تغييرات اقلیمی؛ کابوس جهان

هشدار سازمان ملل درباره پیامدهای فاجعه بار تغییر آب و هوا

تغییرات اقلیمی چالش های عمده ای برای کشورهای جهان ایجاد کرده است. پیامدهای ناشی از تغییر آب و هوا دارای جنبه های متعددی است؛ از گرمای بی سابقه هوا در مناطق گوناگون جهان در چند سال گذشته گرفته تا وقوع سیل در برخی کشورها.

به گفته ناظران و کارشناسان آب و هوا اقدامات بین المللی برای مقابله با این پدیده که پیامدهای فاجعه باری داشته کمتر از حد انتظارات بوده است.

حالا گروه ها و سازمان های فعال برای مقابله با تغییر آب و هوا به انتظار نشست سران درباره تغییرات اقلیمی در سپتامبر 2019 هستند. سازمان ملل در این نشست از کشورهای جهان می خواهد تا مسائل مهم متعددی از جمله صنایع سنگین و انرژی و شهرهای در معرض نابودی را مورد بازنگری قرار دهند. کشورهای شرکت کننده در این نشست همچنین مساله ساپورت مالی برنامه های مقابله با تغییرات اقلیمی و راهکارهای مطرح را بررسی می کنند. این کشورها به ویژه قدرت های بزرگ و صنعتی دیدگاه خود را درباره مشکلات تغییر آب و هوا و راهکارها در چند سال آینده مطرح می کنند.

پرونده سرنوشت ساز 

سازمان ملل طرح خود درباره تغییرات اقلیمی را مطرح کرد.  تغییر آب و هوا در شرایط کنونی از نظر سازمان ملل یک مساله حساس و سرنوشت به شمار می رود. تاثیر ناگوار ناشی از تغییرات آب و هوا در جهان از حد انتظار نیز فراتر رفت و به یک عامل تهدید کننده بی سابقه برای حیات بشریت تبدیل شده است. افزایش دما منجر به از بین رفتن محصولات غذایی شده و بالا رفتن سطح آب دریاها باعث وقوع سیل شده است. سیل در کشورهای گوناگون جهان در آسیا و نیز آمریکا و آفریقا باعث کوچ هزاران نفر شده و اگر راهکارهای اساسی برای مساله تغییر آب و هوا ایجاد نشود پیامدهای ناشی از آن هزینه های بسیار سنگینی در آینده بر دوش جهانیان می گذارد. از این رو، قدرت های بزرگ جهان که سهم بیشتری در ایجاد مشکلات زیست محیطی ناشی از تغییرات اقلیمی دارند باید اقدامات بی سابقه ای در نظر بگیرند.

گزارش های سازمان ملل و زنگ خطر آلودگی زیست محیطی 

سازمان ملل می گوید تحولات مهم و نگران کننده تغییر آب و هوا در صورت عدم ایجاد راهکار در اسرع وقت ممکن منجر به تغییرات پایدار در ساختارهای اصلی محیط زیست و نیز آب و هوا در کل جهان می شود. برخی از نظام های زیست محیطی مثل جنگل های بارانی آمازون و قطب شمال به دنبال افزایش دما و خشکسالی دستخوش تغییرات بنیادین هستند.

کاهش حجم آبشارهای یخی و خشکسالی در مناطق متعدد جهان نشانه خطرناکی برای کل جهان و نسل های آینده به شمار می رود.

گزارش های فراوان سازمان ملل درباره تداوم افزایش سطح آب دریاها در چندین دهه گذشته هشدار داده اند. ذوب شدن یخ های زمین و عدم کاهش گازهای گلخانه ای ناشی از پیشرفت صنعتی و پیش بینی تداوم افزایش سطح آب اقیانوس ها به دلیل ذوب شدن یخ ها از جمله پیامدهای تغییر آب و هوا است. طبق پیش بینی ها، سطح آب اقیانوس ها تا سال 2065 از 24 تا 30 سانتیمتر و تا سال 2100 از 40 تا 63 سانتیمتر بالا می آید.
 
