موج سهمگین گرانی و سفره های خالی شهروندان ایرانی

خبرهای افزایش قیمت این روزها به یک رویه عادی برای شهروندان ایرانی تبدیل شده و تقریباً هر روز برای تمام کالاهای مصرفی مورد نیاز مردم رخ می دهد. اما در ماه‌های اخیر، بیش از هر چیز، دسترسی به مواد غذایی برای قشر عظیمی از مردم ایران سخت‌تر شده است. هرچند در سال های گذشته هم شهروندان ایرانی شوک موج های تورمی  را تجربه کرده بودند اما بررسی گزارش‌های مرکز آمار ایران، تنها نهاد قانونی متولی ارائه آمار رشد تورم و بیکاری نشان می دهد که این بار گرانی مواد غذایی خوراکی و آشامیدنی مورد نیاز مردم از جمله محصولات لبنی، گوشت و مرغ، شتاب و شیب تندتری گرفته است.

روزنامه جهان صنعت  در یکی از شماره های مردادماه خود نوشته است:« با اینکه مسوولان معتقدند عرضه هر کیلو مرغ به قیمت بالاتر از ۱۲ هزار و ۹۰۰ تومان تخلف است اما در حال حاضر هر کیلو مرغ به قیمت بالاتر از ۱۵ هزار تومان در بازار به فروش می‌رسد.» برخی دیگر از رسانه ها از بالا رفتن قیمت هر کیلو مرغ در برخی نقاط ایران تا ۲۰ هزار تومان خبرداده اند.»

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) نیز در گزارشی به افزایش نرخ لبنیات پرداخته است:« پر مصرف ترین محصول یعنی  شیر نایلون ۹۰۰ گرمی با میزان چربی ۱.۵ درصد است که تا پیش از این ۲۶۰۰ تومان به فروش می رسید و به تازگی با افزایش قیمت ۲۳ درصدی، ۳۲۰۰ تومان عرضه می شود.»

افزایش چشمگیر نرخ اجاره بهاء ، بالا بودن هزینه زندگی و پایین بودن سطح دستمزدها  دستمزدبگیران و کم درآمدها را به سکونت در حاشیه های شهرها، مناطقی ارزان تر و با امکانات کمتر در اطراف شهر تهران و دیگر شهرهای بزرگ ناچار کرده است.

زنی جوان، اهل تهران یکی از این حاشیه نشینان است که همراه با مادر سالخورده اش در شهرک واوان، یکی از شهرک های حاشیه نشین اطراف شهرستان ورامین واقع در جنوب غربی استان تهران زندگی می کند.
 

 
او که کارگر بسته بندی یک کارخانه است با اشاره به این که دستمزدش کفاف هزینه زندگی را نمی‌ دهد به المجله می گوید:« ما هزینه هایمان را با حقوق بازنشستگی پدرم تامین می کنیم، به خاطر گرانی رفت و آمدی نداریم فقط مادرم سالی یک بار وقتی که خواهر و برادرم با بچه هایشان در اینجا جمع شوند مادرم سبزی پلو با ماهیچه درست می کند، اما همین پلو و ماهیچه برایش ۲۰۰ هزارتومان درمی آید، آخرین بار مرغ خریدم کیلویی ۲۴ هزارتومان، پنیر تبریزی کیلویی ۲۹ هزارتومان، حتی الان اگر بخواهیم یک وعده کباب تابه ای هم بخوریم حداقل دو کیلو گوشت لازم است که می شود ۱۸۰ هزارتومان.»

او با لحنی عصبانی ادامه می دهد: می دهد:« الان در بیشتر خانواده های کم درآمد اولویت بیشتر برنج و سیب زمینی و سیفی جات است، مصرف گوشت را خیلی کم کرده اند چون گران است، خیلی ها را می شناسم یه ذره گوشت می خرند با سنگدان مرغ چرخ می کنند می دهند به بچه هایشان بخورند. مصرف میوه هم خیلی پایین آمده به خاطر گرانی، میوه هم از ۹۰ تا ۱۰۰هزارتومان کمتر نیست، خیلی ها ندارند این هزینه را بکنند مجبورند نخرند.»

