۲۰۲۲... سال سرنوشت ساز برای اقتصاد سعودی

بهبودی اقتصادی و مازاد درآمد و سرمایه گذاری راهبردی
ملک سلمان بن عبد العزیز خادم حرمین شریفین و شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد و نخست وزیر

 

۲۰۲۲ سالی سرنوشت ساز در مسیر اجرا و پیشبرد برنامه های اقتصادی و پولی سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی به شمار می رود. «المجله» تحولات حوزه های مختلف اقتصادی در سعودی را دنبال کرده است. مازاد بودجه دولت سعودی در ۲۰۲۲ حدود ۱۰۲ میلیارد ریال (۲۷ میلیارد دلار) اعلام شد. درآمدهای غیر نفتی افزایش داشتند و یک سوم درآمدهای بودجه را تشکیل دادند. مجموعه گسترده ای از پروژه های عظیم و پیشروی اقتصادی در سعودی راه اندازی شدند. ۲۰۲۲ سرآغازی برای پایداری مالی دولت سعودی بود.

در این گزارش به عملکرد اقتصادی دولت سعودی در ۲۰۲۲ می پردازیم.

 

هوش مصنوعی 
صندوق سرمایه گذاری عمومی سعودی PIF شرکت هوش مصنوعی سعودی SCAI را راه اندازی کرد. این شرکت در حوزه آشنایی با چهره و رفتار و صدا و احساسات و ترجمه فوری و حوزه های دیگر فعالیت و راهکارهای گوناگون برای بخش های آموزشی و سلامت و انرژی و مدیریت دولتی و خصوصی ارایه می کند.

این شرکت بستر ساز علوم و صنایع آینده می شود که در آنها یادگیری ماشین و شهرهای شناختی و ربات و هوش مصنوعی و اپلیکیشن های آن نقش اصلی ایفا می کنند.

 

کمپانی «سیر» اولین برند تجاری خودروهای برقی در سعودی است

 

خدمات پرداخت دیجیتال

تحول دیجیتالی در نظام پولی سعودی با شتاب هر چه بیشتر ادامه دارد و اسکناس و پول نقد در حال خروج از چرخه خرید بوده و برداشت از خودپردازها از ۱۹۴ میلیارد دلار به ۱۵۵ میلیارد دلار در ۲۰۲۰ کاهش پیدا کرد. این به معنای کاهش اسکناس و افزایش پرداخت الکترونیک است که از ۵۳ میلیارد دلار پنج سال پیش به ۱۲۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱ رسید. برخی منابع در حوزه خرده فروشی به «المجله» گفتند که حدود ۹۰ درصد پرداخت ها با کارت و الکترونیک از فروشگاه های آنلاین انجام می شود. کاهش برداشت اسکناس به معنای رونق پرداخت و ماندن پول و سپرده های پس اندازی در بانک ها است.

 

کلاهبرداری اینترنتی

اگرچه پرداخت الکترونیک مزایا و دستاوردهای متعددی و نیز چالش ها و مشکلاتی دارد. فضای مجازی همواره شکننده است و افرادی که آگاهی کمتری به نحوه تعاملات بانکی اینترنتی و غیره دارد راحت تر در معرض خطر و کلاهبرداری اینترنتی قرار می گیرند.
بانک مرکزی سعودی (ساما) دستور العمل و توصیه های سخت گیرانه ای درباره لزوم اطلاع رسانی و آگاهی به خطرات کلاهبرداری های اینترنتی و جعل هویت در نظر گرفته است.

 

مراسم امضای تفاهم نامه همکاری بین دو شرکت  SCAI   و  Intelmatixدر ۲۰۲۲

 

استقلال سعودی در بخش سرویس اعتباری

«المجله» پس از تعطیلی فعالیت کارت های اعتباری ویزا و مسترکارد در روسیه علل و فواید راه اندازی یک شرکت خدمات اعتباری برای صدور کارت های اعتباری سعودی را بررسی کرده است.

سعودی از زیرساختارهای دیجیتالی مستحکم برای سرویس دهی و نوآوری محصولات مالی و فنتک برخوردار است. شرکت ملی «المدفوعات السعودیه» در چند دهه گذشته برای تسهیل اقدامات و تعاملات بانکی حضور دارد. تمام کارت های اعتباری معتبر در سعودی کار می کنند.

سعودی ید طولایی در اداره تعاملات بانکی و خدمات و کارت های اعتباری و نیز استقرار یک شبکه مالی مشترک بین کشورهای شورای همکاری دارد. این عوامل باعث شده تا دولت سعودی قادر به رسیدن به استقلال در بخش خدمات اعتباری باشد چون هم تجربه این کار را دارد و هم سرمایه. بدین ترتیب جایگاه سعودی به عنوان یک قطب بین المللی دارای سرویس و خدمات اعتباری عالی برای داخل کشور و نیز احتمالا برای خارج نیز ارتقا پیدا می کند.
 

بخش غیر انتفاعی 
دولت سعودی گام های پرشتاب برای تقویت بخش غیر انتفاعی برداشته که رابط بین بخش خصوصی و بخش دولتی است. بخش غیر انتفاعی با انعطاف پذیری و برخورداری از منابع متعدد قابلیت نوآوری دارد و اقتصاد و کمک های خیرخواهانه و سهم داشتن در توسعه و ارتقای کیفیت زندگی و اشتغال زایی را یکجع جمع می کند.

