تن فروشی «زنان داعش» و گدایی «کودکان داعش»

زنان 25 درصد نیروی «داعش» بودند

کودکی رو به پسربچه همسن و سالش کرد و گفت «پدرت کافر است چرا که پدرم را کشت. پدرم یکی از مجاهدان در راه خدا بود». دیگری با عصبانیت به او جواب می دهد «پدرم مامور است و پدرت یک عامل تروریستی و کارش کشتن مردم بود. دولت او را کشت»...

این دعوای دو پسر بچه تقریبا هشت نه ساله در بازاری در موصل و این حال و روز این شهر است. شهری که به گفته احمد محمد خبرنگار موصلی از دست داعش پس گرفته شده اما صدای انتقام جویی و شکست در فضای شهر می پیچد... بدبختی و گرفتاری و فقر هنوز دست از سر این شهر برنداشته است...این، میراث شوم داعشیان است که بر دوش حکومت سنگینی می کند.

احمد محمد در گفتگو با «المجله» افزود «حس می کنم این شهر سردرگم است. پیشتر، مخفیگاه ها و تونل ها و پادگان های داعش حرف و حدیث مردم بودند و حالا مردم درباره اردوگاه های آوارگان و بازداشتگاه های اعضای داعش حرف می زنند. مردم از کودکان داعشی می گویند که در کوچه و خیابان گدایی می کنند و زنان داعش که به اجبار یا داوطلبانه مورد سوءاستفاده جنسی قرار می گیرند».

 

تن فروشی؛ راهی برای دور کردن شبهه

او افزود «ورود به برخی اردوگاه های جنوب موصل مثل اردوگاه های الحاج علی و القیاره و حمام العلیل تنها با داشتن مجوز از دستگاه های امنیتی مجاز است. اردوگاه حمام العلیل به نام اردوگاه آمریکایی یا اردوگاه قدیم معروف بوده و خانواده های داعش در آنجا نگهداری می شوند. این افراد حق خروج از اردوگاه را ندارند؛ اصلا آنها جای دیگری ندارند. زنان فراوانی حق ملاقات با نزدیکانشان را ندارند. موارد سوءاستفاده جنسی از زنان داعشی حرف و حدیث مردم شده است. زنان داعش از سوی اعضای حشد شعبی یا حشد عشایری مورد سوءاستفاده جنسی قرار می گیرند. این زنان برای درامان ماندن از فشارهای اجتماعی و پیگردهای امنیتی یا گروه های وابسته به پلیس که کنترل اردوگاه ها را در اختیار دارند در مقابل آزار جنسی سکوت می کنند. شماری از زنان هم برای دور کردن شبهه وابستگی به داعش و یا تامین معیشت و یا دریافت مبالغ ناچیز به تن فروشی روی آوردند. این زنان در مقابل 5 دلار تن فروشی می کنند تا بتوانند مواد غذایی بخرند یا به اردوگاه های مناسب تر نقل مکان کنند».

احمد با چندین زن داعشی ملاقات و گفتگو کرده و در جریان چندین مورد سوءاستفاده جنسی از خانواده های داعش قرار گرفته است. او گفت «برادر یا همسر عده ای از این زنان عضو داعش بودند و به اقدامات جنایتکارانه دست زدند. حالا این زنان در ازای عدم پیگرد امنیتی یا تامین معیشت روزانه به تن فروشی روی آورده اند. کودکانشان هم گدایی می کنند. مسئولان محلی در موصل این مساله را به دلایل اجتماعی و امنیتی علنی نمی کنند».

احمد محمد خاطر نشان کرد «تعداد گدایان در حال افزایش است... سرنوشت این کودکان برای مقام های محلی و دولت فدرال عراق اهمیت ندارد. آینده تاریکی در انتظار کودکان داعش است. باندهای حرفه ای این کودکان را به اجبار با خودرو به موصل می برند تا در خیابان های شهر گدایی کنند. کودکان شب هنگام به اردوگاه ها برده می شود و پول هایی که به دست آورند جمع آوری می کنند».