همزمان با افزایش قیمت ها و کاهش قدرت خرید مردم، خطر حذف لبنیات، پروتئین، میوه و سبزی از سبد غذایی خانوارها بیشتر شده است، نکته ای که ابراهیم حسینی؛ مدیرعامل صنایع شیر ایران(پگاه)  بر آن تاکید کرده و گفته است:« کاهش سرانه شیر به ۷۰ کیلوگرم در سال می تواند زنگ خطری در زمینه سلامت عمومی جامعه باشد.»
 
زهرا عبداللهی؛ مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت ایران نیز نسبت به فقر کلسیم در میان خانوارهای کم‌درآمد هشدار داده و گفته است: «دهک‌های درآمدی پایین قادر به خرید مواد لبنی نیستند».

یک شهروند ساکن غرب تهران به کاهش قدرت خرید مردم در خرید لبنیات اشاره می کند:«مصرف لبنیات نه تنها در بین طبقه کارگر و کارمند بلکه در بین طبه متوسط هم پایین آمده مثلا ما در سعادت آباد منطقه ای متوسط به بالا زندگی می کنیم، چند ماه قبل که برای خرید شیر و لبنیات به فروشگاه می رفتم در یخچال، آخر وقت ها یکی دو تا بطری شیر به تاریخ روز باقی می ماند ولی این چند روز که سر زدم می بینم نصف یخچال هنوز پر از شیشه شیر است و مردم خرید نکرده اند.»

این وضعیت رستوران‌ها و غذاخوری‌ها را نیز با بحران روبرو کرده است. اسدالله احمدی؛ رئیس اتحادیه اغذیه فروشان مواد غذایی در شهریورماه ۱۳۹۷ گفته بود میزان خرید ساندویچ ۳۰ تا ۴۰ درصد اُفت کرده است.

یک شهروند ساکن شیراز در این مورد می گوید:« غذاهای گوشتی در بیرون خیلی گران شده مثلاً یک ساندویچ همبرگر یا هات داگ ساده را تا زیر ۳۰ - ۳۵ هزارتومان پیدا نمی کنید. به ارزان ترین رستوران هم که بروید چلوکباب کوبیده تقریباً پرسی ۴۰ هزارتومان است.»
 
قیمت گوشت قرمز در بسیاری از شهرهای ایران از مرز۱۰۰ هزار تومان گذشته است به طوری که درحال حاضر تهیه آبگوشت که سالها غذای مردم کم درآمد بود برای بیشتر مردم به یک آرزو تبدیل شده است، موضوعی که یک خانم خانه دار ساکن شهر کرج بر آن تاکید می کند:« اگر بخواهید یک آبگوشت ساده درست کنید خیلی گران در می آید الان دنبه کیلویی ۴۳ هزارتومان است، دنبه ای که اصلاً کسی به آن توجهی نمی کرد، خب به طبع باید با گردن گوسفند آبگوشت درست کرد که همین یک قلم کیلویی ۱۲۰ هزارتومان است، واقعاً دیگر غذای ارزانی وجود ندارد حتی اگر بخواهید یک نان و پنیر ساده بخورید باز باید هزینه بکنید، الان پنیر گران است تخم مرغ هم که به نوعی غذای دانشجویی، کارگری یا غذای مجردها بود هم گران است شانه ای ۲۰ هزارتومان است، همه چیز گران است، هستند خانواده هایی که شاید ماه به ماه گوشت در خانه شان پیدا نشود به خاطر بضاعت پایین می روند و سنگدان مرغ می خرند. »

این شهروند ادامه می دهد:«جالب است بدانید دو ماه پیش یک بسته ۴۵۰ گرمی چای گلستان را ۳۲ هزارتومان خریدم ولی پریروز شده بود ۶۴ هزارتومان یعنی قیمت یک بسته ۴۵۰ گرم چای به چیزی حدود ۱۲۰ هزارتومان رسیده.»

