روابط سعودی و آلمان؛ تحول جدید همه جانبه

برلین به دنبال تعمیق شراکت با کشورهای خلیج
ولیعهد سعودی و صدراعظم آلمان در شهر جده دیدار کردند (خبرگزاری آناتولی)

اولاف شولتز صدر اعظم آلمان ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۲ در سفر به سعودی با ولیعهد این کشور گفتگو کرد. سعودی اولین مقصد تور خلیجی شولتز به منظور امضای چندین قرارداد در حوزه انرژی بود.

شولتز در راس یک هیات بلند پایه صنعتی وارد جده شده و با شاهزاده محمد بن سلمان دیدار کرد و دو طرف توافقنامه ای در حوزه انرژی امضا کردند. این دیدار در بحبوحه بحران انرژی در جهان و نیز چالش های سیاسی بین المللی دنیا از جمله جنگ اوکراین و عدم رسیدن به توافق احیای برجام انجام شد.  

شولتز از سعودی عازم ابوظبی و دوحه شد تا در آنجا هم درباره انرژی و مناسبات دو جانبه و مسائل منطقه مثل تنش با ایران با مقامات امارات و قطر گفتگو کند.

مقامات آلمان می گویند که این قراردادها و موافقتنامه ها در حوزه انرژی با توجه به این مساله منعقد می شود که آلمان قصد دارد تا ۲۰۴۵ کربن خنثی شود. در این موافقتنامه ها مساله گذار از گاز طبیعی به هیدروژن تولید شده از انرژی های تجدید پذیر مد نظر گرفته شده است. این مساله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که سعودی بخش های گسترده و مناسب برای تولید انرژی خورشیدی ارزان قیمت دارد و این کشور به منبع سوخت هیدروژنی تبدیل شده است.

پیشینه روابط دو جانبه

روابط بین آلمان و پادشاهی سعودی با امضای معاهده دوستی بین دو کشور در ۱۹۲۹ آغاز شد. جمهوری فدرال آلمان و سعودی از ۱۹۵۴ روابط دیپلماتیک برقرار کردند و رایزنی های منظم مسئولان دو کشور از آن زمان ادامه پیدا کرد. سعودی پس از امارات دومین شریک تجاری آلمان در جهان عرب است و آلمان سومین صادرکننده کالا به سعودی به شمار می رود. برنامه های سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی با توجه به تنوع بخشی به اقتصاد این کشور زمینه ها و چشم اندازهای گسترده همکاری اقتصادی بین آلمان و سعودی ایجاد کرده است.

سعودی دومین شریک تجاری آلمان

سعودی و جمهوری فدرال آلمان در چند دهه گذشته مناسبات اقتصادی خوب دارند و شرکت های آلمانی همواره در روند توسعه اقتصادی در توسعه حضور داشته اند. سعودی هم به آلمان نفت و فرآورده های نفتی می فروشد. سعودی اینک دومین شریک تجاری آلمان در خاورمیانه و سومین مقصد وارداتی آلمان است. سعودی و آلمان با توجه به سند چشم انداز ۲۰۳۰ توجه ویژه به تعمیق مناسبات تجاری و افزایش انتقال دانش و فناوری پیشرفته دارند. در سند چشم انداز سعودی به موارد متعددی که می تواند سرآغاز تقویت و گسترش روابط اقتصادی و فرهنگی بین سعودی و آلمان باشد اشاره شده است.

 

آلمان پس از قطع گاز روسیه  از طریق خط لوله نورد استریم ۱ در معرض کمبود عرضه گاز دارد

 

تحول کیفی در مناسبات دو جانبه

اولاف شولتز صدر اعظم آلمان گفت سیاست خارجی و دفاعی و امنیتی آلمان پس از حمله روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ دچار تحول کیفی شده است. ظاهرا سیاست برلین در منطقه خلیج عربی پس از کمبود منابع انرژی در آلمان و در کل اروپا دچار چرخش شده است. سعودی و امارات و قطر از جمله صادر کنندگان اصلی ال ان جی هستند و این کشورها همچنین تولید کنندگان اصلی نفت نیز به شمار می روند که انرژی را در بازارهای جهان ارزان تر عرضه می کنند. سه کشور خلیجی یاد شده برای تبدیل شدن به تولید کنندگان عمده هیدروژن تلاش می کنند.