او درباره فساد در نهادهای حکومتی و موارد دستکاری در اسناد رسمی خانواده و اعضای داعش گفت «باندهای حرفه ای در اسناد رسمی خانواده و اعضای داعش دستکاری می کنند. عوامل دستکاری در اسناد رسمی در کرکوک و بغداد و اقلیم کردستان هستند. تا حالا چندین بار زمزمه هایی درباره بازداشت عوامل دستکاری شناسنامه و کارت شناسایی داعشی های مقیم عراق و خارج کشور مثلا در ترکیه با همکاری برخی افسران و پرسنل سازمان ثبت احوال موصل شنیده شده است». 

 

تاکتیک های خبیثانه داعش 

بنابراین، کودکان داعش (اشبال داعش) به دنبال ظهور این گروه در عراق در ژوئن 2014 و آزادسازی موصل به گدایی روی آوردند. کودکان داعش نقش مهمی در تبلیغات رسانه ای این گروه داشتند و ویدیو و عکس های آنان در سال های 2015 و 2016 در 254 مورد و مناسبت منتشر شد. کودکانی که کشته نشدند و مهاجرت نکردند حالا در اردوگاه ها یا خیابان ها گدایی می کنند.

گفتنی است کودکانی که در دامن داعش پرورش یافته اند گرایشات افراطی دارند. این کودکان از توانایی کشتار برخوردارند و می توانند به عوامل انتحاری تبدیل شوند. افراد 6 تا 16 ساله در اردوگاه های واقع در شهرهای تحت تصرف این گروه مورد آموزش تسلیحاتی قرار می گرفتند. کودکان نحوه اعدام کردن را یاد می گرفتند و شمار آنها به چند هزار نفر می رسید. اغلب این کودکان یا یتیم یا ربوده شده یا فرزندان سران رده اول و دوم داعش بودند. اینها در کنار آموزش رزمی، نحوه پیروی از فرمان رهبران گروه را نیز یاد می گرفتند و در یک فرآیند سیستماتیک شستشوی مغزی می شدند.

به دنبال عملیات پس گرفتن شهرهای عراق از داعش، نه تنها سران این گروه به یکباره ناپدید شدند بلکه کودکان و گشت اخلاقی ویژه زنان معروف به حسبه و گردان های خنساء نیز به خیل آوارگان پیوستند و شماری نیز روانه شهرهای دیگر شدند. عده دیگری از زنان داعش یا کشته شدند و یا به سوریه و کشورهای دیگر گریختند. البته بی توجهی در مورد سرنوشت این گروه می تواند پیامدهای خطرناکی به دنبال داشته باشد؛ به ویژه کودکان و زنانی که بستگان و همسرانشان در درگیری ها کشته شده و حالا آنها در اردوگاه های ویژه در بازداشت هستند. این افراد می توانند به دشمنان حکومت و جامعه تبدیل شوند.

آمار رسمی درباره جمعیت اردوگاه ها وجود ندارد. محدودیت رفت و آمد برای خانواده های مقیم اردوگاه ها وجود ندارد. اغلب خانواده های داعش در اردوگاه های جنوب موصل و قیاره و حمام العلیل اقامت دارند.

خالد عبد الکریم مدیر اداره مهاجرت و مهاجران در نینوا به «المجله» درباره خدمت رسانی در این اردوگاه ها می گوید «سوءاستفاده جنسی و تن فروشی نه یک پدیده بلکه موردی است».

 

 

مسئولان منکر وجود این مشکل اجتماعی هستند

عبد الکریم از موصل می گوید «14 اردوگاه در استان نینوا وجود دارد که بیش از 39 هزار خانوار در کل اردوگاه های موصل مستقر هستند. جمعیت اردوگاه ها 200 هزار نفر است». او ضمن تکذیب خبر نگهداری خانواده های بازداشت شده داعش در این اردوگاه ها گفت «حکومت رفتار انسانی با خانواده های مستقر در این اردوگاه ها در پیش می گیرد. این خانواده ها به دنبال عملیات بازپس گیری شهرها از داعش آواره شده اند و به اردوگاه ها انتقال داده شدند».

او خاطر نشان کرد «اغلب اردوگاه ها توسط سازمان های بین المللی یا داخلی اداره می شوند. وزارت مهاجرت و مهاجرین بر عملکرد اردوگاه ها نظارت می کند».

