عرصه آموزش و فرهنگ سوریه در چنگ ایران

 

احمد طاهر

 

ایران نه تنها با حضور نظامی نفوذ خود را در کشورهای عربی در منطقه مثل سوریه و عراق افزایش می دهد بلکه در برخی کشورها همچون لبنان و یمن دست به تشکیل بازوی نظامی زده است. ایران از طریق نفوذ نرم و در اختیار گرفتن حوزه آموزش و فرهنگ در این کشورها به دنبال حفظ نیرو و حضور خود بوده و مراکز آموزش زبان فارسی و دانشگاه و مدرسه راه اندازی کرده است. ایران می داند که مردم عرب زیر بار حضور نظامی مستقیم ایران نمی روند اما حضور نظامی در کنار فعالیت های فرهنگی و علمی برای القای آگاهی همسو در میان شهروندان تهدید آفرین است. این فرآیند به منظور تغییر هویت فرهنگی و آموزشی مردم صورت می گیرد. خطر واقعی در همین جا نهفته است؛ یعنی جامعه بی هویت و بدون آگاهی. گروه ها و بازوهای وابسته به ایران در برخی کشورهای عربی دچار از هم گسیختگی هویتی و تابع اندیشه شیعی فارسی شده اند. در این شرایط، کشورهای عربی در معرض تهدیدهای گوناگونی قرار دارند. این کشورها اینک دوره تحول برای حفظ هویت خود را پشت سر می گذارند. رویدادهای جاری در سوریه نمونه خطرناکی از رویکرد ایران برای تغییر هویت جامعه به شمار می رود. ایران با ابزارهای نرم همچون نفوذ در عرصه آموزشی و گسترش تشیع مبتنی بر اصل ولایت فقیه فعالیت می کند. این مقاله زنگ هشداری برای همه است تا جلوی نفوذ ایران در بافت ملی سوریه را بگیرند. ایران در راستای دامن زدن به چند دستگی و تفرقه افکنی در جامعه فعالیت می کند تا جای پای خود را در این کشور محکم کند. در این مقاله به شاخص ها و نشانه های نفوذ نرم ایران در جامعه سوریه اشاره شده است:

نخست: ایران و مدارس

ایران به منظور تثبیت حضور مذهبی و نظامی به دنبال نفوذ وتسخیر افکار کودکان و نوجوانان است و به همین دلیل، مدارس راهنمایی و دبیرستان زنجیره ای با عنوان (رسول اعظم) در سوریه راه اندازی کرده که بر اساس شیوه آموزشی ایران یا به قول ایران «شیوه اهل بیت» مبتنی است. سه مدرسه ایرانی در شهر البوکمال و یک مدرسه هم در منطقه المیادین با حضور 250 دانش آموز آغاز به کار کرده اند.

شیوه آموزشی در این مدارس به زبان فارسی تنظیم شده است. دانش آموزان به دلایل شرایط بد معیشتی با مشوق های مالی ویژه برای ادامه تحصیل در مدارس ایرانی مورد تشویق قرار می گیرند. مبلغ ده هزار لیر سوریه توسط مدیریت مدرسه به عنوان حقوق ماهانه آموزش زبان فارسی به هر دانش آموز تعلق می گیرد. به دانش آموزانی که سریع تر از بقیه زبان فارسی بیاموزند در کنار تامین کلیه وسایل آموزشی، حقوق ویژه پرداخت می شود.

 

دوم: ایران و دانشگاه ها

حکومت ایران در راستای نفوذ جامع و فراگیر در نظام آموزشی سوریه در دانشگاه ها هم نفوذ کرده است. چندین شعبه از دانشگاه های ایران در سوریه گشایش یافتند. موج سوم تسلط بر دانش پژوهان سوریه در دانشگاه ادامه پیدا می کند. دانشگاه های ایران در سوریه پذیرای آن دسته از دانش آموزانی هستند که به دلیل شرایط بد معیشتی و مالی ناشی از جنگ در سوریه جذب پروپاگاندای حکومتی ایران شده اند. البته دوره تربیت و پرورش این دانش آموزان در دوره ابتدایی و راهنمایی بر اساس الگوی آموزشی ایران تکمیل شده و این افراد اکنون آماده رفتن به دانشگاه های ایران هستند. به همین دلیل، شعبه دانشگاه هایی مثل تربیت مدرس و المصطفی و فارابی و دانشگاه آزاد اسلامی در سوریه افتتاح شدند. به اینها باید دانشگاه مذاهب اسلامی را نیز اضافه کرد که در مارس 2018 افتتاح شد.

