ایران؛ جنگ یا گفتگو؟

ایران در دوره اخیر تحت فشار بی سابقه و ضربات پیاپی قرار گرفت. مواضع و گروه های نیابتی ایران در منطقه مورد حملات نظامی اسرائیل و تحریم های روز افزون آمریکا قرار دارند.

دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا برای گفتگو با ایران پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در نوامبر 2020 همچنان تلاش می کند.

مقام های ایران اظهارات ضد و نقیضی درباره احتمال گفتگو با آمریکا مطرح کردند. حسن روحانی رییس جمهور ایران چندین بار درباره احتمال دیدار با ترامپ صحبت کرد اما رهبر ایران تا این لحظه ایده گفتگو با آمریکا را رد می کند.

ایران به احتمال زیاد منتظر انتخابات ریاست جمهوری آمریکا است و اینگونه تصور می کند که چنانچه رییس جمهور آینده از حزب دموکرات باشد نرمش بیشتری نشان خواهد داد. ایران به دنبال کنار آمدن با مشکلات و بحران مالی کنونی است تا انتخابات ریاست جمهوری آمریکا برگزار شود. ایران تمایلی برای مذاکره درباره توافق تازه ندارد چرا که چنین توافقی منجر به تقویت جایگاه ترامپ پیش از انتخابات می شود. پرسشی که اینجا مطرح می شود این است که آیا ایران می تواند در برابر فشار و تحریم های مالی آمریکا تا موعد انتخابات ریاست جمهوری تاب بیاورد؟

در حالیکه رژیم ایران به دنبال راهکاری برای غلبه بر مشکلات مالی است نیروهای ایرانی در منطقه و کارخانه های تولید موشک نقطه زن ایران و گروه های تابع آن مورد حمله قرار می گیرند. حملات اسرائیل به تاسیسات ایران در سوریه چندی پیش آغاز شد. حزب الله لبنان برخی از این تاسیسات موشکی را به لبنان و عراق منتقل کرد و به همین دلیل اسرائیل با تغییر استراتژی در سوریه این تاسیسات را نیز مورد هدف قرار داد.

 

گسترش دامنه حملات راهبردی اسرائیل در منطقه

یک انبار تسلیحات و تاسیسات گروه های شبه نظامی مورد حمایت ایران در شرق سوریه در نزدیکی مرزهای عراق مورد حمله جنگنده های ناشناس قرار گرفتند. این حمله دستکم 18 کشته برجای گذاشت.

به گفته اطلاعیه ارتش اسرائیل چندین موشک از سوریه و دقیقا از محلی در نزدیکی دمشق به سمت اسرائیل شلیک شدند اما در خاک اسرائیل اصابت نکردند.

اولین درگیری نظامی بین اسرائیل و حزب الله لبنان بعد از جنگ جولای 2006 اتفاق افتاد. اتفاقی که افتاد این بود که جنگنده های اسرائیل یک دفتر حزب الله در ضاحیه جنوبی بیروت را هدف گرفتند. گویا حمله اسرائیل به مکانی بوده که حزب الله اجزای اصلی موشک های نقطه زن خود را در آن جاسازی می کرده است.

حزب الله با راکت ضد تانک به یک نفربر زرهی اسرائیل در نزدیکی مرز لبنان و اسرائیل حمله کرد که تلفاتی به دنبال نداشت. در مقابل بخش هایی در جنوب لبنان هدف حملات توپخانه ای اسرائیل قرار گرفتند.

حزب الله مدعی شد که حمله موشکی یک عملیات تلافی جویانه در واکنش به حمله هوایی اسرائیل در نزدیکی دمشق در اواخر اوت بود. دو عضو حزب الله در حمله اسرائیل کشته شدند.

تنها یک روز بعد از این حمله، رسانه های عراقی گزارش دادند که یک انبار اسلحه شبه نظامیان شیعی هوادار ایران بر اثر حمله پهپادی نابود شد. این انبار در نزدیکی شهر هیت در استان انبار غربی قرار دارد. این منطقه در نزدیکی مرز سوریه واقع شده و فاصله چندانی با تاسیساتی که در دیر الزور در شرق سوریه مورد هدف قرار گرفتند ندارد.

کارخانه های تولید موشک نقطه زن ایران هدف اغلب حمله ها بوده است. اسرائیل در چند ماه گذشته به سازمان ملل درباره موشک های نقطه زن ایران هشدار داده است. اسرائیل مدعی شد حزب الله در حال نصب فناوری موشک های نقطه زن ایرانی روی 130 هزار موشک است.