عبد الکریم درباره حمایت مالی این اردوگاه ها گفت «توزیع کمک ها با توجه به دو الگو انجام می شود. کمک رسانی فصلی که یا در زمستان و یا تابستان توزیع می شوند و کمک های غیر فصلی مثل مواد غذایی و دارویی و نفت و گاز که در آشپزی و غیره کاربرد دارند».

او درباره موارد آزار جنسی زنان در اردوگاه ها افزود «اطلاعات دقیق در مورد خدمات جنسی در مقابل دریافت کمک در 14 اردوگاه نینوا وجود ندارد. البته در گزارش نهادهای بین المللی به این موضوع اشاره شده اما این پدیده در شرایط روی زمین وجود ندارد. اما این واقعیت وجود دارد که حدود 3 تا 4 درصد زنان به شکل داوطلبانه تن فروشی می کنند یا کودکانشان را برای گدایی به کوچه و خیابان می فرستند».

او گفت «ممنوعیت رفت و آمد در این اردوگاه ها وجود ندارد. افراد مقیم در اردوگاه ها از آزادی کامل برخوردارند. آنها در بازداشت نیستند. مقام های اداره مهاجرت رفتار انسانی و بر پایه معیارهای بین المللی با این افراد در پیش گرفته است. ما کاری به دیدگاه اجتماعی و سیاسی آنها نداریم فقط آنها از لحاظ امنیتی زیر نظر قرار دارند تا امنیت و ثبات اردوگاه ها را به خطر نیندازند».

عبدالکریم خاطر نشان کرد «رسانه ها درباره مساله آزار و اذیت جنسی زنان مستقر در اردوگاه ها بزرگ نمایی می کنند. ارائه خدمات جنسی در ازای دریافت غذا موردی رخ داده است. اما درباره مساله تن فروشی باید گفت که اردوگاه ها در واقع عبارتند از گروه های اجتماعی متعدد که هر کدام مشکلات خاص خود از جمله آزار جنسی و تن فروشی و غیره دارند».

او در پایان گفت «13 هزار خانه آوار داریم. بازسازی این منازل سرمایه کلان می خواهد. زیرساختارها در عملیات بازپس گیری موصل نابود شدند. تفکر داعش را باید با یک تفکر جایگزین شکست داد».

 



هیام الهام

بی تفاوتی حکومت 

هیام الهام مدیر کمیته بهزیستی و زنان در شورای استانی نینوا درباره عدم انتشار آمار دقیق درباره کودکانی که مجبور می شوند گدایی کنند به «المجله» گفت «گزارش برخی مطبوعات و سازمان ها به موارد آزار جنسی و تجاوز اشاره می کند. اما تا حالا گزارشی از خانواده ها به نهادهای رسمی ابلاغ نشده است. شرایط معیشتی در اردوگاه ها دشور است و همین باعث شاید تا برخی به ارائه خدمات جنسی در ازای دریافت غذا روی بیاورند. البته اینها موارد محدودی هستند و هیچ باند حرفه ای عملیات تن فروشی را زیر نظر ندارد».

او افزود «مسئولان درباره این مسائل بی توجهی می کنند. ما هم در کمیته بهزیستی درباره گزارش های مربوط به ترک تحصیل دانش آموزان برخورد سطحی داشتیم. این موضوع پیامدهای زیانباری در جامعه دارد. جمعیت در حال افزایش است و وضعیت معیشتی مردم بدتر می شود و حوزه آموزش مورد بی توجهی قرار گرفته است. دانش آموزان فراوانی در شرایط کنونی ترک تحصیل می کنند.

دانش آموزانی که در سنین بالا به مدرسه رفته اند ترک تحصیل می کنند. خانواده ها در 5 سال گذشته از فرستادن کودکانشان به مدارس خودداری کردند چرا که بیم این را داشتند فرزندانشان تحت تاثیر تفکر داعشی قرار بگیرند. دانش آموزانی که سن آنها از سن قانونی ورود به مدرسه بیشتر است نمی توانند در شیفت صبح مدارس ابتدایی ثبت نام کنند. وزارت آموزش و پرورش راهکار خاصی برای این مشکلات پیدا نکرده است».

