از تهران تا کابل: رویارویی زنان با تندروی

طالبان در نیمه ماه اوت سال گذشته پس از خروج آمریکا از افغانستان پس از غیبت بیست ساله به قدرت رسید. آن زمان دولت ها و موسسات بین المللی بسیاری درباره وضع افغانستان به ویژه زنان این کشور ابراز نگرانی کردند. غربی ها و جامعه بین الملل برای جلوگیری از عقبگرد در افغانستان هیچ کاری نکردند و اقدامی برای منع طالبان از انتقام جویی علیه زنان و برباد دادن دستاوردهایی که زنان افغانستان طی مبارزات خود در دو دهه گذشته به دست آوردند انجام ندادند.

طالبان در آغاز روی کار آمدن تلاش کرد که به جهان القا کند تغییر کرده و درباره شرایط زنان به جهانیان اطمینان داد که اوضاعشان خوب خواهد بود.

انعام الله سمنگانی از اعضای کمیته فرهنگی طالبان در آن زمان از زنان خواست در کابینه طالبان حضور داشته باشند. او افزود «همه باید در کابینه حضور داشته باشند. امارت اسلامی (اصطلاحی که طالبان از آن برای معرفی دولت افغانستان استفاده می کند) نمی خواهد که زنان قربانی باشند».

اما چه کسی حرف های طالبان را باور می کند؟ کی طالبان به وعده هایشان عمل کرده که این دفعه دوم باشد؟

محمد ندیم وزیر تحصیلات طالبان گفت زنان حق تحصیل در دانشگاه در افغانستان ندارند و افزود «تحصیل زنان در دانشگاه های لائیک بر خلاف قوانین و آموزه های اسلامی است».

اما آقای ندیم برای ما و زنان افغانستان توضیح ندادند که ممنوعیت تحصیل زنان در کدام متن دینی ذکر شده است. البته وزیر تحصیلات طالبان به این اکتفا نکرده و به دلیل ناراحتی از محکومیت بین المللی این اقدام طالبان اظهار کرد از تصمیم خود برای منع زنان از تحصیلات دانشگاهی کوتاه نمی آید «حتی اگر با بمب اتم مورد حمله قرار بگیریم». او برای تحریم های بین المللی احتمالی در پی این اقدام ابراز آمادگی کرد.

طالبان نه تنها زنان را از تحصیل در دبیرستان و دانشگاه منع کرد بلکه در ۲۴ دسامبر با صدور بیانیه ای گفت که زنان حق اشتغال در سازمان های غیر دولتی را ندارند. البته طبق این بیانیه تمام زنان شاغل در موسسات خصوصی و بین المللی از اشتغال محروم شدند و این صرفا محدود به زنان افغانستانی نمی شود.

فولکر ترک کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل از حاکمان کنونی افغانستان خواست تا اقدامات زن ستیزانه را فورا متوقف کنند و افزود «این تدابیر پیامدهای وحشتناک و بلند مدت در زندگی زنان» خواهد داشت. شورای امنیت خواستار بازگشایی مدارس و توقف فوری اقداماتی شد که حکومت طالبان در راستای نقض حقوق بشر و آزادی های اولیه انجام می دهد.

اتحادیه اروپا هم نسبت به تصمیم جلوگیری از تحصیلات دانشگاهی و اشتغال زنان واکنش نشان داد. نبیله مصرالی سخنگوی اتحادیه اروپا در بیانیه ای اعلام کرد «اتحادیه اروپا به شدت تصمیم جلوگیری از اشتغال زنان در موسسات خصوصی افغانستانی و خارجی» را محکوم می کند و «ما در حال ارزیابی وضع هستیم».

اما آیا واقعا از اقدامات زن ستیزانه طالبان تعجب کردند؟ آیا فکر می کردند که طالبان هم پیمان القاعده برابری و عدالت برای زنان افغانستان به ارمغان بیاورد؟ واقعا از حکومتی مثل طالبان چه انتظاری داشتند؟ آنها پس از خروج «سراسیمه» آمریکا که همه دنیا شاهد آن بود افغانستان را دو دستی تقدیم طالبان کردند. همه دنیا دیدند که چطور مردم افغانستان برای فرار از سرنوشتی که در انتظارشان بود تلاش کردند چون مردم این کشور می دانستند که طالبان ۲۰۲۱ با طالبان ۱۹۹۶ یکی است و هیچ چیز تغییر نکرده.

مگر جنبش افراطی با عقاید مذهبی و ایدئولوژیک قابلیت تغییر و تحول دارد؟ اگر فردا طالبان اعلام کند که زنان حق بیرون رفتن از خانه ندارند آیا باید تعجب کرد؟

نکته جالب اینجاست که طالبان تصمیم جلوگیری از حق تحصیل زنان را در زمانی اعلام کرده که زنان ایران با شجاعت و عظمت در برابر رژیم آخوندی در تهران ایستاده اند. رژیم ایران روی دیگر سکه تندروی دینی است. حاکمان تهران از تصمیم زن ستیزانه طالبان به وجد آمدند چون حالا نگاه رسانه های دنیا از مبارزات آزادی خواهانه زنان ایران به سمت حق زندگی و آموزش برای زنان افغانستان معطوف شده است. آیا کسی بهتر از طالبان می تواند حلقه نجات رژیم تهران باشد؟!

نگارنده چند روز پس از خروج آمریکا از افغانستان و روی کار آمدن طالبان نوشتم «سرنوشت زنان و دختران افغانستان پس از مبارزات طولانی جای بسی تاسف و اندوه و نگرانی است چون آنها به دلیل معاملات کثیف پشت پرده به نقطه صفر باز خواهند گشت». اما گویا سرخوردگی تنها سرنوشت زنان افغانستان نیست بلکه سرنوشت آنها به مبارزه گره خورده است و اینک زنان افغانستان شجاعانه مقاومت می کنند و خواستار دست یابی به حقوق اولیه خود همچون اشتغال و تحصیل هستند. گویا تقدیر زنان در افغانستان و ایران امروز این است که مشعل داران آزادی جوامعشان از دست واپس گرایی و سرکوب و نادانی باشند.

 

*نویسنده سیاسی سوری