بیانیه اجلاس هوش مصنوعی در ریاض؛ سند جهانی برای همکاری های دیجیتالی

نتایج درخشان دومین نشست جهانی
در نشست افتتاحیه

«هوش مصنوعی برای خدمت به بشریت» لوگوی دولت سعودی برای دعوت طرف های مختلف به شرکت در اجلاس جهانی هوش مصنوعی بود. این لوگو همچنین بیانگر اهداف دولت سعودی برای چگونگی استفاده حداکثری از جنبه های مثبت و مفید هوش مصنوعی و جلوگیری از خطرات احتمالی در این زمینه است. دومین اجلاس جهانی هوش مصنوعی از ۱۳ تا ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ در ریاض پایتخت سعودی تحت نظارت شاهزاده محمد بن سلمان بن عبد العزیز ولیعهد و معاون رئیس شورای وزیران و رئیس هیات مدیره سازمان داده ها و هوش مصنوعی موسوم به سدایا و با حضور بیش از ده هزار نفر و ۲۰۰ سخنران از ۹۰ کشور دنیا برگزار شد. حاضران در این نشست جهانی از مراکز سیاست گذاری حوزه هوش مصنوعی دنیا و روسای غول های فناوری و نمایندگان بخش خصوصی و بخش دولتی سعودی بودند. شرکت کنندگان در نشست در بیش از صد جلسه و میزگرد و کارگاه درباره فناوری ها و کاربردهای هوش مصنوعی در حال حاضر و آینده و زمینه های سرمایه گذاری در این حوزه تبادل نظر کردند.

این گزارش به بررسی اهداف دولت سعودی در حوزه هوش مصنوعی و آینده سازی و نتایج دومین اجلاس جهانی هوش مصنوعی می پردازد:

اهداف

برنامه های سند چشم انداز بلند پروازانه شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی به منظور قرار گرفتن سعودی در ردیف کشورهای پیشرفته جهان تا ۲۰۳۰ در حال اجرا هستند. طرح های متعددی برای ارتقای جایگاه کشور در شاخص های جهانی به ویژه شاخص رقابت پذیری جهانی در نظر گرفته شده که این طرح ها دولت را برای تحقق اولویت های ملی توانمند ساخته اند. در این میان هوش مصنوعی نقش اصلی در اجرای اهداف سند چشم انداز سعودی ۲۰۳۰ دارد و شاخه های هوش مصنوعی مثل ساخت شهرهای هوشمند و اینترنت اشیا و یادگیری ماشین و شبکه عصبی و رباتیک و سیستم های خبره و منطق فازی و پردازش زبان طبیعی در برنامه های سند چشم انداز نقش قابل توجه دارند.

هوش مصنوعی با توجه به این کارکرد مهم و آینده دار مورد توجه گسترده سران سعودی قرار دارد و کمیسیون داده ها و هوش مصنوعی (سدایا) به منظور اجرای اهداف سند چشم انداز سعودی در خصوص برخورداری از اقتصاد داده ای تشکیل شد. این سازمان برای هماهنگ سازی اقدامات و طرح های ابتکاری ملی در این زمینه با توجه به یک رویکرد ملی برنامه راهبردی ملی داده ها و هوش مصنوعی را در اکتبر ۲۰۲۰ اعلام کرد که سه محور راهبردی و اصلی دارد: منابع انسانی بومی (۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵) و پرورش منابع انسانی کارآمد و متخصص (۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰) و ایجاد یک بخش با قدرت رقابت پذیری و پرچمداری (۲۰۳۰). سند چشم انداز کمیسیون داده ها و هوش مصنوعی موارد زیر را در نظر دارد:

بلندپروازی: سعودی کانون یک شبکه بزرگ شرکای داخلی و بین المللی شود.

شایسته سالاری: سعودی به محل پرورش نیروهای کارآمد ملی و نیروی کار در حوزه هوش مصنوعی تبدیل شود.

سیاست ها و سیستم ها: دولت سعودی با وضع سیاست های جذاب برای کسب و کارها و سیستم ساختاری مناسب در راستای ابراز تمام ظرفیت های موجود به قطب اصلی حوزه هوش مصنوعی تبدیل شود.

سرمایه گذاری: دولت سعودی می کوشد این کشور به قطب جذاب از نظر سهولت سرمایه گذاری در زمینه های آینده دار و خلاقانه تبدیل شود.