او درباره کودکان داعشی و گزینه های پیش رو برای ادغام این افراد در جامعه گفت «مساله تنها به کودکان مستقر در اردوگاه ها و کودکان داعش محدود نمی شود. جمعیت کودکان بازمانده از تحصیل روز به روز افزایش می یابد. برخی دروس در اردوگاه ها تدریس می شود نه همه کتاب های درسی. این کلاس ها تنها چند ساعتی کودکان را سرگرم می کنند اما ما به یک برنامه جامع و جدی تدریس نیاز داریم».

هیام الهام در خصوص سوءاستفاده جنسی از زنان در اردوگاه ها گفت «شکایت رسمی دراین باره به ما ابلاغ نشده اما گزارش هایی درباره سوءاستفاده جنسی از زنان منتشر شده است. مشکلات فراوانی وجود دارد. همه چیز در عرض چهارسال ویران شد. پیامدهای جنگ را یک شبه نمی توان بازسازی کرد. مرحله بعد از بازپس گیری منطقه از داعش دشوارتر از دوره تصرف داعش است».

 

 غیبت نهادهای بین المللی 

عده ای می گویند حکومت فدرال عراق و نهادهای بین المللی در تداوم محنت و گرفتاری مردم در اردوگاه ها سهیم هستند. این موسسات حمایت های مالی کلان به آوارگان را به جیب می زنند. این گروه بر این باورند که اگر واقعا موسسات بین المللی به دنبال پایان دادن به گرفتاری مردم بودند این کمک ها را به جنگ زدگان تقدیم می کردند و خانواده های داعش در یک اردوگاه نگهداری می شدند. شهروندان در چنین شرایطی می توانستند در عملیات بازسازی سهیم شوند و به شهرهایشان بازگردند و خانه های ویران را از نو بسازند.

سازمان دیده بان حقوق بشر با انتشار گزارشی گفت بازداشت خانواده های عراقی به دلیل ارتباط با داعش غیر قانونی است. لمی فقیه معاون مدیر بخش خاورمیانه در دیده بان حقوق بشر گفت «طرح حکومت عراق برای بازداشت خانواده های داعش بر خلاف قوانین بین الملل نیست بلکه با هدف حکومت برای برقراری آشتی ملی در مرحله پس از داعش همخوانی ندارد. اینکه خانواده هایی را که جرم و جنایتی مرتکب نشده اند بازداشت کنند نوعی مجازات گروهی است. این اقدام به نفرت و فعالیت های تلافی جویانه دامن می زند».

اغلب خانواده های داعش در موصل مستقر هستند. موصل یکی از بزرگ ترین و مهم ترین مراکز استقرار داعش و پایتخت دولت خلافت مورد ادعای داعش بود.

مقام های محلی و گروه های عشایری و حتی مردم در استان های تحت کنترل داعش رویکرد متفاوتی درباره آنها در پیش گرفتند. شورای استانی صلاح الدین در اوت 2016 اعلام کرد «بستگان داعش باید هر چه زودتر خاک این منطقه را ترک کنند».

استان صلاح الدین در آن دوره عرصه عملیات انتقام جویی عشایر بود. سران عشایر کوشیدند تا هر طور شده جلوی اقدامات تلافی جویانه را بگیرند. انتقال خانواده های داعش سریع ترین راهکار بود.

شورای قضایی موصل در جولای 2017 قانونی برای خروج خانواده های داعش از این شهر و اسکان آنها در اردوگاه های خاص تنظیم کرد و افزود این افراد به بازپروری نیاز دارند.

 



هشام الهاشمی

خانواده های داعش در قفس

هشام الهاشمی پژوهشگر مسائل مربوط به گروه های تروریستی به «المجله» گفت «حدود 600 هزار نفر در 94 هزار اردوگاه مستقر هستند. گمان می رود شمار خانواده های داعش به 184 هزار نفر می رسد. برخی از آوارگان حق بازگشت به شهرهایشان را ندارند».

او افزود «خانواده های داعش در اردوگاه ها به چند گروه تقسیم می شوند: گروهی که از اقدامات تلافی جویانه در هراسند. گروه دیگر کارت شناسایی و شناسنامه ندارند و از لحاظ امنیتی تحت نظر هستند. گروه سوم خانه هایشان ویران شده و جایی برای سکونت ندارند. گروه چهارم از مناطقی هستند که حق بازگشت به آنجا ندارند».

