نقش ايران در آمریکای لاتین؛ اهداف و پیامدها

واشنگتن: مرز بین برزیل و آرژانتین و پاراگوئه پناهگاه امن حزب الله لبنان

نقش ایران در کشورهای آمریکای لاتین در چند سال گذشته رشد قابل ملاحظه ای داشته و با روی کار آمدن پرزیدنت محمود احمدی نژاد (2005-2013) پررنگ تر شد.

روابط ایران و کشورهای آمریکای لاتین به ویژه ونزوئلا در این دوره گسترش یافت. ایران در عمل توانست حضور خود را در این منطقه افزایش دهد.

آلبرتو نیسمان دادستان سابق آرژانتین می گوید ایران در 12 کشور این منطقه از جمله آرژانتین و برزیل و شیلی و کلمبیا و گویان و پاراگوئه و ترینیداد  و توباگو و سورینام و اروگوئه حضور دارد.

رویکرد ایران برای افزایش نفوذ در آمریکای لاتین از طریق بازوی نظامی خود «حزب الله» به ویژه در چند سال گذشته پرسش های متعددی در مورد انگیزه ها و ابزارهای ایران برای گسترش نفوذ در این منطقه و پیامدهای نفوذ ایران در آمریکای لاتین مطرح کرده است.

 

یکم: انگیزه های ایران برای حضور در آمریکای لاتین

البته نفوذ ایران در آمریکای لاتین به پای دخالت های این کشور در خاورمیانه نمی رسد. ایران یک بازیگر اصلی در سوریه و لبنان و یمن و عراق است اما به هر حال آمریکای لاتین به یکی از حوزه های نفوذ حیاتی ایران تبدیل شده که دلایل متعددی دارد؛ از جمله:

1-رشد احساسات ضد آمریکایی:

ونزوئلا متحد اصلی ایران در آمریکای لاتین است. هوگو چاوز رییس جمهور سابق ونزوئلا (1999-2013) گفت انقلاب ایران و انقلاب ونزوئلا با یکدیگر برادرند. آمریکای لاتین بستر مناسبی برای گسترش ایدئولوژی ایران است. ایران و حکومت های به اصطلاح چپگرا در بولیوی و اکوادور و نیکاراگوئه و ونزوئلا و کوبا روابط دوستانه ای با یکدیگر دارند. این حکومت ها رویکرد ضد امپریالیستی در پیش گرفته اند و به دنبال کاهش نفوذ آمریکا در آمریکای لاتین هستند. حکومت های چپگرای آمریکای لاتین رویکرد مستقل از آمریکا دنبال می کنند و در صدد کسب متحدان بین المللی گوناگون به دور از هژمونی آمریکا در این منطقه هستند.

2- نزدیکی جغرافیایی واشنگتن و کشورهای آمریکای لاتین:

کشورهای آمریکای لاتین دروازه مهم ایران برای دسترسی به خاک آمریکا یا ضربه به منافع آمریکا در این منطقه هستند. حکومت ایران کاملا آگاه است که اعزام نیرو به آمریکا غیر ممکن است اما فرستادن جاسوس و عوامل تروریستی به آمریکا از طریق خاک کشورهای آمریکای لاتین کار دشواری نیست. ایران با بهره برداری از موقعیت سوق الجیشی کشورهای آمریکای لاتین توان بازدارندگی در برابر آمریکا را افزایش می دهد.

3-بی ثباتی سیاسی و امنیتی:

سابقه حضور حزب الله در آمریکای لاتین به دهه هشتاد میلادی برمی گردد. حزب الله با بهره برداری از حکومت های فاسد این منطقه و مرزهای نفوذ پذیر به گسترش نفوذ در این منطقه پرداخت.

کشورهای آمریکای لاتین مورد توجه روزافزون ایران قرار دارند. ایران از نهادهای حکومتی ضعیف در برخی کشورهای این منطقه سوءاستفاده کرده و در پرتو نبود دستگاه های امنیتی در برخی مناطق مرزی به ویژه مرز بین پاراگوئه و برزیل و آرژانتین یک شبکه بین المللی گسترده قاچاق مواد مخدر و پولشویی ایجاد کرده است.

