شیعیان لبنان آماده جنگ نیستند

حزب الله لبنان به عنوان یک گروه شبه نظامی و فرقه ای و تابع طرح منطقه ای ایران معرفی می شود

 

احتمال وقوع جنگ بین حزب الله لبنان و اسرائیل روز به روز بیشتر می شود. تحولاتی مثل سقوط دو پهپاد اسرائیلی در ضاحیه جنوبی –مرکز حزب الله در لبنان- در ماه سپتامبر و افزایش تنش در مرزهای لبنان و اسرائیل منجر به افزایش نگرانی و بیم مردم لبنان شده است.

به گفته آمارهای رسمی و رسانه های حزب الله لبنان اولین پهپاد در نزدیکی دفتر رسانه ای این گروه در محله معوض در ضاحیه جنوبی اصابت کرد و دومی در یک مکان متروکه در همان منطقه سقوط و منجر به شکسته شدن پنجره ساختمان های اطراف شد.

طبق تحقیق اولیه حزب الله مواد منفجره درون این دو پهپاد پنج و نیم کیلوگرم و از نوع سی 4 بوده است.

روزنامه تایمز گفت «هدف این حمله ها جعبه هایی بوده که گمان می رود حامل ابزارهایی هستند که برای مخلوط کردن ماده پیش برنده قوی در موشک های هدایت دقیق به کار می روند. حمله اسرائیل به یک تاسیسات ایرانی در دمشق از حمله نظامی قریب الوقوع سپاه به اسرائیل جلوگیری کرد».

اسرائیل مسئولیت حمله به یک تاسیسات ایرانی در جنوب دمشق را پذیرفت. دو نیروی حزب الله و یک نیروی ایرانی در این حمله کشته شدند. این افراد برای انجام حمله به شمال اسرائیل از طریق پهپادهای مسلح برنامه ریزی کرده بودند.

حسن نصرالله دبیر کل حزب الله لبنان گفت «این عملیات اولین نقض آشکار و بزرگ قواعد درگیری بعد از 2006 است». مقصود نصرالله جنگ ویرانگر بین حزب الله و اسرائیل است.

نصرالله افزود «هر پهپاد اسرائیلی که حریم هوایی لبنان را نقض کند سرنگون می شود».

ماجرا از چه قرار است؟

اسرائیل بر این باور است که حزب الله در ارکان حاکمیت لبنان نفوذ کرده است. بنابراین، حمله احتمالی اسرائیل به حزب الله احتمالا زیرساختارها و نهادها و ارتش لبنان را هدف خواهد گرفت چرا که این گروه در حال گسترش تاسیسات خود در لبنان است.

بی گمان، دست یابی حزب الله به موشک های هدایت دقیق امنیت اسرائیل را در معرض تهدید جدی قرار می دهد. چنانچه مساله این موشک ها با شیوه دیپلماتیک حل نشود وقوع جنگ بین اسرائیل و حزب الله در آینده قطعی است.

اولویت های حزب الله در منطقه تغییر کرده است. هرچند بحران سوریه به پایان نرسیده اما موفقیت های حزب الله و ایران در عراق و سوریه و لبنان همچنان ادامه دارد. حزب الله تمایلی به ماجراجویی و آغاز جنگ ندارد چرا که می داند همه دستاوردهایی که تا حالا کسب کرده بر باد خواهد رفت.

هر چند حزب الله لبنان قدرت بیشتری در منطقه کسب کرده اما این گروه هزینه سنگینی در این مسیر پرداخته و نیروهای فراوانی کشته شده اند.

مسئولان ارشد و نیروهای کارکشته فراوانی از حزب الله کشته شدند. بی گمان، حزب الله برای بازسازی تشکیلات و نیروهایش نیاز به زمان دارد و بعد از آن شاید بتواند وارد یک جنگ تازه شود.

ضمنا، حزب الله می داند که کمک های مالی برای بازسازی لبنان بر خلاف جنگ جولای در 2006 به سوی این کشور سرازیر نخواهد شد.

اکثریت کابینه لبنان در 2006 در دست گروه 14 مارس بود که روابط خوبی با غرب و سعودی دارد. جامعه بین الملل در آن زمان در تلاش بود تا به لبنان برای بهبودی اوضاع بعد از جنگ کمک کند.

اما این بار مساله فرق می کند. مرز میان دولت لبنان و حزب الله مشخص نیست. به احتمال زیاد، جامعه جهانی با توجه به سیطره حزب الله بر دولت زیر بار بازسازی لبنان نمی رود.

 

ایران درست بعد از پایان جنگ 2006 حزب الله را ساپورت مالی کرد. همین پول ها منجر به ثروت اندوزی و گسترش فساد در ارکان حزب الله شد.

بحران اقتصادی کنونی در ایران به دلیل تحریم های آمریکا است که تاثیر مستقیم بر نظام مالی حزب الله گذاشته. حزب الله با مشکلات مالی جدی دست و پنجه نرم می کند و بسیاری از نیروها و پیکارجویان این گروه به دلیل همین مشکلات کنار گذاشته شده اند و خدمات اجتماعی حزب الله نیز متوقف شده. حزب الله نمی تواند هزینه یک جنگ جدید را تامین کند.

