زندان های حوثی؛ دخمه های مردگان

جامعه جهانی زندانیان را از مرگ حتمی نجات دهد
زندانیان یکی از بازداشتگاه های حوثی ها در صنعا

نقض گسترده حقوق بشر از سوی گروه شبه نظامی و کودتاچی حوثی پدیده جدیدی نیست؛ گزارش ها و اخبار متعددی هر روز درباره موارد نقض بشر علیه مردم یمن منتشر می شود و جامعه جهانی دست روی دست گذاشته است. این سکوت شرم آور محافل بین المللی نشان می دهد که در مناسبات بین المللی منافع حرف اول را می زند و طرف های فراوان از شعارهای حقوق بشری استفاده ابزاری می کنند و یا اینکه با اغماض از اقدامات جنایتکارانه گروه های تروریستی وابسته به رژیم ایران در برخی کشورهای منطقه سعی می کنند مذاکرات و تفاهمات و معاملات جاری بین ایران و برخی کشورهای اروپایی و آمریکا را پیش ببرند تا به توافق احیای برجام برسند. برجام اصلی از همان ابتدا مرده به دنیا آمده بود. دولت دموکرات فعلی در کاخ سفید اصرار دارد که به همه نشان دهد رویکرد به جا و درستی در مورد یک بازیگر منطقه ای که به دنبال افزایش نفوذ و سلطه در کشورهای منطقه و دخالت در امور آنها و ایجاد ناامنی است در پیش گرفته است. واقعیت نشان می دهد که رویکرد دولت آمریکا شکست خورده و اینک این ملت های منطقه هستند که تاوان اصرار ناموجه دولت آمریکا برای احیای برجام را می دهند. دولت فعلی آمریکا فقط به فکر منافع آنی خود بوده و به منافع ژئواستراتژیک متحدان سنتی خود توجه نمی کند.

حالا فارغ از اینکه چه بر سر تلاش های مستمر برای احیای برجام می آید کارنامه گروه حوثی به عنوان بازوی رژیم ایران در یمن همچنان سرشار از نقض حقوق بشر و نابودی نهادهای دولت یمن و تجاوزگری های روزمره و حملات تروریستی علیه مردم این کشور است. گزارش های نهادهای بین المللی و منطقه ای و یمنی بیانگر گرفتاری و رنج زندانیان یمنی در بازداشتگاه های این گروه شبه نظامی و کودتاچی است. این نوشته به گرفتاری و مشکلات بزرگ مردم یمن زیر سلطه گروه حوثی می پردازد.
 

گزارش های بین المللی و یمنی

تعداد زیادی از نهادهای حقوقی بین المللی و منطقه ای و یمنی گزارش های مفصلی درباره گرفتاری و مشکلات زندانیان در بازداشتگاه های حوثی منتشر کردند که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
دیده بان حقوق بشر اروپا- مدیترانه در اوایل ژانویه ۲۰۲۱ گزارش مفصل ۴۰ صفحه ای به نام «تمنیت الموت» (آرزوی مرگ کردم) درباره نقض گسترده حقوق بشر و جنایات بی رحمانه اسرا در بازداشتگاه های گروه حوثی در یمن منتشر کرد. این گزارش گفت موارد نقض حقوق بشر از سوی حوثی ها شامل طیف گسترده ای از توهین و تهدید خانواده های زندانیان را در برمی گیرد. این دو مورد به ابزار اصلی شکنجه زندانیان تبدیل شده است. شیوه آدم ربایی و شکنجه های زندانیان توسط حوثی ها متعدد است. طبق گزارش مزبور حوثی ها چندین بازداشتگاه مخفی و شکنجه گاه در مناطق تحت نفوذ خود در استان های مختلف یمن دارند. شکنجه سیستماتیک در بازداشتگاه های حوثی ها آسیب روحی و روانی و جسمی خطرناک و مرگباری بر زندانیان داشته و منجر به مرگ ده ها نفر زیر شکنجه های بی رحمانه مثل ضربه به سر و ایجاد سوختگی شده است.