تحقیق و نوآوری: دولت سعودی می کوشد این کشور به کانون بین المللی فعالیت های تحقیقاتی و نوآوری در موضوعات داده ها و هوش مصنوعی تبدیل شود.

زیرساختار: دولت سعودی می کوشد با فراهم کردن زیر ساختارهای خلاقانه و محرک ظرفیت های حوزه داده ها و هوش مصنوعی را توانمند کند.

پروژه های بلند پروازانه و اصول تنظیمی 

پروژه های بلند پروازانه متعددی در اجلاس جهانی هوش مصنوعی در ریاض راه اندازی شدند که به مهم ترین آنها اشاره می کنیم:

۱-لاین: هدیه ولیعهد سعودی به بشریت در زمینه نحوه شهر سازی در ۱۵۰ سال آینده و استفاده بهینه دولت سعودی از راهکارهای هوش مصنوعی و داده ها برای ساختن جوامع پایدار است.

۲-دالان جهانی هوش مصنوعی: این پروژه راهبردی که از سوی شرکت آرامکو سعودی رونمایی شد با توجه به نقش مهم آن برای انتقال دانش و تبادل ایده ها و نظرات و ارایه راهکارها بین سعودی و کشورهای جهان به «دالان جهانی» معروف شد. این پروژه به منظور حمایت از نسل جدید شرکت های نوپا و استارتاپ های فعال در این حوزه اجرا می شود.

۳-آزمایشگاه هوش مصنوعی: این پژوهشگاه تحقیقاتی تخصصی در راستای کمک به نسل بعدی دانشمندان داده ها برای استفاده از انتقال تکنولوژی راه اندازی می شود و باعث توسعه و ایجاد مشاغل نوین و خلاقانه برای نیروهای کارآمد سعودی می شود تا سعودی به کانون پیشگام منطقه در حوزه فناوری هوش مصنوعی تبدیل شود. توسعه راهکارهای ابتکاری در بخش های شهرهای هوشمند و کسب و کارها و خدمات سلامت و آموزشی هوشمند و بومی سازی چشم انداز رایانش ابری از جمله وظایف این آزمایشگاه است. این آزمایشگاه با سرمایه ۷۷۶ میلیون ریالی شرکت هوش مصنوعی سعودی وابسته به صندوق سرمایه گذاری های عمومی و شرکت سنس تایم ارزشمندترین شرکت هوش مصنوعی در جهان احداث می شود.

مساله مهم تر این است که دولت سعودی در این اجلاس جهانی به تبیین و معرفی اصول اخلاقی هوش مصنوعی پرداخت. این اصول اخلاقی می توانند در حمایت از طرح های ابتکاری توسعه تحقیقات و پژوهش و خلاقیت در سعودی سهیم باشند که به نوبه خود منجر به ارتقای کیفیت خدمات و استفاده مسئولانه از برنامه های کاربردی هوش مصنوعی می شود.

عبد الله بن شرف الغامدی رئیس کمیسیون داده ها و هوش مصنوعی سعودی (سدایا) گفت «اصول اخلاقی هوش مصنوعی در پایه ریزی قواعد ملی در تمامی حوزه ها برای حمایت از استفاده از هوش مصنوعی و جلوگیری از اقدامات نادرست در این حوزه سهیم است: شفافیت و عدالت و امنیت و رعایت حریم خصوصی و انسان محوری و خدمت به جامعه و محیط زیست و اعتبار و ایمنی و قابلیت بازخواست و مسئولیت پذیری از جمله این قواعد هستند».  سعودی از جمله نخستین کشورهایی بود که سند توصیه نامه اخلاق هوش مصنوعی را در نوامبر ۲۰۲۱ با حضور کارشناسان و مقام های ۱۹۳ کشور امضا کرد.

 

اجلاس جهانی هوش مصنوعی در ریاض

 

 بررسی بیانیه ریاض ۲۰۲۲

 دومین اجلاس جهانی هوش مصنوعی در سعودی رویکرد دولت را برای ساخت آینده تثبیت می کند. این سیاست زیر نظر ولیعهد سعودی تنظیم شده است و او به استفاده حداکثری از این حوزه حیاتی برای توسعه کشور توجه دارد تا سعودی به الگو و پرچمدار جهان در استقرار اقتصاد دانش بنیان و اجرای اهداف سند چشم انداز ۲۰۳۰ تبدیل شود.