بنابراین، اقدامات فوری و باثبات و دراز مدت در بخش صنایع و انرژی و زمین و شهرسازی و حمل و نقل و ساخت و ساز برای جلوگیری از افزایش دمای زمین ضروری به نظر می رسد. نیز تولید گازهای گلخانه ای جهان باید در سال 2030 حدود 45 درصد کمتر از سال 2010 شود تا بدین وسیله تولید گازهای گلخانه ای در 2050 به صفر برسد.

هشدارهای بین المللی

هشدار گروه ها و نهادهای بین المللی درباره پیامدهای ناگوار تغییر آب و هوا ادامه دارد. بانک جهانی اعلام کرد افزایش آب دریاها بیشترین خطر را در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به دنبال دارد. این نهاد بین المللی پیش بینی کرد که سطح آب دریاها تا سال 2099 به میزان 0.5 متر بالا می آید.

بانک جهانی افزود مناطق کم ارتفاع ساحلی در مصر و تونس و لیبی و امارات و کویت و قطر به ویژه مصر بیشتر از بقیه مناطق در معرض خطر قرار دارند.

همایش اقتصادی بین المللی در گزارشی یادآور شد «برخی شهرها در منطقه بیشتر از بقیه در معرض خشکسالی و نیز سیل و بارندگی شدید قرار دارند . به عنوان مثال، جده از اواخر دهه شصت میلادی با پدیده وقوع سیل و بارش های مستمر سالانه بر اثر طوفان های ناگهانی قرار دارد.

این گزارش ضمن اشاره به تداوم افزایش دما در خاورمیانه و شمال آفریقا در چند سال گذشته که گاهی به 54 درجه نیز رسیده افزود منطقه به دلیل همین تغییرات آب و هوا با بی سابقه ترین موج خشکسالی در چند دهه گذشته مواجه شده است.
بانک جهانی حدود 1.5 میلیارد دلار برای مقابله با تغییر آب و هوا در منطقه خرج کرده است. طبق پیش بینی های این نهاد بین المللی، 80 تا 100 ميليون نفر در سال 2025 با کمبود آب مواجه می شوند. طبق پیش بینی ها، دمای هوا در خاورمیانه و شمال آفریقا در 2050 حدود 4 درجه افزایش می یابد. گرمای هوا تا پایان قرن در روز به 50 درجه سانتیگراد می رسد و 200 روز در سال دمای هوا به شدت گرم می شود. از این رو، اتخاذ اقدامات فوری برای جلوگیری از افزایش دما ضروری به نظر می رسد.

کنفرانس تغییرات اقلیمی در 2018 در لهستان برگزار شد. نمایندگان 200 کشور در این نشست شرکت کردند. عهدنامه تغییرات اقلیمی در پاریس در سال 2015 امضا شد. شرکت کنندگان در کنفرانس پاریس به دنبال گفتگوهای فشرده و کنار گذاشتن اختلاف نظرهای سیاسی موفق به دست یابی به توافقی درباره جزئیات مربوط به عهدنامه تغییرات اقلیمی شدند. بر اساس این توافق، برای محدود کردن افزایش دمای کره زمین به کمتر از 1.5 درجه در قیاس با دوران پیش از انقلاب صنعتی، تولید گازهای گلخانه ای تا سال 20145 باید 45 درصد کاهش پیدا کند.

اقتصادهای بزرگ جهان و جنگل زدایی؛ بخشی از مشکل

صنایع و افزایش بی سابقه حجم گازهای گلخانه ای در جو زمین و جنگل زدایی و کشاورزی بی رویه و تراکم بیش از حد گازهای گلخانه ای در جو زمین لاعث می شود تا تولید گازهای گلخانه ای از مرز مجاز فراتر رود. 

گازهای گلخانه ای برای حیات بشر و موجودات زنده ضروری هستند. این گازها بخشی از گرمای خورشید را نگه داشته و زمین را برای ادامه حیات امکان پذیر می کنند.