این گزارش گفتگو با تعدادی از افرادی که از بازداشتگاه های حوثی ها آزاد شده اند را در برگرفته است و اضافه کرد «ساخت بازداشتگاه های جدید اولین کاری است که شبه نظامیان حوثی پس از تصرف مناطق انجام می دهند و بیش از ۲۰۰ بازداشتگاه و زندان و شکنجه گاه در استان های تحت کنترل حوثی ها وجود دارد که مخوف ترین آنها عبارتند از: زندان سیاسی و زندان هبره و زندان مرکزی. این سه زندان فاقد استانداردهای بین المللی هستند».

 

حوثی ها در سپتامبر ۲۰۲۱ ۹ زندانی را پس از چندین سال حبس و شکنجه اعدام کردند (فرانس پرس)

 

گزارش کمیته کارشناسان یمن وابسته به شورای امنیت که ۲۵ ژانویه ۲۰۲۲ در اختیار شورای امنیت قرار گرفت به موارد آدم ربایی و تجاوز و پرونده سازی علیه مردم یمن پرداخته و ۹ مورد آدم ربایی و بازداشت فعالان سیاسی و غیر سیاسی زن را ثبت کرده و گفت این افراد به دلیل مخالفت با عقاید ایدئولوژیک یا گرایش های سیاسی حوثی ها بازداشت شده اند.

گروه «۸ مارس من اجل نساء الیمن» (۸ مارس برای زنان یمن) با همکاری با نهادهای حقوق بشری بین المللی و یمنی در فوریه ۲۰۲۱ گزارش «زندان های حوثی ها گورستان زنان» را منتشر کرد. این گزارش به اقدامات جنایتکارانه حوثی ها علیه زنان از دسامبر ۲۰۱۷ تا دسامبر ۲۰۲۰ پرداخته است. تعداد زنان زندانی در این دوره به یکهزار و ۱۸۱ نفر رسیده که ۲۷۴ نفر ناپدید شدگان قهری و ۲۹۲ تن فعالان حقوق بشر و حقوقی و کارکنان حوزه آموزش و پرورش و ۲۴۶ تن کارکنان حوزه امداد رسانی و خدمات بشر دوستانه هستند. بر اساس این گزارش مستند ۷۱ مورد تجاوز و ۴ فقره خودکشی روی داده است. بیش از ۲۹۳ نفر از زندانیان زن زیر ۱۸ سال هستند و ده ها کودک دختر و پسر به همراه مادران زندانی در بازداشتگاه ها نگهداری می شوند.
وزارت حقوق بشر دولت یمن در اواخر ۲۰۲۱ در گزارشی از یکهزار و ۶۳۵ مورد شکنجه و بیش از ۳۵۰ فقره مرگ بر اثر شکنجه خبر داد که از این مجموع ۱۳ زن زیر شکنجه در بازداشتگاه های حوثی جان باختند. سازمان «مساواه للحقوق والحریات» یمن (حقوق برابر و آزادی) ماه ژوئیه ۲۰۲۲ در گزارشی اقدام جنایتکارانه مرگ حسین عجیلات بر اثر شکنجه در بازداشتگاه های حوثی ها را محکوم کرد. حسین عجیلات سه سال را در زندان حوثی ها در منطقه عمران سپری کرد.

این گزارش افزود ۲۹۳ زندانی غیر نظامی در زندان ها و بازداشتگاه های شبه نظامیان حوثی در استان های تحت کنترل این گروه از سپتامبر ۲۰۱۴ تا پایان ماه ژوئن ۲۰۲۲ جان باختند. حوثی ها در سپتامبر ۲۰۱۴ علیه حکومت یمن کودتا کردند.

