نتایج یک پژوهش: حمایت تسلیحاتی ایران از حوثی ها برای حمله به سعودی بعد از امضای برجام

نقش منفی ایران در حمایت از گروه های مسلح در کویت و بحرین

دکتر محمد محسن ابو النور کارشناس روابط بین الملل پژوهشی درباره نقش آفرینی ایران در منطقه انجام داده که توسط انجمن عربی تحلیل سیاست های ایران (المنتدی العربی لتحلیل السیاسات الایرانیه) منتشر شد.

به گفته این پژوهش، رژیم ایران از نواقص برجام بهره برداری می کند و این توافق را نوعی رسمیت دهی به حق برخورداری از برنامه هسته ای و غنی سازی اورانیوم و تنش آفرینی در منطقه از سوی قدرت های بزرگ قلمداد می کند.

ایران از گروه های مسلح اپوزیسیون در کشورهای عربی فراوان همچون کویت و بحرین حمایت می کند و حوثی ها را علیه پادشاهی سعودی تحریک می کند.

این پژوهش افزود دولت اوباما و دولت ترامپ رویکرد متفاوتی درباره ایران درپیش گرفتند. اوباما و ترامپ درباره پرونده هایی که با منافع ایران در منطقه ارتباط دارند مواضع متباینی اتخاذ کردند. رویکرد این دو رییس جمهور درباره تامین منافع حیاتی آمریکا در منطقه تفاوت دارد. اوباما در سیاست خارجی رویکرد دیپلماتیک و گفتگو با ایران درباره پرونده هسته ای را در پیش گرفت. این رویکرد از حمایت متحدان اروپایی آمریکا و نیز متحدان ایران یعنی روسیه و چین برخوردار بود.

برنامه جامع اقدام مشترک در دوره اوباما امضا شد. رویکرد ترامپ درباره ایران با افزایش تنش علیه ایران همراه بود.

دولت ترامپ به دنبال این است تا ضمن کاهش سقف انتظار ایران این کشور را با شروط دولت آمریکا دوباره به میز گفتگو بکشاند.

نویسنده پژوهش در ادامه یادآور شد «دیدگاه اوباما و موضع بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسراییل درباره نحوه برخورد با ایران تفاوت داشت. ترامپ گزینه نظامی را بر شیوه های دیگر ترجیح می دهد. هدف اصلی دولت ترامپ این است که از دست یابی ایران به جنگ افزار هسته ای جلوگیری کند. اما اوباما با گفتگو و دیپلماسی می خواست از دست یابی ایران به جنگ افزار هسته ای جلوگیری کند. این بدین معناست که ترامپ و اوباما تاکتیک های متفاوتی دنبال می کنند و هر دو پایبند به حفظ امنیت و ثبات اسرائیل هستند. اوباما رویکرد میانه روی در پیش گرفته بود و پیش از امضای برنامه جامع اقدام مشترک در جولای 2015 در نشست با سران کشورهای خلیج به رهبران خلیجی در مورد این توافق اطمینان خاطر داد.

پژوهش می گوید دولت اوباما نسبت به دخالت های ایران در منطقه اغماض کرده و اختلاف نظرهای عمده بین اسراییل و کشورهای خلیج از یک سو و رفتارهای بی ثبات کننده ایران در منطقه از سوی دیگر را نادیده گرفت. اقدامات ایران امنیت و ثبات در کشورهای خلیجی و امنیت نظام منطقه ای را در معرض خطر قرار داده است. ضمنا، دولت اوباما به نقش ايران در منطقه مشروعیت بخشید. اظهارات اوباما قبل از امضای برجام گواه این گفته است. او گفت ایران در پایان گرفتن جنگ خونین در سوریه سهم عمده ای دارد.
 

 
این پژوهش گفت «ایران تلاش کرد تا معامله یا توافقی که با گروه ویژه برجام امضا می کند را ابزاری برای افزایش نفوذ منطقه ای قرار دهد و از آن به عنوان سکویی برای دست یابی به اهداف منطقه ای اش استفاده کند. این در حالیست که دولت اوباما تلاش کرد تا پرونده هسته ای را به رفتارهای ایران در منطقه ربط ندهد. اقدامات خرابکارانه ایران به دنبال لغو تحریم ها رو به فزونی گذاشتند. حمایت های ایران از گروه های موثر مثل حوثی های یمن و حزب الله لبنان و شبه نظامیان حشد شعبی در عراق و رژیم اسد در سوریه افزایش یافت.

محمد علی جعفری فرمانده سپاه گفت در عراق و سوریه و یمن و پاکستان و افغانستان 200 هزار نیرو را سازمان دهی کرده ایم.

دکتر ابو النور نویسنده پژوهش افزود «ایران بعد از امضای برجام از برخی نواقص موجود در توافق بهره برداری کرد. ایران این توافق را نوعی رسمیت دهی به حق برخورداری از برنامه هسته ای و غنی سازی اورانیوم و تنش آفرینی در منطقه از سوی قدرت های بزرگ قلمداد می کند. ایران از درآمدهای نفتی یا برگشت بخشی از اموال بلوکه شده در خارج در راستای تامین منافع خود استفاده کرد. عده ای می گویند برجام منجر به بروز اقدامات تحریک آمیز و بی ثبات کننده از سوی ایران شد. حکومت ایران از هیچ تلاشی برای حمایت از گروه های اپوزیسیون در کشورهای همسایه فروگذار نکرده و همواره از گروه نیابتی و مسلح هوادارش حمایت تسلیحاتی کرده است».