حالا فارغ از تهدیدهای حسن نصرالله واکنش حزب الله محدود و حساب شده خواهد بود.

البته احتمالا اسرائیل نسبت به حزب الله آمادگی بیشتری برای آغاز جنگ دارد اما مقام های اسرائیلی می گویند که جنگ آینده می تواند پرهزینه باشد. ظرفیت های نظامی حزب الله توسعه یافته و این گروه هم اکنون موشک های هدایت دقیق در اختیار دارد.

آمارها حاکی از این است که زرادخانه حزب الله از 33 هزار موشک و توپ قبل از 2006 به چیزی حدود 150 هزار موشک افزایش یافته است. این تسلیحات جزء پیشرفته ترین تجهیزات نظامی هستند و ممکن است به اسرائیل آسیب جدی وارد کند.

حزب الله در شرایط کنونی کنترل بخش های گسترده ای در سوریه را در اختیار دارد. اسرائیل شاید در آینده در دو یا چند جبهه –گروه های شبه نظامی شیعی در سوریه و حزب الله در لبنان- وارد جنگ شود.

حزب الله لبنان اینک زیر نظر سپاه قدس وظیفه نظارت و رهبری ده ها هزار نیروی شیعی لبنانی و سوری و عراقی و افغانستانی و پاکستانی و یمنی را بر عهده دارد.

نگاه جامعه شیعیان به جنگ

حزب الله لبنان در سال 2012 وارد جنگ سوریه شد. استراتژی حزب الله بعد از آن از «مقاومت در برابر اسرائیل» به «تامین منافع ایران در منطقه» تغییر پیدا کرد.

این واقعیت ما را به سوی تحول دیگری سوق می دهد. حالا بسیاری از شیعیان لبنان به خاطر اینکه حزب الله از «مقاومت» دست کشیده هم احساس ناامیدی می کنند و هم احساس آسودگی چرا که دیگر مجبور نیستند پیامدهای یک جنگ تازه را تحمل کنند.

حزب الله به دلیل نقش جدیدش در منطقه و مشکلات مالی از سوی شیعیان فراوانی مورد انتقاد قرار گرفته است. جامعه شیعیان لبنان در جنگ چندین ساله در سوریه تلفات مالی و جانی سنگینی متحمل شدند. نیروهای جوان فراوانی در این جنگ کشته شدند اما «پیروزی الهی» محقق نشد.

افزون بر این، کاهش بودجه حزب الله منجر به افت چشمگیر خدمات اجتماعی شده و بسیاری از خانواده های فقیر فقیرتر شده اند.

حالا حزب الله لبنان به عنوان یک گروه شبه نظامی و فرقه ای و تابع طرح منطقه ای ایران معرفی می شود. در حالیکه عده ای به فضای فرقه گرایی که به دنبال نقش حزب الله در جامعه شیعیان ایجاد شده توجه ندارند شیعیان فراوانی هستند که به خاطر انزوای جامعه و مشکلات مالی و امنیتی در کشور بیم و هراس دارند.

مناسبات اسرائیل و لبنان در سیزده سال گذشته عبارت بود از آرامش نسبی –بازدارندگی پایدار-. شیعیان فراوانی به فکر تامین آینده خود هستند و به فعالیت های سرمایه گذاری در شهرها و روستاهای جنوب لبنان روی آورده اند.

جنوب لبنان بعد از چند دهه در اقدامی بی سابقه عرصه پروژه های کوچک و خدمات رستورانی و هتلداری شده است. این بدین معناست که ذهنیت کارآفرینی در جامعه شیعیان لبنان تبلور یافته است. تفکر کارآفرینی همواره جنگ ستیز است.

اما به هر حال، شکست حزب الله حتمی است. چنانچه حزب الله دست به اقدامی علیه اسرائیل بزند و اسرائیل حمله نظامی گسترده ای انجام دهد در این شرایط حزب الله با مشکلات داخلی و سازمانی و مالی و تلفات نظامی سنگینی مواجه خواهد شد. اگر اسرائیل حمله نظامی علیه حزب الله آغاز کند و حزب الله آن را بی پاسخ بگذارد در این صورت اعتبار و احترام حزب الله به ویژه نصرالله خدشه دار می شود.

حتی اگر حزب الله در پاسخ به جنگ اسرائیل اقدام محدودی انجام دهد مشخص نیست که تنش در همین حد باقی خواهد ماند. ضمنا تضمینی وجود ندارد که در این شرایط اسرائیل اقدام نظامی حزب الله را دستاویزی برای حمله به تاسیسات موشک های هدایت دقیق این گروه در سراسر لبنان قرار ندهد.

حنین غدار: موسسه تحقیقات خاور نزدیک واشنگتن


Subscribe to the discussion