داووس صحرا؛ پیام های اقتصادی و موقعیت ژرف سیاسی سعودی به نظم نوین جهانی

بازار سعودی میزبان تمامی اشکال سرمایه گذاری
ایده اجلاس داووس صحرا در ۲۰۱۷ در قالب برنامه تنوع اقتصاد سعودی به وجود آمد (گتی)

همایش ابتکار سرمایه گذاری آینده موسوم به داووس صحرا امسال با همایش پارسال تفاوت بنیادین داشت چون سعودی و روابط و هم پیمانی های منطقه ای و بین المللی سعودی و بازار نفت و اقتصاد سعودی و جهان در یکسال گذشته دستخوش تحول شده اند. ولیعهد سعودی مبتکر این گردهمایی اقتصادی است. می توان گفت داووس صحرا حالا از داووس سوئیس جلو زده و زیر مجموعه های داووس صحرا در مناطق مختلف سعودی برگزار می شود که حامل پیام تعمیق جایگاه سعودی در جهان و وزن و اعتبار سعودی برای میزبانی نشست ها و رویدادها و پروژه های بین المللی با دیدگاه و بینش سعودی است.

شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد و نخست وزیر سعودی چهره معتمد حکومت برای قرار گرفتن در راس دستگاه اجرایی است و سران کنونی سعودی حالا بیش از هر زمان دیگر رویکرد تعاملی درباره تحولات جهان و برکنار کردن قدرت ها و انتقال قدرت اقتصادی به «اروپای جدید» در پیش گرفته اند. ولیعهد سعودی از شرق به عنوان اروپای جدید یاد کرد که منطقه ای از سعودی در غرب تا چین در شرق را در برمی گیرد. این خوانش نشان دهنده قدرت گیری قدرت های نوظهور مثل روسیه و آفریقای جنوبی و برزیل و برخی از کشورهای آفریقایی است.  

دولت سعودی از زمان موسس دولت سوم معاصر سعودی همواره خوانش درستی از موازنه بین المللی قوا داشته است که حاصل آن هم پیمانی سعودی و آمریکا پس از جنگ جهانی دوم بود؛ هر چند که قبل از جنگ جهانی دوم شواهدی مبنی بر افول امپراتوری بریتانیا وجود نداشت. دولت سعودی همواره خود را برای تحولات پیش رو آماده می کرد و آن زمان سعودی امتیاز کاوش و استخراج نفت را به شرکت های آمریکایی آینده دار واگذار کرد چون دولت سعودی پیش بینی می کرد که همواره پس از افول یک ابرقدرت یک قدرت دیگر حتما پدیدار خواهد شد.

زمانه تغییر کرد اما خط مشی دولت سعودی ثابت ماند.  سعودی حالا پیام های کلان اقتصادی برای جهانیان دارد و عملگرایی در سعودی جا باز کرده است. این مضمون پیام های آشکار و نهان نشست داووس صحرا در ۲۰۲۲ بود.

 

استقبال از همه به شرط برابری! 

داووس صحرا فرصت برابر برای همه کشورهای کوچک و بزرگ در راستای حضور و توان سرمایه گذاری به وجود آورد و البته در این میان یک شرط وجود داشت که همه اصل برابری را رعایت کنند و دیدگاه خود برتربینی وجود نداشته باشد.

بی گمان رودها و دریاها و زمین های حاصلخیز فقط عامل تمدن ساز نیستند چون مناطق بیابانی با آب کم و بدون سایه بان هم می توانند به کمک ذهن های خلاق و ثروت های طبیعی تمدن جدیدی خلق کنند که در آن گردشگری و صنعت و هنر سهم داشته باشد.

جورج مالبرونو خبرنگار فرانسوی کارکشته چندی پیش می گفت که هیچ سیاستمدار آمریکایی به داووس صحرا در ۲۰۲۲ دعوت نشده است. این اظهارات خبرساز شد و بحث تحولات جاری در عرصه سیاسی سعودی را مطرح کرد چون روسیه و چین به داووس صحرا دعوت شده بودند.

اما واقعیت چیز دیگری است!

