بازسازی سوریه؛ سازندگی با پشتوانه ایدئولوژیک

جبران باسیل وزیر امور خارجه لبنان در سال 2018 در چندین مورد به موضوع مشارکت لبنان در روند بازسازی سوریه اشاره کرد؛ فرآیندی که هر چقدر از شدت درگیری ها کاسته می شود شتاب بیشتری به خود می گیرد. جبران باسیل در توییتی گفت «لبنان توانایی سازندگی مشرق را دارد.» روزنامه الاخبار هوادار «حزب الله لبنان» در نوامبر 2018 نوشت «دولت سوریه به هواداران میشل عون (رییس جمهور لبنان) ابلاغ کرده دولت سوریه از هر گونه طرحی برای مشارکت و سرمایه گذاری برای بازسازی این کشور استقبال می کند. شبکه تلویزیونی لبنانی «الجدید» در نیمه سال 2017 به ترویج و پخش تبلیغات در مورد برنامه بازسازی سوریه پرداخت. در اواخر ماه اوت 2018 یک بازرگان شیعی لبنانی که نخواست نامش فاش شود از دوست بازرگانش خبر دار شد که زمین هایی در دمشق به قیمت 20 میلیون لیره سوریه به فروش می رسد. البته این اولین طرح این چنینی نیست که به این بازرگان لبنانی پیشنهاد می شود. همزمان با کاهش درگیری های نظامی در سوریه از آغاز 2018 به این سو، معاملات خرید و فروش زمین و سرمایه گذاری در سوریه به شدت در میان پیمانکاران و سرمایه گذاران و بازرگانان شیعی گسترش یافته است. این بازرگان لبنانی به «المجله» گفت که او به طور جدی به دنبال خرید دو یا سه دستگاه آپارتمان در سوریه است. به گفته بازرگان لبنانی، سرمایه گذاری در بخش املاک و مستغلات در سوریه سود کلانی در آینده به همراه خواهد داشت. ثبات در بخش املاک منجر به احیای پول ملی می شود. سود ناشی از فروش آپارتمان در ده سال  آینده در مقایسه با مبلغ پرداختی در شرایط کنونی بسیار کلان خواهد بود. حسام، شهروند لبنانی ساکن ضاحیه جنوبی بیروت دو سال پیش ازدواج کرده و حالا در خانه اجاره ای زندگی می کند. او به دنبال خرید خانه است اما مسکن در لبنان گران بوده و قیمت خانه دستکم 100 هزار دلار است. در چنین شرایطی، حسام قدرت خرید خانه ندارد. حسام یک آپارتمان کوچک در محله السلم در ضاحیه جنوبی بیروت اجاره کرده و ماهانه حدود 400 دلار (4800 دلار در سال) به عنوان اجاره بها پرداخت می کند. حسام هشت ماه در آپارتمان زندگی کرد اما در اوایل سال 2018 خانه ای به ارزش 6000 دلار در حومه دمشق در محله سیده زینب خریداری کرد.  همسر و پسر حسام در این خانه زندگی می کنند و او در بیروت کار می کند و تعطیلات آخر هفته را در کنار همسر و فرزندش در سوریه سپری می کند. حسام حالا به دنبال خریداری چند قطعه زمین در حومه دمشق برای آغاز یک پروژه کوچک تجاری در آنجاست. دریافت پیامک های تبلیغ برای خرید آپارتمان و واحدهای تجاری در سوریه در میان جوانان لبنانی به پدیده ای رو به گسترش تبدیل شده است. فراخوان برای خرید آپارتمان و واحد تجاری و رستوران توسط مجموعه ای از شرکت های کوچک با گرایش مذهبی شیعی انجام می شود. این شرکت ها به دنبال سرمایه گذاری و سودآوری در مرحله بازسازی سوریه هستند. خرید زمین و آپارتمان در اندازه و مساحت های گوناگون از یک دونم تا ده دونم (هر دونم مساوی چهل قدم مربع) در استان و حومه دمشق از جمله پیامک هایی است که به کثرت در واتس اپ دست به دست می شوند. قیمت آپارتمان ها هم بین 20 تا 250 میلیون لیر سوریه است. یک مورد از این طرح های فروش که در پیامک ها ترویج می شود یک واحد تجاری 60 متره در محله الجاحظ و دیگری یک واحد تجاری  300 متری در محله الطلیانی است. اجاره سالانه واحد تجاری دوم حدود 20 میلیون لیر سوریه است. یک رستوان دیگر با تجهیزات کامل به قیمت 18 میلیون لیر سوریه به فروش می رسد. در ماه نوامبر، سایت هوادار حزب الله لبنان با انتشار مطلبی در این باره به بازگشایی دفتر چندین شرکت املاک و مستغلات در سوریه اشاره کرد. این سایت افزود این شرکت ها به دنبال نقش آفرینی در مرحله بازسازی هستند. پیمانکاران و بازرگانان لبنانی به دنبال نقش آفرینی در بازسازی سوریه هستند. به گفته سایت های خبری لبنان، شرکتی که صاحب آن یکی از بازرگانان مخالف بشار اسد رییس جمهوری سوریه است در پی همکاری با شرکت های یونانی و روسی در