الهاشمی گفت «خانواده های داعش به دلایل مذهبی و قومی و اقتصادی نمی توانند به برخی مناطق بازگردند. حکومت عراق نمی توانند امنیت آنها را در برخی مناطق حفظ کند».

الهاشمی خاطر نشان کرد «آنها در این اردوگاه ها در چیزی مثل قفس نگهداری حیوانات هستند. خانواده های داعشی مثل حیوانات وحشی در قفس نگهداری می شوند. غذا به آنها داده می شوند اما حق خروج از اردوگاه یا مشاهده تلویزیون یا استفاده از موبایل را ندارند. آنها حتی بر اساس معیارهایی مثل باورهای مذهبی یا جرم و جنایت دسته بندی نمی شوند. نهادهای بین المللی حق ورود به این اردوگاه ها را ندارند. خانواده های داعش در محاصره و انزوا قرار دارند». 

او ضمن اشاره به گسترش فساد در اردوگاه ها گفت «فساد مالی و فساد اخلاقی در این اردوگاه ها وجود دارد. زنان در ازای خروج از اردوگاه در معرض آزار و اذیت جنسی قرار می گیرند. برخی زنان نیز داوطلبانه وارد کار تن فروشی می شوند. کودکان هم مورد سوءاستفاده قرار می گیرند. مثلا ده ها کودک مستقر در اردوگاه ها در القیاره در خیابان ها گدایی می کنند».

هشام الهاشمی که رییس کمیته حقیقت یاب درباره ازدواج داعشی ها است افزود «اسناد بجا مانده از داعش حکایت از 4 شیوه ازدواج میان نیروهای این گروه در دوره تصرف موصل دارد. ازدواج با اعضای داعش با موافقت خانواده دختر. ازدواج اجباری از سوی والدین و نزدیکان مثل برادر با اعضای داعش و ازدواج بدون اطلاع خانواده».  

مورد چهارم درباره زنانی است که با نیروهای خارجی داعش ازدواج می کنند که این مورد پیچیده تر از موارد دیگر است.

 

نسل چهارم گروه های تندرو

گروه «دولت اسلامی» از سال 2004 تا 2009 بخش های گسترده در استان های الانبار و دیاله و نینوا و صلاح الدین را تصرف کرد. دادگاه های شرع و بازوهای نظامی متشکل از چندین هزار نیروی پیکارجو در این مناطق راه اندازی شدند. این نیروها یا کشته شدند یا بازداشت و یا اینکه از عراق خارج شدند. اما کودکان بی هویت و زنان ناامید بی سرپرست هنوز در آنجا هستند که هسته اصلی نسل سوم داعش را تشکیل می دهند. این افراد خطرناک تر از نیروهای القاعده به شمار می روند. داعش از متن گروه القاعده شکل گرفت.

با این اوصاف، می توان گفت یک پیوند ناگسستنی میان حال و گذشته وجود دارد. نسل سوم نیروهای القاعده در گذشته بعد از دو نسل ابو مصعب الزرقاوی امیر القاعده و فرماندهان میدانی و برادران و فرزندان ارشد نیروهای نسل دوم پدیدار شد. نسل سوم به دنبال انتقام جویی از ابوبکر البغدادی بود و حالا نسل چهارم در حال ظهور است که بی تردید، خطرناک تر از سه نسل گذشته است. ابو مضعب الزرقاوی در ژوئن 2006 کشته شد.

حالا این پدیده دوباره تکرار می شود. فرزندان نیروهای داعش که از جامعه طرد شده اند نسل تندروتر و افراطی تر را تشکیل می دهند. اما مشکل تنها به محرومیت کودکان از حقوق شهروندی و دسترسی به خدمات آموزشی و نظام سلامت ختم نمی شود بلکه این کودکان در شرایط اجتماعی حساس قرار دارند. برخی از آنها قربانی اقدامات تلافی جویانه عشایری می شوند. این موضوع پیامدهای بسیار خطرناکی در جامعه عراق دارد.

اغلب مردان داعش بعد از درگیری های مسلحانه فرار کردند یا کشته و یا بازداشت شدند. همسران آنها به همراه کودکان در عراق ماندند. آنها اسناد ازدواج ندارند و حتی نمی توانند هویت پدر کودک را اثبات کنند. در واقع، می توان گفت مردان داعشی زنان و کودکان بی هویت به جا گذاشتند و رفتند.