نشست ها و میزگردها و کارگاه های اجلاس جهانی هوش مصنوعی درباره کارکرد هوش مصنوعی در حوزه های مختلف مثل شهرهای هوشمند و توسعه منابع انسانی و سلامت و حمل و نقل و انرژی و فرهنگ و میراث ملی و محیط زیست و توسعه اقتصادی به منظور ایجاد راهکارهای مختلف برای چالش های کنونی و استفاده حداکثری از فناوری های هوش مصنوعی برگزار شدند. چندین قرارداد و موافقتنامه بین شرکت های سعودی و خارجی حاضر در اجلاس امضا شد. این اجلاس توسط سازمان همکاری دیجیتالی (DCO) برگزار شد. سعودی و بحرین و قبرس و جیبوتی و کویت و مراکش و نیجریه و عمان و پاکستان و اردن و رواندا از اعضای این سازمان هستند. بیانیه پایانی اجلاس جهانی هوش مصنوعی ریاض برای ساخت آینده دیجیتالی در خدمت بشریت به چند مورد اشاره کرده است:

-کاهش شکاف دیجیتالی بین موسسات و افراد و گروه های مختلف.

-توانمند سازی جوامع کمتر رشد یافته برای ریشه کن کردن فقر و گرسنگی با ابزار توسعه.

-استفاده از هوش مصنوعی برای ورود به انقلاب کشاورزی آینده و تسهیل دسترسی همگانی به خدمات آموزشی و سلامت.

-افزایش و ارتقای توسعه دیجیتال با استفاده از راهکارهای نوین برای احداث شهرهای پایدار و بهینه سازی حوزه زیر ساختارها با فراهم کردن خدمات ارتباطی و فناوری و حمایت از استارت آپ های فعال در حوزه مالی و برنامه های مهارت آموزی و توسعه ظرفیت های دیجیتالی افراد.

-برقراری عدالت و برابری و خودداری از تبعیض و نژاد پرستی در اپلیکیشن ها و استفاده از فناوری با توجه به دستور العمل های قانونی.

-حمایت و تشویق خلاقیت در حوزه هوش مصنوعی با تشویق افراد و نهادها و کشورها برای تمرکز روی ابتکار در این حوزه و خدمت به بشریت و فراهم کردن ابزارهای لازم برای تحقق بخشیدن به این هدف و مقابله با تغییر اقلیم با استفاده از فناوری های هوش مصنوعی برای افزایش اقدامات در راستای حفاظت از محیط زیست و رونق بخشیدن به حوزه انرژی سبز و تضمین دسترسی به آب سالم و افزایش بهینه سازی انرژی و کاهش هدر رفت و ضایعات.

-همکاری در طرح های ابتکاری جمعی بین المللی در حوزه هوش مصنوعی و تنظیم مقررات و کنوانسیون های جهانی مشترک برای استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی.

در پایان می توان گفت دومین اجلاس جهانی هوش مصنوعی دو سال پس از اولین اجلاس در حالی برگزار شد که دولت سعودی در نظر دارد به اهداف خود برای پیشگامی جهان در حوزه اقتصاد داده محور و هوش مصنوعی برسد و بر اهمیت همکاری بین المللی برای استفاده از هوش مصنوعی در راستای خدمت به بشرت تاکید می کند. دکتر عبد الله بن شرف الغامدی رئیس کمیسیون داده ها و هوش مصنوعی سعودی در افتتاحیه این اجلاس گفت «شکاف دیجیتال بین کشورها با توجه به پیشرفت فنی و تکنولوژی و فناوری های هوش مصنوعی در حال افزایش است. این شکاف حتی در بین گروه های جامعه یک کشور قابل ملاحظه است». او افزود نابرابری جنسیتی در بخش دیجیتال چشمگیر است و یک مطالعه جدید نشان داده که زنان فقط ۱۲ درصد پژوهشگران حوزه هوش مصنوعی را تشکیل می دهند. اولین گام برای کاهش این شکاف برداشته شد و یونسکو کنوانسیونی برای اصول اخلاقی هوش مصنوعی امضا کرد که به تصویب ۱۹۳ کشور رسید. این کنوانسیون بر مسئولیت همگانی کشورها برای کاهش این شکاف تاکید کرد.