دو برابر شدن تولید گاز

سعودی برای دو برابر کردن ظرفیت تولید گاز تلاش می کند و در نظر دارد تا ۲۰۳۰ تولید گاز خود را دو برابر کند تا به صادر کننده اصلی گاز تبدیل شود و به کشورهای اتحادیه اروپا کمک کند تا با پر کردن شکاف در حوزه انرژی به اهداف مد نظر کربن صفر برسند. آلمان و سعودی در زمینه تولید هیدروژن سبز نیز همکاری خواهند کرد. هیدروژن سبز برای آلمان اهمیت دارد تا بتواند به کمک این منبع انرژی دوره گذار به انرژی پاک را پیموده و وارد دوران انرژی پاک یا هیدروژن سبز شود.

سعودی مناطق گسترده و اراضی وسیع برای ایجاد مزارع خورشیدی بزرگ دارد و با توجه به تحریم نفت و گاز روسیه از سوی اروپا به احتمال زیاد وابستگی آلمان و برخی کشورهای اروپایی به نفت سعودی افزایش پیدا کند و این وابستگی در ۲۰۲۳ شدت خواهد یافت. روسیه در نظر دارد با تکیه بر اصل رقابت با صادرکنندگان خلیجی نفت خود را ارزان تر به هند و چین بفروشد اما سه کشور خلیجی یاد شده به نظر می رسد که بهترین گزینه آلمان و اروپا برای انرژی هستند.

سایمون انگلس مدیر بخش خاورمیانه موسسه کونراد آدیناور در برلین گفت «ما برنامه های زیادی برای شرکای خود در خاورمیانه داریم و آمریکا که تقریبا از خاورمیانه خارج شده است».

بنابراین چرخش آلمان به سمت سعودی و شرق و غرب با آمادگی سعودی برای همکاری با اروپا و به طور خاص آلمان همزمان شده است. سعودی برنامه بلند پروازانه سند چشم انداز ۲۰۳۰ را دنبال می کند که شهرسازی نوین و احداث اتوبان و شبکه های ریلی را در برمی گیرد و به همکاری با غربی ها نیاز دارد.

 

امیر قطر شیخ تمیم بن حمد آل ثانی و اولاف شولتز صدر اعظم آلمان (رویترز)

 

نتایج

-روابط آلمان و سعودی در حوزه انرژی و اقتصاد دستخوش تحول سازنده و جهش شده و سعودی دومین شریک اقتصادی بزرگ آلمان است.

-سفر شولتز صدر اعظم آلمان به سعودی در شرایطی انجام شده که برلین به این نتیجه رسیده که سعودی و برخی از کشورهای خلیجی به ویژه امارات و قطر شرکای معتمد در حوزه انرژی و غیره مثل انرژی پاک (هیدروژن سبز) هستند.

-چرخش آلمان به سمت سعودی در پی تحریم گاز و نفت روسیه توسط کشورهای اروپایی و آمریکا پررنگ تر و برجسته تر شده است.

-چرخش برلین به سمت جده تنها به دوره تحریم اقتصادی علیه مسکو و کمبود منابع انرژی محدود نمی شود.

-سفر موفق صدر اعظم آلمان به سعودی پربار بود و بهتر از انتظار به شمار می رود. شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی و شولتز صدر اعظم آلمان گفتگوهای دو جانبه داشتند.

-دو هیات ارشد در حوزه صنعت و اقتصاد صدر اعظم آلمان را همراهی کردند و جلسات مفصلی با مسئولان ارشد سعودی برای شراکت های اقتصادی در حوزه صنعت و غیره داشتند.

-روابط آلمان و سعودی دچار جهش و تحول شده و شاهد گسترش همکاری در حوزه های اقتصاد و انرژی و بقیه بخش ها خواهیم بود.