آیا محصولات تلویزیونی و سینمایی ترکیه بازار سریال عربی را کساد کرد؟

 رویکرد سیاسی رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه باعث شد تا این کشور یکی از منابع مهم مالی اش یعنی پخش سریال های درام ترکیه در شبکه های تلویزیونی عربی را از دست بدهد.

پخش سریال های ترکیه در شبکه های تلویزیونی عربی در سال 2007 آغاز شد. فیلم های دوبله شده به لهجه شامی (سوری) برای اولین بار از کانال ام بی سی پخش شدند. سریال «نور» اولین سریال ترکی در شبکه ام بی سی بود که مورد استقبال گسترده مردم قرار گرفت. این سرآغاز پخش سریال های ترکی در شبکه های تلویزیونی عربی بود. چند سال بعد، این سریال ها به یکی از پربیننده ترین برنامه های تلویزیونی تبدیل شدند و میلیون ها نفر طرفدار برای خود دست و پا کردند. سریال های ترکی رفته رفته با لهجه های عربی محلی مثل لهجه تونسی و الجزایری و مراکشی در شبکه های تلویزیونی دیگری از جمله کانال های مصری و تونسی پخش شدند. تولیدات سینما و تلویزیون ترکیه نه تنها در کشورهای عربی آفریقایی و آسیایی بلکه در آمریکای جنوبی هم مورد استقبال گسترده قرار گرفت. کشورهای آمریکای جنوبی مثل شیلی و آرژانتین ضمن خرید سریال های ترکی به ساخت فیلم های درام با موضوع های مشابه پرداختند.

به دنبال دیدگاه سیاسی ترکیه درباره کشورهای عربی و رویکرد عرب ستیز ترکیه پخش سریال های ترکی از چهار سال پیش در شبکه های تلویزیونی ماهواره ای عربی متوقف شد. البته سریال های ترکیه سود سرشار و مخاطبان قابل ملاحظه ای داشتند. اما مخاطبان از تماشای محصولات تلویزیون و سینمای ترکیه دست کشیدند. فیلم های درام ترکیه به دلیل ترویج فرهنگ غیر مناسب جوامع شرقی مورد انتقاد گسترده قرار گرفتند. مطالب فراوانی در شبکه های اجتماعی عربی درباره «موضوع های بیهوده و بی محتوا بودن سریال های ترکی» منتشر شد. استدلال این گروه این است که سریال های ترکیه با ارزش های عربی همسو نبوده و فرهنگ غیر قابل قبولی در جوامع عربی گسترش می دهند».

پخش سریال های ترکی در شبکه های ماهواره ای و تلویزیونی مصری و اماراتی در سال 2014 متوقف شد. شبکه ام بی سی هم دیگر سریال و فیلم درام ترکی پخش نمی کند.

کانال ها و شبکه های تلویزیونی متعددی به دنبال ارزیابی مجدد سریال های درام ترکیه  از پخش آنها خودداری کردند و بدین ترتیب، درآمد حاصل از فروش سریال های ترکیه کاهش چشمگیری پیدا کرد.
 

المجله دراین باره با برخی صاحبنظران و کارشناسان گفتگو کرده است. پرسش اصلی این است آیا محصولات تلویزیونی و سینمایی ترکیه بازار سریال های عربی را کساد کرد؟

ایمن سلامه نویسنده و فیلمنامه نویس به «المجله» در این باره گفت «به نظرم، تولیدات سینما و تلویزیون در چند سال گذشته به ویژه در مصر باعث شد تا مخاطبان از تماشای سریال های ترکی دست بکشند. اولین سری سریال های درام ترکیه مثل (نور) و (حریم سلطان) و سریال های موفق دیگر اغلب چیزی شبیه مد بود که موفقیت درخشانی داشتند تا جایی که مسئولان یک شبکه ماهواره ای عربی یک کانال ماهواره ای ویژه پخش سریال های ترکی راه اندازی کردند».