نزدیکان به ولیعهد سعودی می گویند که او چهره ای است که برابری در رفتار با دیگران فارغ از دیدگاه های متنوع را در پیش گرفته است. درهای این اجلاس به روی همه طرفها اعم از آمریکایی ها و آسیایی ها و روس ها و آمریکای لاتین و آفریقا باز بود پس بحث همگرایی یا واگرایی بین سعودی و آمریکا مطرح نیست.

اما در مقابل کنگره آمریکا نباید منبری برای اظهارات ستیزه جویانه علیه سعودی تبدیل شود. سیاستمداران آمریکا اگر بخواهند درباره سعودی اطلاعات بیشتری کسب کنند می توانند به این کشور سفر کنند اما به قول عادل الجبیر وزیر مشاور سعودی در امور خارجه سعودی جمهوری موز نیست!

 

اقتصاد و سیاست

 عملگرایی حکومت جدید سعودی در حوزه اقتصاد در راستای تامین منافع کشور است چون شراکت های اقتصادی سعودی رو به افزایش بوده و فرصت های فزاینده برای حضور شرکت های بزرگ و چند ملیتی در سعودی فراهم می شود، مثلا شرکت آمریکایی آمازون نمایندگی های بزرگ در سعودی دارد و این امر در مورد شرکت چینی هواوی نیز صدق می کند. سرمایه گذاری های گوناگون به ویژه سرمایه گذاری های ابتکار محور در بازار سعودی امکان حضور دارند.

ابتکار و نوآوری در سعودی جنبه اشرافیت ندارد بلکه یک نیاز مبرم برای پروژه های کلان مثل نیوم و لاین به شمار می رود چون این ابر پروژه ها به ابتکار و تجربه و ایده پردازی توسط چهره های برجسته دنیا نیاز دارد. حالا داووس صحرا به محلی برای نمایش نوآوری های سعودی شده و تمامی کشورهای جهان می توانند در این پروژه هایی که در نهایت در خدمت بشریت هستند شرکت کنند.

داووس صحرا فرصتی بود تا سرمایه گذاران مختلف جهان با چشم خود ببینند که سعودی از چه قدرت مالی و اقتصادی عظیمی برخوردار است و می تواند با امکانات و قابلیت های خود زمینه های نامحدود و پروژه های موثر داخلی و منطقه ای و بین المللی را تامین مالی کند. بنابراین رشد اقتصادی در سال های پر چالش آینده برای سعودی دور از انتظار نیست.

 

انرژی 

دولت سعودی از داووس صحرا به جهانیان می گوید که برقراری ثبات و توازن در بازار نفت دنیا دست سعودی و شرکایش است و سعودی امنیت عرضه نفت را تامین می کند.

سعودی برای کنترل قیمت نفت و جلوگیری از نابسامانی در بازار نفت متعهد است. گفتنی است که شرق مقصد اصلی صادرات نفت سعودی است که نشان می دهد سعودی بازیگر اصلی و موثر در شرق نوین و شکوفا خواهد بود.

 

 شرکای بین المللی

میزان مبادلات تجاری بین سعودی و چین در سال ۲۰۰۰ بالغ بر ۳ میلیارد دلار بود و طی ۲۰ سال به حدود ۷۰ میلیارد دلار رسید که دو برابر مبادلات تجاری آمریکا و سعودی است که تا پایان ۲۰۲۰ به حدود ۳۷ میلیارد دلار رسید.

واقعیت بازار می گوید که دولت ها معمولا به سمت کشورهایی چرخش پیدا می کنند که بالاترین میزان مبادلات تجاری را با آنها دارند و هماهنگی و منافع متقابل بین آنها افزایش پیدا می کند. این سبک تعامل و گفتمان بر علیه هیچ کدام از شرکای تجاری خارجی سعودی نیست بلکه واقعیت بازار را بیان می کند.

این واقعیت های کنونی سعودی است که حاکی از تحولات همه جانبه در این کشور است و پیام های روشن به همه جهان می دهد. البته باید اندکی صبر کرد تا شاید دوره بعدی داووس صحرا با مضامین نوین و در دنیایی دیگر که شاید در مسیر شکل گیری آن هستیم برگزار شود.