چارلی چاپلین؛ مردی که خنده های از ته دل را باب کرد

داستان زندگی چارلی چاپلین در کتابی جدید

کتاب «چارلی چاپلین» به قلم ناقد ادبی اشرف بیدس از سوی مرکز نشر و توزیع کتاب «سما» منتشر شده است. در این کتاب به رویدادهای گوناگون و موثر در زندگی چاپلین و رابطه او با زنان اشاره شده است.

نویسنده می گوید که مخاطبان این کتاب تنها سینماگران نیستند بلکه همه از جمله طبقات فقیر و گروه های به حاشیه رفته می توانند از مطالعه کتاب لذت ببرند. این کتاب اندیشه های خلاف عرف چارلی چاپلین را توجیه نمی کند یا بر آن سرپوش نمی گذارد بلکه حقایق  را آنگونه که هست نقل می کند.
 

 
از ولگردی تا جاودانگی

نویسنده در کتاب این سوال را مطرح می کند که چارلی چاپلین (16 آوریل 1889-25 دسامبر 1977) چطور زندگی خود را متحول کرد و از ولگردی به جاودانگی رسید؟

این حکایت بسی طولانی است که نویسنده با مطرح کردن اظهارات خود چاپلین و دیگران آن را بررسی می کند. مخاطب در پایان کتاب متوجه می شود که چارلی چاپلین یک شخصیت نادر و فوق العاده و الهام بخش همه فقرا و سرخوردگان است..

رنگ ها در هنر معانی و کاربردهای فراوانی دارند. پیکاسو نقاش معروف جهان برای بیان دوره یاس در زندگی خود از رنگ آبی بهره جست. خاکستری مناسب ترین رنگ چارلی چاپلین برای نشان دادن سرخوردگی و فقر و سرما و گرسنگی بود.

او می گوید «فقر نه اغوا کننده است و نه عبرت آموز». 
 




چارلی چاپلین در دفترش در ۱۹۱۰

نویسنده گفت سایه خنده قبل از چارلی چاپلین بر فراز جهان گسترده نشده بود. خنده در دوره ای کمیاب می شد و در دوره دیگر رنگ می باخت اما با ظهور چارلی چاپلین نظام خنده منظم شد.

این کتاب افزود «خنده تا قبل از چارلی چاپلین بی صدا بود اما بعد از چارلی چاپلین به قهقهه و خنده از ته دل تبدیل شد. هنرمندی که مردم را می خنداند یک چهره فوق العاده بود که اصلا شباهتی به کمدین های دیگر نداشت. چارلی چاپلین کمدین افسانه ای بود که هم کارگردان و هم تولیدکننده فیلم هایش بود و خود او فیلم هایش را مونتاژ می کرد. چارلی چاپلین نقش اصلی و مهمی در تحول هنری صنعت سینما در دهه بیست ایفا کرد.

موفقیت همراه همیشگی چارلی چاپلین بود و یک دلیل ساده برای این گفته این است که دو استودیو فیلمسازی به دنبال انتقال چارلی چاپلی به شرکت دیگری ورشکسته شدند. این شاید دلیل آشکاری بر اهمیت نقش فیلم های چاپلین در کل درآمد استودیوهای فیلمسازی است.
 




چارلی چاپلین در نقش ولگرد

خنده ای از ته دل که غم را از دل می زداید
 
نویسنده این پرسش را مطرح می کند که چارلی چاپلین این مرد اهل لندن چطور توانست تا این اندازه معروف شود و آوازه اش در دنیا بپیچد؟ پاسخ ساده است. چارلی چاپلین نابغه است که نه محدود به جغرافیای خاصی است و نه حاکم ستمگری دستش به او می رسد.

خنده ای که از ته دل باشد غم ها را از دل می زداید و زخم گرسنگی و نیازمندی را التیام می بخشد. آیا تا حالا چهره کمدینی از شرق موفق شده تا مثل چارلی چاپلین در غرب نفوذ کند؟ و آیا نام کمدینی به اندازه چاپلین مطرح شد؟ هیچ کسی مثل او نخواهد شد.