زمینه بازسازی بوده اما حکومت سوریه بعد از باخبر شدن از دیدگاه های سیاسی این بازرگان از مشارکت این شرکت خودداری کرده است. حکومت سوریه اجازه نمی دهد پیمانکاران و بازرگانانی که در هفت سال گذشته مخالف حکومت بودند در فرآیند بازسازی سوریه سهیم شوند. تلاش های حزب الله لبنان و ایران برای نفوذ به جامعه سوریه در رسانه ها و مطبوعات منتشر نمی شود. خیر الله خیر الله تحلیلگر و نویسنده سیاسی به «المجله» گفت «رسانه ها و مطبوعات عرب اقدامات ایران و پایه های مذهبی طرح توسعه گری این کشور را افشا نمی کنند.» روند خرید و فروش عمدتا بر پایه تشویق و جذب جوانان شیعه لبنانی برای سرمایه گذاری و خرید ملک در سوریه مبتنی است. خیرالله خیرالله در این باره می گوید «شمار شیعیان در سوریه محدود است و به همین دلیل فرآیند اسکان شهروندان شیعی لبنانی در حال انجام است. علاوه بر این، اغلب شیعیان سوریه مخالف طرح و اهداف ایران در خاک کشورشان هستند.» طرح های عمرانی حزب الله عمدتا در پایتخت سوریه انجام می شود. دمشق، پایتخت سیاسی سوریه است و در نزدیکی مناطق مرزی با لبنان قرار دارد. در این شرایط، حزب الله می تواند طرح های عمرانی خود را در امتداد رشته کوه های بقاع لبنان تا کوه های سوریه که در مرز خاک لبنان هستند اجرایی کند. خیر الله خیر الله در مورد پروژه های عمرانی در حال گسترش حزب الله در سوریه می گوید «مناطقی که حزب الله در آنجا در حال اجرای پروژه های عمرانی است در نزدیکی مرز لبنان قرار دارند و به سادگی  می توان این مناطق را به بخش های تحت نفوذ حزب الله در لبنان ربط داد. مهم تر اینکه، روند کوچ ساکنان اصلی این مناطق توسط حزب الله انجام شد و حالا این مناطق تحت کنترل کامل حزب الله قرار دارند. ساکنان اصلی منطقه چاره ای جز پذیرش نرخ مطرح شده توسط حزب الله برای خرید زمین های منطقه ندارند.» یک منبع نزدیک به حزب الله که نخواست نامش فاش شود به «المجله» گفت «حزب الله عمدتا در حومه شرقی حلب و سیده زینب دمشق در حال اجرای طرح های عمرانی است. حومه شرقی حلب دروازه غربی پایتخت به شمار می رود. منطقه سیده زینب به طور کامل در کنترل حزب الله قرار دارد و پایگاه امنیتی و نظامی حزب الله شده و حتی از دسترس نیروهای امنیتی و ارتش سوریه هم خارج شده است. تنها نیروهای حزب الله یا گروه های زیر نظر حزب الله در این منطقه مستقر هستند. همزمان با پایان درگیری های مسلحانه بین گروه های اپوزیسیون و نیروهای هوادار حکومت، حزب الله در مناطق مرزی بین سوریه و لبنان مثل الزبدانی یکه تاز میدان شده است. روند آشتی میان شهروندان مخالف و هوادار نظام سوریه و کوچاندن گروهی مردم از خانه و کاشانه شان در حال انجام شدن است. این گروه های رانده شده از خانه و مناطق سکونت خود با توجه به قوانین صادره توسط حکومت سوریه دیگر حق بازگشت به آنجا را ندارند.» روند بازسازی در مناطق القصیر و النبک و یبرود و القلمون در حال انجام شده است و برنامه ای برای اسکان ساکنان شیعه شهرهای کفریا و الفوعه در این مناطق وجود دارد. این شهرها تحت نفوذ کامل حزب الله قرار دارند. روسیه پارسال تلاش کرد تا با ارسال نیرو به القصیر کنترل این مناطق را در اختیار بگیرد اما به دنبال توافق سریع با ایران نیروهای خود را از این بخش ها بیرون کشید. ایران چندین شرط برای بازسازی مناطق القصیر و النبک و یبرود و القلمون گذاشته؛ از جمله عدم اعطای مجوز برای احداث ساختمان هایی که بیشتر از 12 متر و حداکثر سه طبقه دارند. ساختمان های بلند در درگیری های احتمالی آینده به پایگاه نظامی و محلی برای شناسایی تک تیراندازان تبدیل می شوند. قیمت ملک در سوریه قبل از جنگ حدود 40 هزار دلار بود اما همزمان با آغاز درگیری ها بازار املاک و پول ملی سوریه سقوط کرد و مناطق سوریه به محل مناسبی برای خرید ملک و بازار سیاه ارز تبدیل شده اند. البته برخی پیمانکاران و سرمایه گذاران لبنانی و سوری مسیحی هوادار حزب الله و نیز سنی های نزدیک به خط مشی سیاسی این گروه هم در راستای تامین اهداف ایران و حزب الله فعالیت می کنند.


Subscribe to the discussion