این شرایط، سفره  بازنشستگان را روز به روز خالی‌تر می‌کند، یک آموزگار بازنشسته معتقد است:« من که حدود ۱ میلیون و ۵۰۰ هزارتومان میلیون تومان بازنشستگی می گیرم باور کنید این حقوق به ۱۰ روز اول ماه نمی رسد، برای ۲۰ روز آینده واقعاً نمی دانم چکار کنم، قیمت همه چیز دوبرابرشده، قیمت گوشت قرمز به کیلویی ۱۴۰ هزارتومان رسیده درحالی که پارسال قیمت هرکیلو مرغ  ۵ هزار تومان و قیمت گوشت ۶۰ هزار تومان بود.»

این شهروند که با وجود بازنشستگی به کار دستفروشی مشغول است می گوید:« زندگی سخت و طاقت فرسا شده، من اگر یک روز کار نکنم وسط هفته دست خالی می مانم، نمی شود پس انداز کرد، پس انداز هم نداشته باشی یعنی امید نداری»

از یک جوان دانشجو ساکن شهر اراک در مورد افزایش قیمت مواد غذایی سوال می کنم، او به روند کاهش مصرف مواد غذایی در خانوارهای ساکن ایران پس از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها اشاره می کند و  می گوید:«راستش در کشوری که تنش های سیاسی و اقتصادی به اوج خودش رسیده نمی شود به فکر ثبات قیمت باشیم، تمام کارخانه های مواد غذایی و دامداری ها با هزینه های سرسام آوری که دارند اگر حتی از قیمت مصرف کننده چیزی کم نکنند از حجم مواد غذایی کم می کنند مثل انواع سس ها و نوشابه ها می خواهم بگویم که یک شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی را ۳ هزارتومان می خریدم الان شده ۷۰۰ گرم با ۳۲۰۰ تومان.»  

در ادامه با صاحب یک مشاور املاک در تهران هم صحبت می شوم که یک خانواده ۴ نفره را اداره می کند:« گرانی بیداد می کند البته شکر می کنم هفته ای یک بار شاید دو هفته یک بار آبگوشت و هفته ای یک بار هم مرغ می خوریم.»

او ادامه می دهد:« شیر قوطی هم خیلی گران شده رسیده به ۸ هزارتومان،  برنج شده ۲۵ هزارتومان، خورده برنج شده ۱۷ هزارتومان، گوشت کیلویی ۱۲۰ هزارتومان، مرغ کیلویی ۲۴ هزارتومان دروغ نگویم ما تا دو سه سال پیش گوشت شقه ای می خریدیم حالا کیلویی می خریم، کم می خریم اما خیلی ها را می شناسم که در ماه گوشت نمی خورند باز هم خدا را شکر که بدتر از این سرمان نیاید.»

پیش از ورود حسن روحانی به نهاد ریاست جمهوری، بالاترین رکورد ثبت شده تورم نقطه به نقطه ۴۲/۴ درصد در خرداد ۱۳۹۲ بود. این نرخ در اسفندماه ۱۳۹۷ به ۴۷ درصد و در سه ماه فروردین، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۸ به بیش از ۵۰ درصد رسیده است.

 موج سهمگین تورم اخیر این بار، نه تنها دهک های کم درآمد نظیر بازنشستگان و کارگران بلکه طبقه متوسط  شهری را هم درگیر خود کرده است. گرانی‌های اخیر، قدرت خرید اقشار آسیب پذیر را کمتر کرده است درحالی که حقوق فعلی این طبقه از جامعه ایران  نه تنها همسان با حجم پیامدهای ویرانگر تورم اخیر افزایش نداشته است بلکه با توجه به کاهش ارزش پول ملی و شکاف‌های مزدی باقی‌مانده از سال‌های گذشته، نسبت به اقشار پردرآمد، نرخ بالاتر تورم را تحمل می‌کنند.

براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۵ حدود ۱۵ درصد جمعیت شهری و ۱۲ درصد جمعیت روستایی زیر خط فقر مطلق قرار داشته‌اند اما شوک تورمی سال ۹۷، عملاً خط فقر را دست کم  ۱.۵ برابر بالاتر کشیده است، نرخ فقر مطلق به قول حسین راغفر؛ استاد دانشگاه ۳۳ درصد جمعیت کشور، معادل ۲۶ میلیون تن یا حتی به قول ابراهیم رزاقی، اقتصاددان به بیش از ۶۰ درصد رسیده است.
 
 


Subscribe to the discussion