 

 

کودکی چاپلین

این کتاب به دنیای چارلی چاپلین نفوذ کرده و به نقل از خود چاپلین در یادداشت هایش در خصوص دوره کودکی گفت «شش سالم بود. یادم می آید که پشت صحنه بودم. صدای مادرم در نمی آمد. مردم شروع به خندیدن کردند. صدای مادرم بد شد. نمی دانستم که چه اتفاقی می افتد. اما مردم داد می زدند و مادرم مجبور به ترک صحنه شد. وقتی پشت صحنه آمد دلواپس بود و با مدیر حرفش شد. مدیر قبلا دیده بود که من در جمع دوستان مادرم آواز می خوانم. او به مادرم گفت که به جای او من به صحنه بروم». بدین ترتیب هنرمندی از دل رنج و گرفتاری و ریشخند و نیاز و فقر متولد شد. جنگ برای زنده ماندن از همان دوره کودکی آغاز شد. دوره سرشار از ناامیدی و غم و بی خانمانی. چاپلین درباره این دوره می گوید «می دانستم که فقر لکه ننگی بر پیشانی ما است».

 
خلاقیت چارلی چاپلین

نویسنده می گوید خلاقیت چارلی چاپلین به این محدود نشد. سرانجام چاپلین بعد از اصرار همکارانش قبول کرد تا یکی از فیلم هایش را کارگردانی کند. او اکنون ابتکار عمل بیشتری داشت. چارلی چاپلین سوژه هایی را مطرح کرد که پیش از آن کسی به آنها اشاره نکرده بود.

فیلم های سینمایی چاپلین در آغاز کار بسیار ساده بود. چارلی چاپلین از شیوه کی استون بهره گرفت و از حرکات فیزیکی اغراق آمیز و ایما و اشاره های طنز در کمدی هایش استفاده کرد.

سوژه های اغلب فیلم های چارلی چاپلین عشق و رقابت و جنگ و گریز بود.
 




چارلی چاپلین و گاندی در لندن در ۱۹۳۱

نویسنده در بخش دیگر می گوید «چاپلین بعد از فیلم های صامت کمدی به رئالیسم روی آورد. او در فیلم هایش نظام سرمایه داری و بورژوازی را به باد انتقاد قرار گرفت و به معایبی اشاره کرد که گروهی از آنها به عنوان دستاوردهای بزرگ بشریت یاد می کردند.

چارلی چاپلین یکی از مخالفان فاشیسم آلمان نازی و مک کارتیسم آمریکا بود. طرح های چارلی چاپلین در تعارض با نظریه کمونیسم قرار داشتند.
 




ژاک لمن و چارلی چاپلین (سمت راست) برنده جایزه افتخاری اسکار در سال 1972

 
یک فصل کامل در این کتاب به دیدگاه منتقدان چارلی چاپلین اختصاص داده شده است. چاپلین طبق ارزیابی انجمن نویسندگان آمریکا یکی از پنج چهره مهم سینمای جهان به شمار می رود.

نویسنده افزود خیلی کم پیش می آید که منتقد سینما یا کارشناس سینما در شرق یا غرب به فیلم های چارلی چاپلین نپرداخته باشد. در کنار سینماگران و اهل سینما نویسندگان سیاسی و پژوهشگران در حوزه های انسانی از قبیل ژان پل سارتر و برنارد شاو و فرانسوا تروفو و راجر ایبرت و ریچارد آتنبرا و روژه فردیناند نیز درباره فیلم ها و کارهای چارلی چاپلین نوشته اند.
 




اونا اونیل همسر چهارم چارلی چاپلین. آنها صاحب ۸ فرزند شدند

 
زنان زندگی چارلی چاپلین

در این کتاب به فهرست مهم ترین زنان زندگی چارلی چاپلین اشاره شده که هانا مادر او در صدر فهرست قرار دارد. اونا نیز آخرین همسر چارلی است. نویسنده به تفسیر رابطه پیچیده چاپلین و زنان می پردازد. داستان زنان و مسیر فعالیت چارلی چاپلین تفکیک ناپذیر است. زن در همه رویدادهای غم انگیز و موفقیت ها و شکست های چاپلین حضور دارد. زن گاهی حامی و گاهی نیز عامل سرخوردگی چارلی چاپلین است.
 




چارلی چاپلین و همسرش اونا و شش تن از فرزندشان در سال 1967
 


Subscribe to the discussion