درباره نقش منطقه ای ایران می توان به نقش آفرینی منفی ایران در حمایت از گروه های اپوزیسیون مسلح در کشورهایی مثل کویت و بحرین اشاره کرد. «گروه تروریستی عبدلی» در کویت توسط حکومت ایران ساپورت مالی شد. دادگاه کویت در جلسه محاکمه روز 18 ژوئن 2017 همه اعضای گروه را مجرم شناخت. یک گروه تروریستی توسط ماموران امنیتی بحرین در 8 فوریه 2018 شناسایی شد. این گروه مسئولیت بمبگذاری خط لوله نفت بحرین-سعودی را به عهده داشت.

مقام های بحرینی گفتند ایران دستور این حمله را داده است. دو نفر از عاملان حمله با سپاه پاسداران ارتباط دارند. یک گروه تروریستی 116 نفره توسط دستگاه امنیتی بحرین در دوم مارس 2018 شناسایی شد. این گروه تحت حمایت ایران برای یک عملیات تروریستی برنامه ریزی می کردند.

اين پژوهش با اشاره به حمایت ایران از حوثی ها افزود «حمایت تسلیحاتی ایران از «حوثی ها» در ماه مه 2015 آغاز شد. حکومت ایران بعد از امضای برجام حوثی ها را با موشک بالستیک مجهز کرد. سامانه موشکی حوثی ها از موشک های ساخت روسیه و ایران تشکیل شده است. این موشک ها توسط کارشناسان ایرانی و روسی توسعه یافتند. مناطق استقرار نیروهای ائتلاف عربی و نیز تاسیسات مدنی و نظامی سعودی هدف این موشک ها قرار گرفتند».

گفتنی است که موشک سام 2 توسط حوثی ها و کارشناسان روس و ایرانی و حزب الله به موشک قاهر 1 ارتقا یافت. حوثی ها در 14 نوامبر 2017 یک فروند موشک برکان به فرودگاه ریاض شلیک کردند. نیکی هیلی سفیر آمریکا در سازمان ملل گفت این حمله با موشک ایرانی انجام شده است.

این پژوهش در ادامه با استناد به یک گزارش سازمان ملل گفت که ایران موشک بالستیک و پهپاد در اختیار حوثی ها قرار داده است. سازمان ملل در سال 2015 فروش اسلحه به حوثی ها را ممنوع کرد. این گزارش افزود «حوثی ها در اوایل 2017 برای نخستین بار از قایق های بدون سرنشین بمبگذاری شده و مین در حمله به نیروهای دریایی ائتلاف عربی استفاده کردند».

به گفته پژوهش، می توان رفتار تخریبی ایران در منطقه را بر این مبنا تفسیر کرد که ایران یک قدرت میانه دارای نقش بین المللی است. ایران به دنبال افزایش نفوذ در خارج از مرزهای خود و بسط سلطه بر کل منطقه است. بر این مبنا می توان رفتار ایران در دوره شاه و انقلاب را تفسیر نمود. به اینها باید قدرت ایدئولوژی ایران را نیز افزود. ایدئولوژی بر همه ابزارهای سخت و نرم حاکمیت چیره شده است. ایران از ایدئولوژی در راستای تامین اهدافش بهره برداری کرد. برخی مواد قانون اساسی هم بر این رویکرد تاکید می کنند. قانون اساسی ایران به دفاع از مظلومان جهان-مقصود شیعیان مظلوم- اشاره و رویکرد مداخله جویانه ایران در کشورهای جهان را از طریق حمایت از گروه های شیعه در کشورهای عربی همسایه موجه قلمداد می کند.

این پژوهش افزود "اقدامات خرابکارانه ایران گواهی است بر درستی دیدگاه دولت آمریکا در مخالفت با برجام. با توجه به آنچه گفته شد می توان گفت برجام در تقویت ثبات در خاورمیانه سهیم نبوده است. و این بر خلاف دیدگاه باراک اوباما رییس جمهور سابق آمریکا است. تصور دولت سابق آمریکا این بوده که برجام منجر به تقویت سران میانه رو و تضعیف اصولگرایان در ایران می شود.

این رویکرد باعث می شود تا ایران سیاست میانه روتری در منطقه درپیش بگیرد و از دخالت در تنش های منطقه ای دست برداشته و توجه خود را روی مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم ایران معطوف کند».

این پژوهش از سیاست پرزیدنت ترامپ تمجید کرده است. این سیاست مبتنی بر دیدگاه ویژه در ارتباط با مدیریت روابط با کشورها و گروه های متخاصم با آمریکا است.

پژوهش به این نتیجه رسیده است که آمریکا با دنیای خطرناک و تهدیدهای گوناگون روبرو است؛ تهدیدهایی مثل ظهور قدرت های رقیب و کشورهای سرکش که با ساخت جنگ افزار هسته ای و موشک امنیت و ثبات جهان را در معرض خطر قرار می دهند. به اینها باید گروه های تروریستی را افزود که کنترل بخش های وسیعی از خاورمیانه را در اختیار گرفته اند.

سیاست ترامپ  بر دو محور عمده متکی است؛ افزایش تنش با کشورهای رقیب و متخاصم و تحریم های اقتصادی سنگین. آمریکا امیدوار است که با دو رویکرد یاد شده کشورهای رقیب و متخاصم را پای به میز مذاکره بکشاند.
 


Subscribe to the discussion