پژوهشی که توسط مروان العیاصره نویسنده اردنی با عنوان «دانشگاه المصطفی افراطی ترین محفل دانشگاهی وابسته به ایران» تهیه شد به این نکته اشاره کرده که این دانشگاه ها عرصه ای برای پرورش تروریست ها شده اند. العیاصره افزود «این دانشگاه بزرگ ترین ارگان رسمی ایران است که در راستای صدور تروریسم و تندروی فعالیت می کند.» 1000 دانشجو از کشورهای گوناگون در این دانشگاه در دمشق و شهرهای دیگر سوریه مشغول به تحصیل هستند. 100 تا 200 دانشجو در دانشگاه المصطفی در شهر نبل درس می خوانند.
شعبه اصلی دانشگاه فارابی در شهر لاذقیه قرار دارد. این دانشگاه که طرح مشترکی با دانشگاه دولتی تشرین انجام می دهد زیر نظر دانشگاه تربیت مدرس اداره می شود. پرسشی که اینجا مطرح می شود این است که چرا شعبه این دانشگاه در سوریه افتتاح شده است؟ مگر نه اینکه هدف اصلی ایران افزایش دامنه نفوذ و سیطره از طریق پرورش چندین نسل همسو با جهت گیری عقیدتی و سیاسی حکومت ایران است؟ و حالا خاک سوریه عرصه مناسبی برای تکمیل طرح های توسعه گرایانه ایران در جهت خلاف منافع کشورهای عربی شده است.

حکومت ایران در راستای نفوذ جامع و فراگیر در نظام آموزشی سوریه در دانشگاه ها هم نفوذ کرده است. چندین شعبه از دانشگاه های ایران در سوریه گشایش یافتند. موج سوم تسلط بر دانش پژوهان سوریه در دانشگاه ادامه پیدا می کند. دانشگاه های ایران در سوریه پذیرای آن دسته از دانش آموزانی هستند که به دلیل شرایط بد معیشتی و مالی ناشی از جنگ در سوریه جذب پروپاگاندای حکومتی ایران شده اند. البته دوره تربیت و پرورش این دانش آموزان در دوره ابتدایی و راهنمایی بر اساس الگوی آموزشی ایران تکمیل شده و این افراد اکنون آماده رفتن به دانشگاه های ایران هستند. به همین دلیل، شعبه دانشگاه هایی مثل تربیت مدرس و المصطفی و فارابی و دانشگاه آزاد اسلامی در سوریه افتتاح شدند. به اینها باید دانشگاه مذاهب اسلامی را نیز اضافه کرد که در مارس 2018 افتتاح شد.

پژوهشی که توسط مروان العیاصره نویسنده اردنی با عنوان «دانشگاه المصطفی افراطی ترین محفل دانشگاهی وابسته به ایران» تهیه شد به این نکته اشاره کرده که این دانشگاه ها عرصه ای برای پرورش تروریست ها شده اند. العیاصره افزود «این دانشگاه بزرگ ترین ارگان رسمی ایران است که در راستای صدور تروریسم و تندروی فعالیت می کند.» 1000 دانشجو از کشورهای گوناگون در این دانشگاه در دمشق و شهرهای دیگر سوریه مشغول به تحصیل هستند. 100 تا 200 دانشجو در دانشگاه المصطفی در شهر نبل درس می خوانند.
شعبه اصلی دانشگاه فارابی در شهر لاذقیه قرار دارد. این دانشگاه که طرح مشترکی با دانشگاه دولتی تشرین انجام می دهد زیر نظر دانشگاه تربیت مدرس اداره می شود. پرسشی که اینجا مطرح می شود این است که چرا شعبه این دانشگاه در سوریه افتتاح شده است؟ مگر نه اینکه هدف اصلی ایران افزایش دامنه نفوذ و سیطره از طریق پرورش چندین نسل همسو با جهت گیری عقیدتی و سیاسی حکومت ایران است؟ و حالا خاک سوریه عرصه مناسبی برای تکمیل طرح های توسعه گرایانه ایران در جهت خلاف منافع کشورهای عربی شده است.

 

سوم: ایران؛ گروه های آموزشی اعزامی و آموزش فارسی

دامنه افزایش نفوذ ایران در سیستم آموزشی سوریه به مقاطع تحصیلی سه گانه و دانشگاه محدود نشده است. نهادهای فرهنگی ایران سهم بسزایی در تثبیت نفوذ ایران در جامعه سوریه ایفا می کنند. این مراکز عبارتند از:

1-وابسته فرهنگی ایران در دمشق: این نهاد در عرصه های فراوانی فعالیت می کند؛ از جمله برگزاری جلسه و دوره های آموزش زبان فارسی. تشکیل همایش مشترک با دانشگاه های سوریه. به عنوان مثال می توان به نشست مشترک بین وابسته فرهنگی ایران و مرکز مطالعات و پژوهش های راهبردی در دانشگاه حلب در نیمه نوامبر 2018 اشاره کرد. نشر آثار ترجمه شده ادبیات و شعر فارسی و راه اندازی گروه زبان فارسی در دانشگاه های سوریه از دیگر فعالیت های این نهاد است.