به دنبال افزایش توسعه صنایع و بزرگ شدن اقتصاد کشورهای جهان و ارتقای کیفیت زندگی حجم گازهای گلخانه ای نیز در حال فزونی است که همین پدیده جذب دوباره گرمای خورشید توسط گازهای گلخانه ای را به مرزهای خطرناکی رسانده است.

کشورهای بسیاری از جمله برخی کشورهای عربی به تازگی اقدامات متعددی در راستای کاهش پیامدهای تغییرات اقلیمی درپیش گرفته اند. شیوه هایی مثل بکارگیری انرژی خورشیدی و بادی در کشاورزی و صنایع و تولید برق به عنوان جایگزین سوخت از سوی کشورهای جهان دنبال می شود. این منابع جایگزین هم به وفور یافت می شوند و هم تجدیدپذیر هستند. اصلاح شیوه های آبیاری و استفاده از خودروهای برقی و حمایت از نهادها و افرادی که از سوخت و گازهای کربنیک و گازهای مخرب محیط زیست نیز از جمله این اقدامات به شمار می روند.

تغییرات اقلیمی چالش های عمده ای برای کشورهای جهان ایجاد کرده است. پیامدهای ناشی از تغییر آب و هوا دارای جنبه های متعددی است؛ از گرمای بی سابقه هوا در مناطق گوناگون جهان در چند سال گذشته گرفته تا وقوع سیل در برخی کشورها.

به گفته ناظران و کارشناسان آب و هوا اقدامات بین المللی برای مقابله با این پدیده که پیامدهای فاجعه باری داشته کمتر از حد انتظارات بوده است.

حالا گروه ها و سازمان های فعال برای مقابله با تغییر آب و هوا به انتظار نشست سران درباره تغییرات اقلیمی در سپتامبر 2019 هستند. سازمان ملل در این نشست از کشورهای جهان می خواهد تا مسائل مهم متعددی از جمله صنایع سنگین و انرژی و شهرهای در معرض نابودی را مورد بازنگری قرار دهند. کشورهای شرکت کننده در این نشست همچنین مساله ساپورت مالی برنامه های مقابله با تغییرات اقلیمی و راهکارهای مطرح را بررسی می کنند. این کشورها به ویژه قدرت های بزرگ و صنعتی دیدگاه خود را درباره مشکلات تغییر آب و هوا و راهکارها در چند سال آینده مطرح می کنند.
 

 
تغییر آب و هوا؛ واقعیت موجود

دکتر ایمن فرید ابو حدید کارشناس آب و هوا شناسی و وزیر کشاورزی و رییس پیشین امور محیط زیست در مصر در گفتگو با «المجله» ضمن تاکید بر اینکه تغییرات اقلیمی در عمل اتفاق افتاده گفت «عده ای معتقد به نقش فزاینده انسان در تخریب محیط زیست و تغییرات اقلیمی هستند. اما عده دیگری می گویند که این فرآیند بسیار کند اتفاق می افتد. حالا آنچه اهمیت دارد که تغییرات آب و هوا متوقف نشده و انسان با افزایش مصرف و بالا رفتن مصرف مواد شیمیایی به طور عام نقش بسزایی در افزایش گازهای گلخانه ای دارد. مواد شیمیایی منجر به افزایش گازهای گلخانه ای می شوند».

دکتر ایمن ابوحدید افزود «تغییرات اقلیمی یک واقعیت انکارنشدنی است. این تغییرات همواره وجود داشته و متوقف نشده اند. فرآیند تغییر آب و هوا به دلیل دخالت انسان و افزایش گازهای گلخانه ای تسریع شده است».