دوم: اهداف ایران در خصوص گسترش روابط با کشورهای آمریکای لاتین

ایران با افزایش نفوذ در کشورهای آمریکای لاتین به دنبال تامین چند هدف است که عبارتند از:

1-کاهش فشارهای بین المللی:

ایران از طریق بهره برداری از روابط رو به رشد خود با برخی کشورهای آمریکای لاتین اهداف سیاست خارجی خود را دنبال می کند: ایران در راستای کاهش انزوای سیاسی و کسب حمایت کشورهای عضو موسسات بین المللی به دنبال متحدان تازه می گردد.  

ایران با حضور فزاینده در آمریکای لاتین دستاوردهای اقتصادی متعددی کسب می کند؛ از جمله: دور زدن تحریم های مالی و کاهش فشارهای اقتصادی بر کشور. استفاده از بانک کشورهای آمریکای لاتین به ویژه در ونزوئلا و ایجاد بازارهای تازه برای نفت قاچاق یکی از هدف های ایران در این منطقه است.

در حالیکه آمریکا به دنبال انزوای اقتصادی ایران است تهران تمام تلاش خود را برای گسترش روابط اقتصادی با کشورهای منطقه به کار می گیرد. آمریکای لاتین از ذخایر نفتی و گازی و منابع طبیعی عظیم از جمله نفت و گاز و مس برخوردار است.

ایران با گسترش مناسبات تجاری با کشورهای آمریکای لاتین درآمد سرشاری کسب می کند. در مقابل، ایران کمک های چند میلیارد دلاری به برخی حکومت های چپگرا تقدیم می کند و بودجه پروژه های احداث بیمارستان و نیروگاه را هم تامین می کند.



اسعد احمد برکات

 

2-تامین مالی برای اقدامات تروریستی:

آمریکا می گوید مرز بین آرژانتین و برزیل و پاراگوئه کانون اصلی پولشویی به شمار می رود. حکومت ایران و حزب الله لبنان از این محل درآمدهای میلیاردی کسب می کنند.

به گفته برخی آمارها، حزب الله لبنان سالانه از اين مثلث مرزی حدود بیست میلیون دلار درآمد دارد و آمارهای دیگر به درآمد بسیار بالاتر اشاره می کنند. حزب الله لبنان با شماری از باندهای جنایتکار بین المللی در این مثلث مرزی همکاری می کند.

وزارت خزانه داری آمریکا نه نفر از اعضای حزب الله فعال در این منطقه را در فهرست تروریسم قرار داد. این افراد در حمایت مالی و لجستیکی از حزب الله نقش دارند. اسعد احمد برکات یکی از اینهاست. او از سوی فرماندهی حزب الله برای مدیریت فعالیت های غیر قانونی در این مثلث مرزی تعیین شده است. او و همکارانش با قاچاق مواد مخدر و اسکناس های تقلبی و اسلحه برای حزب الله پول جمع می کنند.

 



طارق العیسمی

 

3-ایجاد پناهگاه امن برای هسته های تروریستی:

 

آمریکا می گوید مرز بین برزیل و آرژانتین و پاراگوئه از لحاظ تاریخی پایگاه امنی برای حزب الله بوده است. حکومت ونزوئلا راه را برای نفوذ ایران و حزب الله باز کرد و ونزوئلا به پایگاهی برای عملیات خرابکارانه ایران در نیمکره غربی تبدیل شد.

ایران فعالیت های علنی و غیر علنی خود را از خاک ونزوئلا اداره می کند. از این رو، حفظ این مناسبات از اهمیت فراوانی برای ایران برخوردار است.

4-ایجاد تعادل با نفوذ آمریکا در خاورمیانه:

ایران در آمریکای لاتین یک فرصت طلایی برای برقراری تعادل با حضور و نفوذ آمریکا در خاورمیانه پیدا کرده است. نقش آمریکا در خاورمیانه بر خلاف منافع ایران است. از این رو، ایران نفوذ خود را در حیات خلوت آمریکا گسترش می دهد.

5-حمایت از اهداف هسته ای:

ایران با هم پیمانی با برخی حکومت های چپگرا در آمریکای لاتین به برخی مواد اساسی برای توسعه توانمندی های هسته ای خود دسترسی پیدا می کند. ونزوئلا به عنوان مثال دومین کشور غنی از اورانیوم است.