سازمان «التحالف اليمني لرصد انتهاكات حقوق الإنسان» (ائتلاف دیده بان حقوق بشر یمن) که از چندین نهاد غیر دولتی تشکیل شده در گزارش خود در ماه ژوئیه ۲۰۲۲ گفت «این ائتلاف موفق به ثبت یکهزار و ۶۳۵ مورد شکنجه زندانیان در بازداشتگاه های حوثی شده که در میان آنها ۱۰۹ کودک و ۳۳ زن و ۷۸ سالمند در ۱۷ استان یمن به چشم می خورد. این زندانیان مورد شکنجه جسمی و روانی قرار گرفتند و برخی به فلج کامل یا فلج یک طرف بدن و عده دیگر به بیماری های مزمن و فراموشی و معلولیت های بینایی و شنوایی مبتلا شدند. ۲۰۸ نفر از زندانیان تحت شکنجه های شدید و بی رحمانه قرار گرفته و جان باختند که در میان آنها ۸ کودک و ۹ زن و ۱۵ سالمند به چشم می خورد. برخی از زندانیان در بازداشتگاه های حوثی بر اثر برق گرفتگی و ضرب و شتم و خفگی و عده دیگری بر اثر بی توجهی مسئولان زندان ها و وضع سلامت وخیم و محرومیت از خدمات درمانی جان باختند. بعضی از زندانیان در زندان های حوثی ها در خود این اماکن تصفیه می شوند یا به علت شکنجه های بی رحمانه و وحشیانه دست به خودکشی می زنند.
سازمان « سام للحقوق والحريات» (سازمان حقوق و آزادی های سام) در ماه ژوئیه ۲۰۲۲ در گزارشی گفت «زندانیان زن در زندان های حوثی زیر شکنجه های غیر اخلاقی و جسمی و روانی بیرحمانه قرار دارند. آنها از هواخوری محروم هستند و فقط یکی دو بار در روز به سرویس های بهداشتی دسترسی دارند و با بازجویی های شبانه مواجه هستند و در معرض برق گرفتگی و کشیدن ناخن و ریختن آب سرد قرار دارند.

 

وزارت خارجه آمریکا در ماه مه ۲۰۲۲ گفت یکی از کارکنان این وزارتخانه در زندان حوثی ها جان باخته است. او به همراه چند همکارش پس از حمله حوثی ها به سفارت آمریکا در صنعا ربوده شد (آسوشید پرس)

 

«ائتلاف زنان برای صلح در یمن» (تحالف نساء من أجل السلام في اليمن) در گزارش خود در ماه ژوئن ۲۰۲۲ گفت «صدها تن از زنان زندانی در بازداشتگاه های حوثی مورد شکنجه قرار می گیرند. تعداد زنان زندانی به یکهزار و ۴۲۱ نفر رسیده که ۵۰۴ نفر آنها در زندان مرکزی صنعا و ۲۹۱ مورد از ناپدید شدگان قهری در بازداشتگاه های مخفی نگهداری می شود و ۱۹۳ زن زندانی با پرونده سازی غیر قانونی و اتهام زنی های نادرست مثل جاسوسی و غیره روبرو هستند. زنان زندانی با شکنجه های جسمی گوناگون مثل ضرب و شتم با باتوم و کابل های برقی و برق گرفتگی و القای حس خفگی و غرق مصنوعی و گرسنگی دادن و خودداری از دادن آب و غذا برای ساعت های طولانی و جلوگیری از هواخوری و نیز شکنجه روحی و روانی همچون توهین و دشنام و تحقیر و کشیده زدن و اعترافات اجباری به اتهامات غیر واقعی و اتهامات غیر اخلاقی و جلوگیری از ملاقاتی با خانواده ها مواجه هستند».

به گزارش مرکز مطالعات سیاسی و امنیتی دریای سرخ (مركز البحر الأحمر للدراسات السياسية والأمنية) که در اوت ۲۰۲۲ منتشر شد بیش از یکهزار و ۸۰۰ زن در بازداشتگاه های حوثی هستند و تعداد ناپدید شدگان قهری به ۳۱۱ نفر رسیده و شمار فعالان حقوقی و حوزه آموزش و پرورش در بازداشتگاه های حوثی ۶۱۴ نفر است و ۹۶ مورد تجاوز جنسی ثبت شده است.

این گزارش ها تنها چند نمونه از هزاران گزارش مستند درباره مشکلات و گرفتاری زندانیان یمنی در بازداشتگاه های گروه حوثی است. این فقط سازمان های حقوقی نیستند که گرفتاری و مشکلات زندانیان دربند را منتشر کردند بلکه شاعران و ادیبان و هنرمندان یمنی هم تجربه زندان خود را به اشتراک گذاشتند. محمد القادری شاعر یمنی درباره تجربه زندان خود در بازداشتگاه های شبه نظامیان حوثی قصیده ای سرود.

