضاع سیاسی در دو کشور را دستخوش تغییر کنند. جبهه بندی گروه های وابسته به قدرت های منطقه ای در مسیر تحولات در دو کشور سهیم هستند.

آیا اعتراضات منجر به ایجاد ثبات سیاسی در دو کشور می شود یا تحولات با توجه به کشمکش های منطقه ای در مسیری خلاف تغییر بی خشونت شرایط سیاسی قرار می گیرد؟  

در این شکی نیست که اعتراضات مردمی در دو کشور با اعتراضات پیشین تفاوت دارد. معترضان بر خواسته خود برای تغییر شرایط بد اقتصادی و سیاسی در بغداد و بیروت پافشاری می کنند. افزون بر این، آمار بالای قربانیان اعتراضات و تمایل برای تغییر و پایان دادن به احتکار قدرت توسط گروهی از سیاستمداران و پایان دادن به فضای فرقه گرایانه ریشه دار در دو کشور و به کار انداختن ساز و کارهای قانونی و حقوقی از جمله تفاوت های اعتراضات کنونی و پیشین هستند. معترضان در این دو کشور دارای موقعیت استراتژیک منطقه ای می خواهند با این تغییرات به فساد چند دهه ای در ارکان حاکمیت دو کشور پایان دهند.

 تظاهرات در عراق و لبنان متوقف نشده است. معترضان در بغداد زیر بار خواسته نخست وزیر برای پایان دادن به اعتراضات نرفتند. تظاهرات هر روز چندین میلیون دلار به اقتصاد عراق خسارت می زند و زندگی روزمره را تعطیل کرده است. خدمات عمومی مثل برق و اینترنت و مدارس و تاسیسات حکومتی نیز به دلیل اعتراضات با مشکل مواجه هستند. معترضان با بستن جاده ها مانع رسیدن کارمندان به محل کارشان می شوند. فعالیت در برخی از میدان های نفتی نیز محدود شده است.

معترضان به دلیل کشته شدن صدها نفر و زخمی شدن هزاران تن بعد از آغاز اعتراضات در عراق خشمگین هستند. چند صد نفر توسط ماموران کشته شده اند.

گرچه ماموران برای کنترل اوضاع تلاش می کنند اما اوضاع به سمت ناآرامی بیشتر سوق پیدا می کند. برخی اتحادیه ها و سندیکاها از جمله سندیکای معلمان و مهندسان و وکلا و پزشکان اعتصاب کردند. وعده مقام های عراق از جمله عادل عبد المهدی نخست وزیر و برهم صالح رییس جمهوری برای اصلاحات و اشتغال زایی و انتخابات زودهنگام کارساز نشد و اعتراضات فروکش نکرده است.

اوضاع در لبنان بهتر از عراق نیست. معترضان در اعتراض به طبقه سیاسی حاکم خیابان های اصلی را بستند و تاسیسات دولتی را به تعطیلی کشاندند. معترضان می گویند دولتمردان کشورشان در پرونده های فساد اقتصادی دست دارند و آنها عامل اصلی شرایط اقتصادی و سیاسی ناگوار در لبنان هستند. استعفای سعد حریری نخست وزیر لبنان نیز کمکی به توقف اعتراضات نکرد.

 


Subscribe to the discussion