 



طارق حرب

 

مشروعیت بخشی به فرزندان داعش

اسناد ازدواج و تشخیص هویت در اغلب موارد کودکان نیروهای عرب وابسته به گروه القاعده وجود ندارد. همسر و شاهدان ازدواج ناپدید شدند و اسناد رسمی در خصوص نام و هویت و آدرس پدر وجود ندارد تا به دادگاه فراخوانده شود. اسناد رسمی درباره درگذشت همسر نیز در دسترس نیست.

عناصر مسلح داعش دارای کنیه های فراوانی هستند و از افشای نام اصلی خودداری می کردند. آنها برای ثبت ازدواج حتی به دادگاه مدنی نمی رفتند تا نام آنها در جایی ثبت نشود و مقام های رسمی قادر به پیگرد و بازداشت آنان نباشند.

طارق حرب کارشناس حقوقی گفت «اقدامات مهمی در قوانین عراقی برای حل مسائل حقوقی ناشی از دوره داعش و القاعده در عراق از جمله اعطای تابعیت از مادر به فرزندان برداشته شده است».

حرب به «المجله» گفت «زن می تواند دعوای قضایی درباره ناپدید شدن یا درگذشت همسرش مطرح کند تا ازدواج را ثبت و اصل و نسب کودکانش را مشخص کند». 

او خاطر نشان کرد «راهکار این مشکل در قانون اساسی عراق قید شده است. فرزندان با مادران عراقی از تابعیت عراق برخوردار می شوند».

او افزود «فرزندان از مادر عراقی و پدر خارجی هم می توانند تابعیت عراق بگیرند. با توجه به قوانین عراق تابعیت مادر به فرزندان منتقل می شود. این مساله در مورد همه حتی فرزندانی که پدرشان نیروهای خارجی داعش بوده صدق می کند. اما مادر در آغاز باید ازدواج را در دادگاه های مدنی ثبت و سپس نسل فرزندانش را ثابت کند».

طارق حرب در ادامه گفت «زن می تواند در دادگاهی در عراق درخواستی برای ثبت سند ازدواج با همسر داعشی خود (عراقی یا خارجی) مطرح کند و باید دو نفر به عنوان شاهد ازدواج این دو نفر در تاریخ مشخص حاضر شوند و اینکه شهادت دهند که فرزندان ثمره این ازدواج هستند و پدر کشته شده  یا اینکه به مکان نامعلوم منتقل شده است».

حرب یادآور شد «به دنبال صدور سند ازدواج، زن می تواند درخواست دیگری برای اثبات نسل فرزندانش مطرح کند و تابعیت خود را به آنها اعطا کند. دستگاه قضا در عراق رویکرد مسئولانه و انعطاف پذیری درباره این موارد در پیش گرفته است. موارد متعددی از این دعاوی در دادگاه های دیاله و الانبار و صلاح الدین مطرح شده که مادران موفق به اعطای تابعیت به فرزندانشان شدند».

او گفت «مقام های قضایی عراق دو رویکرد کلی در این باره در نظر گرفته اند که یا فرزند به نام مادر ثبت می شود و یا اینکه هویت او بر مبنای اسناد رسمی ازدواج که نام پدر در آنها قید شده مشخص می شود. اما یک مشکل در مورد فرزندان تجاوز به زنان ایزدی وجود دارد».

حرب در پاسخ به این سوال که تکلیف فرزندان تجاوز عناصر داعش به زنان ایزدی چه می شود خاطر نشان کرد «اگر پدر ناشناس باشد فرزند از دیانت مادر پیروی خواهد کرد».

او افزود «اگر سندی درباره دیانت پدر وجود نداشته باشد و اینکه مشخص نباشد که پدر مسلمان است یا مسیحی یا شیعی یا سنی یا یهودی و غیره دیانت مادر ایزدی به کودک منتقل می شود».

ایزدیان: نه به ثمره تجاوز

چنانچه زنان ایزدی ربوده شده توسط داعش بخواهند به آغوش خانواده در سنجار در عراق بازگردند باید از فرزندان خود از اعضای داعش چشم بپوشند. این قانون توسط شورای روحانی ایزدیان منتشر و منجر به مناقشه و جدل گسترده در جامعه ایزدیان شد.