ارتش اسرائیل گزارشی درباره کارخانه تولید موشک های نقطه زن حزب الله در دشت بقاع لبنان منتشر کرده است.

کارخانه های تولید موشک در لبنان برای نخستین بار مورد حمله اسرائیل قرار گرفتند. حمله به این کارخانه در واقع پیام هشدار آمیزی به حزب الله و دولت لبنان بود که اگر کارخانه های تولید موشک نقطه زن در لبنان تعطیل نشوند حمله های اسرائیل ادامه خواهد داشت. عده ای بر این باورند که موج تازه حملات اسرائیل به تاسیسات موشکی حزب الله بعد از انتخابات و تشکیل کابینه اسرائیل آغاز می شود.

 

برجام

دولت آمریکا در حال افزایش تحریم ها علیه حکومت ایران و فرماندهان سپاه قدس است. ایران نیز به سبک خود در حال فشار به جامعه بین الملل از طریق اروپایی هاست تا از فشار تحریم ها کم کنند.

کاهش گام به گام تعهدات برجامی در ماه می از سوی ایران آغاز شد. ایران در 8 می اعلام کرد که تعهدات خود را در برجام طبق ماده 26 و ماده 36 کاهش می دهد. ایران برای عمل کامل کشورهای اروپایی به تعهدات برجامی خود ضرب الاجل تعیین کرد.

ایران در 8 سپتامبر اعلام کرد که این کشور در حال تغییر لوله های اتصال سانتریفیوژها است تا با زنجیره 164 تایی آی آر 2 ام همخوانی داشته باشد.

در حالیکه اروپایی ها –به ویژه امانوئل مکرون رییس جمهور فرانسه- در حال تلاش برای برگزاری نشست بین ترامپ و روحانی هستند اسرائیل از یک تاسیسات هسته ای نظامی مخفی ایران خبر داد.

بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل پیشتر با نمایش عکس های ماهواره ای گفت ایران در تاسیسات واقع در آباده مشغول ساخت سلاح هسته ای بود. او افزود «اطلاعات مربوط به این سایت از اسناد محرمانه که سال گذشته ماموران سرویس اطلاعاتی موساد در اوایل 2018 از ایران خارج کرده بودند به دست آمده است».

آژانس بین المللی انرژی اتمی در بیانیه ای اعلام کرد که ایران نصب سانتریفیوژهای پیشرفته تر در روند غنی سازی اورانیوم را شروع کرده است. اقدامی که بر اساس برجام ممنوع بوده است.

 گزینه های ایران

نخست: ایران هیچ اقدامی در شرایط کنونی انجام نمی دهد و منتظر انتخابات ریاست جمهوری آمریکا خواهد ماند. طرف مذاکره با ایران بعد از انتخابات آمریکا و با شرط های ایران تعیین می شود.

 

دوم: ایران پیشنهاد مذاکره از سوی ترامپ قبل از انتخابات را می پذیرد. اما این موضع یک پیام آشکار دارد. ایران دیگر توان تحمل مشکلات اقتصادی را ندارد.

سوم: تنش آفرینی از سوی ایران در بیش از یک جبهه آغاز می شود.

کاهش گام به گام تعهدات برجامی و از سر گیری فعالیت راکتور آب سنگین اراک. نیروگاه آب سنگین دارای پلوتونیوم است که در کلاهک هسته ای به کار می رود.

این اقدام دو پیامد دارد: اروپایی ها نمی توانند برجام را حفظ کنند و از آن خارج می شوند.

آمریکا و اسرائیل برای ممانعت از دست یابی ایران به تسلیحات هسته ای اقدام نظامی به ویژه در نیروگاه های هسته ای انجام می دهند.

دوم: ایران آغازگر جنگ با اسرائیل و آمریکا در منطقه است. این نبرد از طریق گروه های نیابتی مثل حشد شعبی در عراق و حزب الله لبنان انجام می شود. این دو گروه به پایگاه های نظامی و منافع آمریکا و اسرائیل حمله می کنند.

گزینه دوم پیامدهای خطرناکی برای ایران به دنبال دارد. ایران و هم پیمانانش در جنگ آینده بیش از آنچه تا حالا ضرر کرده اند ضربه می خورند. آنها به دلیل مشکلات مالی در مورد آغاز جنگی پرهزینه بازنگری خواهند کرد.

حنین غدار: موسسه تحقیقات خاور نزدیک واشنگتن

 


Subscribe to the discussion