دولت سعودی در حال توسعه بخش خصوصی از طریق راه اندازی مرکز ملی بخش غیر انتفاعی و نیز پلتفرم ها و ابتکارهای دیجیتال گوناگون است.
بخش غیر انتفاعی سهم ۸ میلیارد ریالی (۲.۱۳ میلیارد دلاری) در تولید ناخالص ملی دارد. حدود ۷ هزار موسسه غیر انتفاعی با ۷۸ هزار کارمند که سه چهارم آنها تبعه سعودی هستند فعالیت می کنند. این بخش نقش سرنوشت سازی در اقتصاد انسان محور سعودی دارد.

 

  

ولیعهد و نخست وزیر سعودی و رئیس جمهور چین در مراسم امضای چند تفاهم نامه و توافق در جریان سفر رئیس جمهور چین به ریاض در دسامبر ۲۰۲۲ (واس)

 

مقابله با افزایش قیمت

همچنانکه موج تورم در جهان ادامه دارد مراکز تصمیم گیرنده سعودی برای کاهش بار گرانی و افزایش قیمت ها از دوش شهروندان تلاش می کنند. خادم حرمین شریفین کمک مالی به ارزش ۲۰ میلیارد ریال (۵.۴ میلیارد دلار) را برای مردم درنظر گرفته که بیش از نیمی از این مبلغ به طور یارانه نقدی پرداخت و ما بقی آن نیز به کشاورزان و دامپروران و کسب و کارهای اقتصادی که در پی تورم خسارت دیده اند اختصاص پیدا می کند.

نرخ تورم در سعودی در ۲۰۲۲ اندکی بیش از ۳ درصد اعلام شد که از جمله کمترین نرخ های تورم دنیا است.

شورای عالی فضایی 
تشکیل «کمیسیون ارتباطات و فضا و فناوری» در شورای وزیران به ریاست شاهزاده محمد بن سلمان نخست وزیر تصویب شد و بدین ترتیب اسم‌ «کمیسیون ارتباطات و فناوری اطلاعات» به «کمیسیون ارتباطات و فضا و فناوری» تغییر پیدا کرد. این یک گام پیشرفته در تلاش های دولت سعودی برای توسعه حوزه فضا و اقتصاد فضا و منابع درآمد در این حوزه مهم به شمار می رود.

دولت سعودی برای توسعه و تعمیق کاربرد علوم فضایی در بخش های مختلف مثل هواشناسی و نظام سلامت و مدیریت منابع آبی و سیستم کارآمد حمل و نقل و کشاورزی و تامین امنیت و صلح و کمک های بشر دوستانه و غیره تلاش می کند. ۱۷ ماهواره سعودی از ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۱ در حوزه های یاد شده به فضا پرتاب شدند.
 

شرکت خودروهای الکتریکی «سیر»

شرکت سعودی خودروهای الکتریکی «سیر» توسط صندوق سرمایه گذاری عمومی با سرمایه ۱۵۰ میلیون دلار و با همکاری با دو شرکت تایوانی و آلمانی راه اندازی شد. 
تولید این شرکت از سال ۲۰۲۵ آغاز می شود. دولت سعودی با این گام بزرگ برای ورود به دنیای صنعت خودروهای الکتریکی خود را به چالش کشیده است.

بخش خودروسازی الکتریکی در سعودی تا ۲۰۳۴ به طور مستقیم سهم ۳۰ میلیارد ریالی (۸ میلیارد دلاری) در تولید ناخالص داخلی خواهد داشت و ۳۰ هزار شغل به طور مستقیم و غیر مستقیم ایجاد می کند. 

 

کمیسیون ارتباطات و فضا و فناوری 

 

راه جدید ابریشم
سفر شی جین پینگ رئیس جمهور چین به سعودی در دسامبر ۲۰۲۲ یک رویداد سیاسی بزرگ به شمار می رود. اما این سفر دستاوردهای اقتصادی نیز داشت. چین اولین مقصد صادرات سعودی در ۲۰۲۱ بوده و حجم صادرات سعودی به چین در مدت یاد شده ۵۱ میلیارد دلار اعلام شد که حدود یک ششم درآمدهای بودجه سعودی در ۲۰۲۱ است.

چین بزرگ ترین واردکننده نفت سعودی است که نشان می دهد سعودی منبع انرژی با ثبات و معتبری برای چین به شمار می رود. اقتصاد یکی از ارکان اصلی روابط خارجی سعودی است.

حدود ۲۰۰ شرکت چینی اینک در سعودی فعالیت می کنند و میزان مبادلات تجاری در ۲۰۲۱ با رشد ۳۷ درصدی به ۳۰۴.۳ میلیارد ریال (۸۱ میلیارد دلار) رسید. سعودی ۲۶ درصد تجارت خارجی چین با کشورهای عربی را تشکیل می دهد و بزرگ ترین شریک چین در غرب آسیا و شمال آفریقا است. میزان واردات و صادرات کالا بین دو کشور از ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۲ بالغ بر ۳۵۸ میلیارد ریال (۹۵.۵ میلیارد دلار) بوده که بیانگر استحکام و تنوع تجاری بین دو کشور است.

آمار همواره سنجش واقعی عملکرد تجاری به شمار می رود و از این رو مبادلات تجاری ۱.۲ تریلیون ریالی (۳۲۰ میلیارد دلاری) بین دو کشور از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ نشان دهنده رشد بی سابقه مناسبات تجاری و صنعتی بین پکن و ریاض است.