ابوشجاع دنائی فعال ایزدی تنها فردی بود که حاضر به گفتگو درباره این موضوع حساس با «المجله» شد. اکثر فعالان از گفتگو درباره این مساله حساس خودداری می کنند.

ابوشجاع به «المجله» گفت «شمار فراوانی از زنان ایزدی ربوده شده در اردوگاه های شمال و شرق رود فرات در سوریه اقامت دارند».

او در ادامه خاطر نشان کرد «گروهی از زنان ربوده شده در ترکیه نگهداری می شوند».

این فعال ایزدی درباره اینکه فرزند حاصل از تجاوز چه گناهی دارند گفت «مساله بسیار پیچیده و دردناک است. کودکان حاصل از تجاوز در میان خانواده مادر به دلیل حساسیت این مساله پذیرفته نمی شوند».

ابوشجاع یادآور شد «یکبار با یکی از زنان ایزدی ربوده شده در سوریه تماس گرفتم و به او گفتم کمکش می کنم تا از بند اسارت رها شود. او همسر یکی از اعضای داعش بود که در جریان درگیری ها زخمی شده بود. این زن حاضر نشد فرزندش را رها کند و با همان همسر داعشی خود ماند تا اینکه بعدها همسرش به ارتش آزاد ملحق شد. زن حالا در مناطق سپر فرات است و قصد بازگشت به خانواده اش ندارد».

آمار دقیقی درباره فرزندان زنان ایزدی ربوده شده توسط داعش و نیز درباره کودکانی که تولد آنان بعد از سال 2014 در سازمان های دولتی عراق ثبت نشده وجود ندارد.

گزارش آماری درباره زنان ایزدی ربودی شده توسط اداره کل امور ایزدیان در وزارت اوقاف اقلیم کردستان عراق منتشر شده است. طبق گزارش یاد شده، 6417 شهروند ایزدی که بیشتر آنها زن و دختر و کودک بودند ربوده شدند که 3425 نفر از اسارت داعش نجات پیدا کردند. شماری از شهروندان ایزدی به دنبال خروج آخرین گروه داعشیان از منطقه باغوز در شرق سوریه به خانه های خود بازگشتند اما از سرنوشت بقیه ربوده شدگان خبری در دست نیست.

زنان داعش

اعضای داعش تنها به منظور اشباع غریزه یا تشکیل خانواده یا عمل به وظیفه شرعی ازدواج نمی کنند. ازدواج داعشیان کارکرد سازماندهی زنان برای ماموریت هایی مثل پیام رسانی و حمل و نقل مواد منفجره و عملیات انتحاری نیز دارد. 37 مورد عملیات انتحاری با کمربند انفجاری در دیاله در سال های 2007 تا 2009 توسط زنان انجام شده است.

منیر ادیب کارشناس امور گروه های تندرو و تروریسم بین الملل درباره زنان و کودکان داعش به «المجله» گفت «زنان همواره نقش فعال و موثری در این گروه داشتند که بعد از تشکیل «داعش» در 29 ژوئن 2014 بروز و تا سقوط «داعش» در 22 مارس 2019 ادامه پیدا کرد. زنان دوشادوش مردان داعشی در جبهه های جنگ نقش آفرینی کردند. آنها نقش عمده ای در ماموریت های اطلاعاتی داشتند و در جمع آوری اطلاعات موفق عمل کردند. آنها همچنین به جذب ده ها هزار جوان پرداختند که یا جوانان را عاشق و شیفته «داعش» می کردند و جوانان هم با ترک خانه و وطن به دنبال آرمان شهر داعش یا زنان داعشی راه می افتادند». 

ادیب افزود «نقش زنان تنها به مسئولیت های نظامی محدود نشد بلکه آنها یک عنصر ضروری برای نیروهای داعشی به شمار می رفتند. آنها به همراه همسران داعشی خود به جبهه های جنگ و درگیری می رفتند. البته اسیران زن به ویژه زنان ایزدی هم به عقد عناصر داعش درمی آمدند. البته زنان تنها وسیله برای کامجویی مردان داعش نبودند بلکه پا به پای آنان در مسئولیت های رزمی و زاد و ولد نقش آفرینی کردند تا با تشکیل خانواده های داعشی حکومت داعش شکل بگیرد».