ونزوئلا بخش های گسترده ای از اراضی متروکه را در اختیار برخی شرکت های نظامی ایران قرار داده تا فناوری موشکی خود را توسعه دهد. دولت آمریکا همواره نگران است که مبادا ایران با برقراری پرواز مستقیم ماهان بین دو کشور هدف دیگری یعنی انتقال اسلحه و نیرو از ونزوئلا به متحدان ایران در سوریه و لبنان و یمن دنبال می کند. شرکت هواپیمایی ماهان در سال 2011 به دلیل تامین مالی سپاه در فهرست تحریم آمریکا قرار گرفت.

 



آرم حزب الله لبنان

 

سوم: ابزارهای نقش آفرینی ایران در آمریکای لاتین

ایران برای اجرای اهداف سیاست خارجی در آمریکای لاتین از ابزار و شیوه های متعددی استفاده می کند: 

1-ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک:

ایران عضو ناظر اتحادیه آلبا (اتحادیه بولیواری مردم آمریکای لاتین) است. این سازمان دولتی بین المللی در راستای تقویت اتحاد اجتماعی و سیاسی و اقتصادی کشورهای آمریکای لاتین و حوزه کارائیب فعالیت می کند. هر چند ایران حق رای در این اتحادیه را ندارد اما می تواند روی برنامه اتحادیه تاثیر بگذارد. ایران شش سفارت جدید در آمریکای لاتین در بولیوی و شیلی و کلمبیا و اکوادور و نیکاراگوئه و اروگوئه افتتاح کرده و در پنج کشور دیگر هم سفارتخانه دارد.

مقام های ارشد ایران نیز همواره به کشورهای آمریکای لاتین سفر می کنند.

2-ابزارهای نظامی:

گزارش های فراوانی از سوی نهادهای اطلاعاتی درباره آموزش ماموران اداره اطلاعات مخفی ونزوئلا توسط «حزب الله» و سپاه منتشر شده است. سازمان اطلاعات ایران در برخی کشورهای آمریکای لاتین تحت پوشش مراکز فرهنگی یا بشردوستانه یا مذهبی و غیره فعالیت می کند. حزب الله لبنان در راه اندازی و ساخت مدرسه نظامی آلبا در بولیوی نقش عمده داشت. هدف از تاسیس این مدرسه پرورش نظامیان بر مبنای عقاید ایدئولوژیکی و تقویت روابط بین نیروهای مسلح و گروه های انقلابی آمریکای لاتین است.

ایران همچنین از رژیم حاکم به رهبری نیکلاس مادورو در برابر فشار اپوزیسیون و آمریکا برای سرنگونی او حمایت کرد. حسن نصرالله دبیر کل حزب الله گفت که مستشار نظامی و نیرو برای بقای حکومت مادورو ارسال می کند.

3- ابزارهای فرهنگی و رسانه ای:

شبکه ماهواره ای هیسپان تی وی متعلق به ایران است. مخاطبان این کانال اسپانیایی زبان کشورهای آمریکای لاتین هستند و برنامه های فرهنگی و سیاسی و دینی متنوع برای گروه های گوناگون مردم این منطقه پخش می کند.

حکومت ایران برای افزایش نفوذ در آمریکای لاتین مجموعه ای از مراکز اسلامی و فرهنگی راه اندازی کرده است. مهاجران شیعه مقیم آمریکای لاتین مخاطبان اصلی این نهادهای ایران هستند. مراکز ایرانی در کشورهای آمریکای لاتین زیر نظر روحانیون وابسته به رژیم یا حزب الله لبنان اداره می شوند. بودجه این مساجد و مراکز فرهنگی توسط خود حکومت ایران تامین می شود.

روحانیون حکومتی از ایران یا لبنان برای آموزش مسلمانان و تشویق غیر مسلمانان به تشیع و جذب آنان برای تامین اهداف سیاسی حکومت ایران اعزام می شوند. حکومت ایران امیدوار است تا در آینده این افراد حمایت مالی و خدماتی در اختیار حزب الله و مزدورانش در منطقه قرار دهند.