خانم بردیس السیاغی شاعره یمنی در مستندی به نام «زنان در بند در زندان های حوثی ها» نقش اصلی بازی کرد. این مستند داستان واقعی قهرمانانی است که طعم تلخ شکنجه در زندان های حوثی ها را چشیده اند و شکنجه گروهی از زنان در بند را به تصویر کشیده است. این مستند برای اولین بار در باشگاه خبرنگاران سوئیسی در ژنو در ۲۱ مارس ۲۰۲۱ و نیز در پارلمان بریتانیا به نمایش درآمد و سیمای واقعی اقدامات جنایتکارانه و نقض گسترده حقوق زنان یمنی دربند توسط حوثی ها را به تصویر می کشد.

 

مسئول دفاع از زندانیان در بازداشتگاه های حوثی کیست؟

وضعیت شرم آور و ننگین کنونی در یمن مستلزم آن است که وجدان های بیدار در جهان و کشورهای عربی زود دست به کار شوند و اقدامات موثری برای حفظ جان مردم یمن که با خطر مرگ حتمی توسط یک گروه تروریستی روبرو هستند در پیش بگیرند. زندگی و معیشت مردم یمن پشیزی برای حوثی ها ارزش ندارد. از این رو موسسات بین المللی و در راس آنها گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور شکنجه و دادستان دیوان کیفری بین المللی موظفند هر چه زودتر کاری انجام دهند. مگر می شود در برابر اقدامات و جنایت های علیه بشریت و کارنامه سیاه آنها سکوت کرد؟ در این راستا دو توصیه مطرح می شود: تشکیل یک کمیته حقیقت یاب بین المللی که اعضای آن ضمن بازدید از یمن گزارش مفصلی درباره نقض گسترده حقوق شهروندی در بازداشتگاه های زیر نظر حوثی ها تهیه کنند تا این گزارش مستند مقدمه ای برای آغاز یک تحقیق جدی در اقدامات و نقض گسترده حقوق بشر توسط حوثی ها از جمله ناپدید شدگان قهری و شکنجه و اعدام های خودسرانه و بدون محاکمه باشد.
افزایش فشار بر حوثی ها برای آزادی فوری و غیر مشروط تمامی زندانیان طبق مفاد توافق استکهلم که در دسامبر ۲۰۱۸ به امضای گروه های یمنی رسید. در این توافق بر آزادی همه ربوده شدگان و ناپدید شدگان قهری و زندانیان از سوی دو گروه و خودداری از انجام شکنجه و بدرفتاری و اقدامات غیر انسانی با زندانیان تاکید شده است.

 

ماموران پلیس در حال حمل پیکر مردی که در میدان التحریر صنعا در یمن در ۲۰۱۸ به اتهام دست داشتن در قتل صالح الصماد یکی از رهبران حوثی ها اعدام شد (رویترز)

 

راه اندازی کارزار بین المللی بشردوستانه برای نجات زندانیان در بازداشتگاه های حوثی. کارزار «حق حیات و آزادی برای مردم یمن» زیر نظر گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور شکنجه آغاز شده است.

افزایش حضور و نقش رسانه های اخلاق گرا. این رسانه ها نقش غالب و اصلی در پوشش خبری بحران ها مثل بحران یمن ایفا می کنند و روایتگر میزان نقض حقوق شهروندی در یمن از سوی گروه حوثی ها خواه در بازداشتگاه ها و خواه در کشت مین هایی هستند که هنوز قربانی می گیرد. رسانه های اخلاق گرا همچنین خبرهای کمک های بشر دوستانه سازمان های بین المللی و منطقه ای برای کاهش رنج و مشکلات مردم یمن را منتشر می کنند. مرکز امداد رسانی و کمک های بشر دوستانه ملک سلمان و موسسه مین روبی «مسام» وابسته به مرکز ملک سلمان خدمات بزرگی در یمن ارایه می کنند. «مسام» پروژه های متعددی برای پاکسازی میدان های مین که شبه نظامیان حوثی کاشته اند اجرا می کند.

در پایان می توان گفت سکوت جامعه جهانی و عربی در برابر نقض گسترده حقوق شهروندی در یمن که از سوی حوثی ها اعمال می شود این پیام را به حوثی ها می دهد که اقدامات جنایتکارانه آنها قابل اغماض هستند. جنایت های حوثی ها مستلزم بررسی و پیگیری در دادگاه های بین المللی و یمنی هستند. رویکرد حوثی ها در نقض گسترده حقوق شهروندی و جنایت و شکنجه زندانیان و ناپدید شدگان قهری نیاز به توجه بیشتر دارد.