2-مرکز فرهنگی ایران در شهر دیر الزور در شمال شرق سوریه در جولای 2018 از آغاز اعزام گروه های دانشجویی به ایران به حساب دولت ایران خبر داد. این اقدام بخشی از فعالیت های ایران در راستای تغییر هویت این استان است. افتتاح دفتر گروه شبه نظامی لواء القدس وابسته به ایران در شهر المیادین برای جذب نیرو. ده ها تن از جوانان منطقه به دلیل شرایط بد معیشتی به این گروه پیوستند.

3-برگزاری نمایشگاه های آثار شیعی و تاسیس مراکز نشر تالیفات شیعی همچون کتابخانه دار الحسین که صاحب آن محمد علی الیوسفی (دارای تابعیت ایرانی) است.

4-وزارت آموزش عالی سوریه در سپتامبر 2018 از اعطای بورسیه و کمک هزینه تحصیلی به دانشجویان مقاطع تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا در رشته های گوناگون دانشگاه های ایران در سال تحصیلی 2018-2019 خبر داد. البته دانشجویان باید از چندین شرط برخوردار باشند تا بورس تحصیلی به آنان تعلق بگیرد. هزینه بورسیه ها توسط حکومت ایران تامین می شود. وزارت آموزش عالی ایران و سوریه در زمینه اعزام دانشجو به ایران چندین تفاهم نامه امضا کردند که آخرین مورد آن، امضای تفاهم نامه در جولای 2018 برای اعزام گروه های دانشجوی پزشکی سوریه به ایران بود. البته امضای چنین تفاهم نامه هایی چندان تازگی ندارد چرا که ایران و سوریه در مه 2015 تفاهم نامه ای برای تنظیم تبادل دانشجو در سال های تحصیلی 2015-2016 و 2016-2017 امضا کردند. در این راستا، 40 مورد بورسیه تحصیلی در مقطع دکترا و 60 مورد در مقطع کارشناسی ارشد و 100 مورد در مقطع کارشناسی و 10 مورد بورسیه (5 مورد کارشناسی ارشد و 5 مورد دکترا) به کارمندان سفارت سوریه در ایران و خانواده هایشان تعلق گرفت. 30 مورد بورسیه هم به کسانی اعطا شد که توسط سفارت ایران در دمشق معرفی شدند.

در پایان می توان گفت آموزش ابزار اصلی تربیت و پرورش کودکان به خصوص در مقاطع ابتدایی است. شیوه تربیت کودکان بر چندین نسل تاثیر می گذارد. حکومت ایران با آگاهی کامل نسبت به نقش آموزش در تثبیت نقش آفرینی اش در سوریه به ایجاد مراکز آموزشی و فرهنگی پرداخته است. حکومت ایران بدین وسیله در راستای تسلط سیاسی و عقیدتی و اندیشه فارسی گرای خمینی بر اندیشه جامعه تلاش می کند. آنچه اوضاع سوریه را از آنچه هست بدتر می کند این است حکومت سوریه با عدم مخالفت با راه اندازی این مراکز آموزشی و فرهنگی در راستای تثبیت و افزایش نفوذ و سلطه ایران بر اندیشه جامعه سوریه فعالیت می کند.

حسین راغب الحسین نایب رییس گروه دوستی پارلمانی ایران و سوریه طرحی برای راه اندازی «مرکز مطالعات» توسط وزارت آموزش سوریه و وزارت علوم ایران مطرح کرده است. این طرح بیانگر سرسپردگی حکومت سوریه به ایران در حوزه آموزشی و فرهنگی است. با توجه به آنچه گفته شد باید نسبت به این خطرات که امنیت و ثبات جوامع عربی تهدید می کند هشیار بود. نهادها و ارگان های فرهنگی و آموزشی عربی هم باید سیاست ها و رویکردهای سریعی برای مقابله با سیاست ایران در نظر بگیرند. سازمان تربیت و فرهنگ و علوم عربی (آلسکو) و نیز وزارت فرهنگ کشورهای عربی و فرهنگستان ادبیات عرب باید در این راستا سیاست راهبردی فوری برای مقابله با افزایش نفوذ فرهنگی ایران و تسلط اندیشه ایرانی بر کودکان کشورهای عربی در نظر بگیرند. ایران با افزایش نفوذ در حوزه فرهنگ در واقع به صدور انقلاب و کاشت بذر اندیشه شیعی فارسی در کشورهای عربی می پردازد.


Subscribe to the discussion