چالش های تغییرات اقلیمی 

ابو حدید درباره رویکرد کشورهای خلیجی و خاورمیانه درباره مشکلات تغییرات اقلیمی گفت «منطقه خاورمیانه بیشتر از مناطق دیگر جهان در معرض تاثیر ناگوار تغییرات اقلیمی قرار می گیرد. کاهش شدید بارندگی و افزایش دما یا افزایش زیستگاه های در معرض خطر به دلیل افزایش سطح آب دریاها از جمله مشکلات پیش رو در منطقه است. این کشورها اقدامات متعددی برای کنار آمدن با این واقعیت و کاهش پیامدهای آن در نظر گرفته اند. کشورهای خلیجی و مصر تلاش های گسترده برای استفاده چندگانه از منابع آبی و جلوگیری از مصرف مواد ایجاد کننده گازهای گلخانه ای انجام می دهند. اما هنوز مشخص نیست نتایج این اقدامات تا چه اندازه رضایت بخشند.

نتایج ناگوار
 
او درباره میزان حمایت نهادهای بین المللی از مبارزه با تغییر آب و هوا و نتایج ناگوارآن گفت «توافقنامه های مربوط به حمایت مالی و صندوق سبز و ابزارهای حمایت مالی به منظور کمک به  کشورهای در حال توسعه برای کنار آمدن با این شرایط ایجاد شده اند. اما هیچ کدام از این موافقتنامه ها به اجرا گذاشته نشده اند. مسئولیت عمده ناکامی و تغییرات اقلیمی به عهده کشورهای صنعتی قرار دارد. جنگل های بارانی در اروپا و آمریکای شمالی نابود شده اند که همین موجب تسریع تغییر آب و هوا شده است.  

قدرت های بزرگ و کشورهای ثروتمند ضمن استفاده نادرست از محیط زیست از کشورهای دیگر برای مقابله با تغییر آب و هوا حمایت نمی کنند.
 
توافق آب و هوایی پاریس 

توافق آب و هوایی پاریس در سال 2015 امضا شد. این یک معاهده سرنوشت ساز درباره مساله تغییرات اقلیمی به شمار می رود. همه کشورهای شرکت کننده توافق چارچوب آب و هوایی پاریس را امضا کردند.

کشورهای یاد شده موظف شدند تا اقداماتی برای تسریع و افزایش سرمایه گذاری لازم در راستای ایجاد آینده بدون کربن در نظر بگیرند.

یکی از مفاد این پیمان به لزوم انجام تلاش های گسترده برای مقابله با تغییرات اقلیمی و سازگاری با تاثیرات آن و افزایش کمک به کشورهای نوظهور برای رسیدن به این هدف اشاره شده است. هدف اصلی همان ایجاد رویکرد جدید در تلاش های مربوط به مقابله با تغییرات اقلیمی است.

توافق آب و هوایی پاریس از سوی 175 کشور جهان در مقر سازمان ملل در نیویورک امضا شد.

یکی از محورهای مهم این پیمان محدود کردن میزان افزایش متوسط دمای جو زمین به کمتر از 1.5 درجه سانتیگراد است.

آمریکا آلوده کننده ترین کشور جهان به شمار می رود. مناطق ساحلی گسترده ای در آمریکا وجود دارد. بخش های ساحلی آمریکا در معرض پیامدهای ناگوار افزایش گازهای گلخانه ای قرار دارند. با این حال، اما دولت آمریکا همچنان در حال توسعه صنایع این کشور است.

سهم کشورهای اتحادیه اروپا در تولید گازهای گلخانه 7.8 درصد کل جهان است. اغلب کشورهای اروپایی سیاست هایی در راستای کاهش گازهای گلخانه ای دنبال می کنند.

کشورهای اروپایی اقداماتی نظیر توسعه فناوری و چرخش به سوی انرژی های تجدید پذیر در راستای حمایت از محیط زیست و گسترش پوشش گیاهی در پیش گرفته اند.

تعدادی از کشورهای آسیایی نیز الگوی موفقی در این زمینه دنبال می کنند. این کشورها راهکارهای فراوانی در راستای کاهش وابستگی به ابزارهای انرژی سنتی و استفاده از انرژی پاک در نظر گرفته اند. این رویکرد به تازگی در بخش صنایع نمود پیدا کرده و خودروهای برقی روانه کشورهای عربی و منطقه خاورمیانه شدند.
 


Subscribe to the discussion