او در ادامه افزود «اما اینک شرایط تغییر کرده است. میزان مخاطبان سریال های ترکیه کاهش چشمگیری داشته که البته شاید به دلیل سیاست ترکیه و شاید هم دلایل دیگری دارد. ساخت فیلم و سریال های درام در مصر به طور خاص و کشورهای عربی به طور عام افزایش یافته و سناریونویسی و کارگردانی و تصویربرداری ارتقا یافته است. وقتی فیلمنامه سریال (مع سبق الاصرار) را نوشتم سریال های درام ترکیه در اوج محبوبیت خود در کشورهای عربی بودند.

این فیلمنامه را نوشتم تا سریال های درام ترکیه را به چالش بکشم. این فیلم به موفقیت بی نظیری دست یافت. بعد از آن، سریال های بامحتوای دیگری عرضه شدند».
 




ایمن سلامه

 
ایمن سلامه گفت «این عوامل باعث شدند تا مخاطبان تلویزیون در کشورهای عربی دوباره به سریال و فیلم درام مصری و عربی روی بیاورند و بازار سریال های درام ترکیه کساد شد. البته حتی سریال های هندی هم نتوانستند جای فیلم های درام ترکیه را بگیرند. شبکه های تلویزیونی فراوانی اقدام به پخش سریال های درام هندی کردند».

کمال رمزی منتقد سرشناس سینما در مصر به «المجله» گفت «صنعت سینمای ترکیه پیشرفته است اما فیلم های ترکیه یکنواخت و کسل کننده و مبالغه آمیز شده اند. سریال و فیلم های درام ترکیه در ابتدا با استقبال گسترده در شبکه های ماهواره ای عربی همراه بود اما چندی بعد، پخش محصولات تلویزیون و سینمای ترکیه در کانال های عربی به دلایل سیاسی و نه امنیتی متوقف شد. به نظرم، فیلم های ترکی از واقع گرایی فاصله گرفته اند و فقط هدف سرگرمی مخاطبانشان را در پیش گرفته اند. فیلم های تاریخی ترکیه از لحاظ هنری و فنی باکیفیت هستند اما رویدادهای تاریخی در آنها تحریف شده. نمونه آن را در سریال (حریم سلطان) می بینیم که از وقایع تاریخی فاصله گرفته و تنها به تعریف و تمجید چهره های معروف و امپراتوری عثمانی می پردازد. آنها می خواهند به مخاطبان اینگونه القا کنند که عثمانی ها دارای امپراتوری باشکوهی بودند اما واقعیت غیر از این است. در این فیلم های سینمایی و سریال های تاریخی به نقش و اقدامات امپراتوری عثمانی در کشورهای مورد تهاجم اشاره نشده است. دست آخر، ما با یک سریال غیر واقعی و غیر تاریخی روبرو هستیم».
 




کمال رمزی

کمال رمزی می گوید « سریال های درام ترکیه بیشتر روی مسائل مورد توجه و دغدغه های روزمره جامعه این کشور تمرکز دارد و به بیان دیدگاه سینماگران ترک می پردازد. مخاطبان عرب قبل از وقوع بهار عربی از محصولات سینما و سریال های درام ترکیه استقبال کردند. البته این واکنش مبالغه آمیز بود اما حالا همه چیز تغییر کرده و آشکار شده است».

او خاطر نشان کرد «سریال های درام ترکیه بی محتوا هستند اما به نظرم نباید جلوی پخش هیچ فیلم و سریالی را گرفت. نکته مثبت گسترش فیلم و سریال های ترکی در کشورهای عربی این بود که سینماگران مصر و جهان عرب را به چالش کشاند و باعث توسعه و پیشرفت همه جانبه سینمای عربی شد. سینمای عربی در شرایط کنونی از لحاظ کمیت و کیفیت تضعیف شده و همین باعث رونق دوباره سریال های تلویزیونی شده است».

او در پایان گفت «فیلم های سینمایی مصر در دهه شصت میلادی روی پرده سینماهای ترکیه رفت و مورد استقبال گسترده مردم در آن زمان قرار گرفت».

 


Subscribe to the discussion