وابسته های فرهنگی سفارت های ایران نیز حضور بسیار فعالی دارند و جلسه و همایش های گوناگون برای حمایت از برنامه های رژیم برگزار می کنند و با سازمان های مذهبی و سیاسی داخلی وارد ائتلاف می شوند.

 

 

چهارم: پیامدهای نقش آفرینی ایران

نقش آفرینی ایران در آمریکای لاتین نتایج مهمی هم برای ایران و هم برای آمریکا و هم برای کشورهای آمریکای لاتین داشته است:

1-ایران:

حضور ایران در منطقه آمریکای لاتین دستاوردهای متعددی برای تهران به دنبال داشته است. نقش ایران در آمریکای لاتین موجب طولانی شدن عمر رژیم شده است. ایران با حضور در کشورهای این منطقه توانست حمایت سیاسی این کشورها را در محافل بین المللی از جمله در پرونده هسته ای کسب کند. البته دستاوردهای اقتصادی ایران همچون دور زدن تحریم های آمریکا و فراهم کردن منابع مالی جایگزین برای فعالیت در خاورمیانه را نیز نباید فراموش کرد. ایران با گسترش نفوذ در این منطقه توانسته پناهگاه امنی برای گروه های تروریستی تابع ایجاد کند و بر منابع متنوعی برای توسعه برنامه هسته ای تسلط پیدا کند.

کما اینکه ایران فرصت مناسبی برای تهدید آمریکا از خاک کشورهای آمریکای لاتین یعنی حیات خلوت آمریکا در اختیار دارد. حضور ایران در این منطقه منجر به کاهش فشار واشنگتن به تهران در خاورمیانه به ویژه در پرتو تنش روزافزون بین دو کشور می شود.

2-آمریکا 

ایران تا حالا امنیت ملی یا منافع آمریکا در منطقه آمریکای لاتین را به طور مستقیم در معرض خطر قرار نداده است. اما به هر حال، انتقاد روزافزون دولت آمریکا از حضور ایران در آمریکای لاتین بیانگر نگرانی دولت آمریکا درباره نقش ایران در این کشورها است. حزب الله لبنان ید طولی در تهدید امنیت ملی آمریکا از خاک کشورهای آمریکای لاتین دارد.

یک عضو حزب الله لبنان مقیم گویان در سال 2007 حمله تروریستی در فرودگاه کندی آمریکا انجام داد. ایران در سال 2011 برای ترور سفیر سعودی در واشنگتن برنامه ریزی کرد. ضمنا، آمریکا در خصوص نفوذ عوامل تروریستی حزب الله در قالب مهاجر از مرزهای جنوبی نگران است. آمریکا این دغدغه را دارد که مبادا از آمریکای لاتین و در واکنش به تهدیدهای آمریکا علیه رژیم ایران مورد حمله نظامی قرار بگیرد.

 

3-آمریکای لاتین

ایران با حضور در آمریکای لاتین از برخی حکومت ها از جمله حکومت ونزوئلا حمایت می کند که منجر به بقای این حکومت ها در قدرت شد.

ایران با حضور و نقش آفرینی در برخی کشورهای آمریکای لاتین امنیت و ثبات این کشورها را به خطر انداخته است. دولت آرژانتین اعلام کرد حزب الله لبنان عامل حمله به مرکز یهودیان در بوئنوس آیرس در 18 جولای 1994 بوده است. این حمله 85 کشته و بیش از 300 نفر زخمی برجا گذاشت. انفجار سفارت اسرائیل در بوئنوس آیرس در 17 مارس 1992 نیز به گفته مقام های آرژانتینی کار ایران بوده است. در جریان این حمله 29 نفر کشته و 242 تن دیگر زخمی شدند.

برخی اعضای حزب الله برای انجام حمله های تروریستی در چندین کشور مثل پرو و اروگوئه و بولیوی دست داشتند.

برنامه ریزی حزب الله برای انجام حمله های تروریستی در آمریکای لاتین بدون کمک و همکاری برخی مقام های این کشورها به ویژه ونزوئلا برای ورود غیر قانونی نیروهای حزب الله به کشورهای آمریکای لاتین در چند سال گذشته امکانپذیر نیست.

 


Subscribe to the discussion