او یادآور شد «زنان نقش محوری بعد از تشکیل به اصطلاح دولت اسلامی بر عهده داشتند. جوانان فراوانی توسط زنان جذب شدند. البته این یک نقش متقابل بود. زنانی هم بودند که توسط نیروهای داعش جذب شدند. این افراد در واقع شیفته سفر به سرزمینی بودند که گمان می کردند توسط یک دولت نوپا شکل می گیرد».

او در ادامه افزود «نقش آفرینی زنان در حوزه اطلاعاتی و تبادل اطلاعات را نباید از قلم انداخت. زنان می توانستند آسان تر از مردان تحرک کنند. زنان داعشی فراوانی برای دست یابی به اطلاعات و لو ناچیز دست به تن فروشی و اغواگرای می زدند. ده ها هزار نفر گول همین زنان را خوردند و سرشان به باد رفت».

ادیب گفت «زنان داعش از بدن خود به عنوان ابزاری برای خدمت به این گروه استفاده کردند. برخی از این زنان در عرض چهار سال حکمرانی داعش با 30 نفر ازدواج کردند. وقتی همسر یک زن داعشی فوت می کند او به دنبال مرد دیگری می گردد. رابطه جنسی از همین جا شکل گرفت. زنان حس می کردند که با ازدواج در حال عمل به وظیفه دینی خود هستند. البته احساساتی که در یک رابطه و ازدواج واقعی وجود دارد در اینجا حکمفرما نیست».

او افزود «به دنبال سقوط دولت داعش، زنان فراوانی در پی فرار از مجازات احتمالی به دلیل ارتباط با مردان داعشی در مسیر تن فروشی یا ایجاد روابط نامشروع با مردان قرار گرفتند. البته تن فروشی آنان هم دو دلیل احتمالی دارد؛ اول: زنان داعشی که در دوره حکمرانی این گروه وارد این کار شدند به آن عادت کردند. دوم: برخی از زنان داعشی مقیم در اردوگاه ها برای فرار از مجازات احتمالی خدمات جنسی به ماموران تقدیم می کردند. این نقش آفرینی زنان نشانگر این است که زن در تفکر داعش کارکرد ابزاری و کالایی دارد. زنان در مسئولیت های اطلاعاتی و ازدواج های چندباره نقش آفرینی کردند. مساله دیگر این است که برخی زنان داعش نقش غیر اخلاقی به عهده داشتند. این نقش با نگرش داعش و نگرش گروه های تکفیری در مورد زنان همسویی دارد. زن در نگرش این گروه ها به یک رابطه جنسی زودگذر خلاصه می شود. این زنان در آنچه تروریسم خانگی نام دارد مورد بهره برداری قرار گرفتند. آنها نقش قابل ملاحظه ای در عملیات بمبگذاری داشتند. تحرک و تردد زنان بر خلاف مردان داعش چندان شبهه برانگیز نبود.

اینکه بگوییم بیشترین موارد سوءاستفاده از زنان در سطح گروه های تروریستی از سوی داعش انجام شده است جای تعجب ندارد».

او گفت «زنان داعشی در راستای ترویج و گسترش تفکر این گروه در میان زنان دیگر مورد بهره برداری قرار گرفتند. زنان توانمندی خاصی برای جذب و تاثیرگذاری روی جوانان و کشاندن آنان به سوی تفکر داعشی داشته اند و زنان در عین حال وظایف دیگری از قبیل حمل و نقل مواد منفجره داشتند. زنان برای انجام مسئولیت های خود آموزش دیدند. این زنان مسئولیت بزرگی برای حفظ میراث گروه داعش حتی بعد از سقوط آن بر عهده دارند. طبق آمارها، زنان 25 درصد نیروهای داعش را تشکیل می دهند. بنابراین، می توان گفت زنان به عنوان بزرگ ترین چالش و مساله در مقابله با داعش حتی بعد از سقوط این گروه مطرح هستند. در سایه نبود استراتژی مشخص برای مقابله با داعش شاید این گروه از طریق زنان دوباره ظاهر شود»

*نویسنده کرد سوریه. او در شبکه ماهواره ای الحریه فعالیت کرده است

 


Subscribe to the discussion