توافق بد؛ نسخه جو بایدن

باراک اوباما رئیس جمهور اسبق آمریکا در ۲۰۱۵ پس از گفتگوهای محرمانه دو ساله با جمهوری اسلامی در پادشاهی عمان همه را با توافق برجام غافلگیر کرد.

دونالد ترامپ پس از اوباما به ریاست جمهوری آمریکا رسید و در ۲۰۱۸ از برجام خارج شد. ترامپ از برجام به عنوان «توافق فاجعه بار» یاد کرد و تحریم ها علیه ایران را بازگرداند.

دموکرات ها پس از پایان دوره ریاست جمهوری ترامپ روی کار آمدند و جو بایدن معاون باراک اوباما چهل و ششمین رئیس جمهور آمریکا شد و توافق هسته ای با ایران در اولویت دولت بایدن قرار گرفت. گفتگوها این بار نه محرمانه بود و نه غافلگیر کننده اما با این حال در عمل هیچ چیز تغییر نکرد.

اطلاعات منتشر شده درباره نسخه جدید احیای برجام نشان می دهد که توافق جدید شباهت زیادی با برجام قبلی دارد. یائیر لاپید نخست وزیر اسرائیل گفت پیش نویس توافق احیای برجام با ایران «بد» است و اسرائیل به آن ملزم نخواهد بود.

لاپید افزود این توافق روی میز توافق بدی است که حتی با استانداردهای تعیین شده توسط جو بایدن برای ممانعت از تبدیل ایران به یک کشور هسته ای مطابقت ندارد. این توافق باعث می شود که ایران سالانه به ۱۰۰ میلیارد دلار دست یابد. ایران با این دارایی ها مدرسه و بیمارستان نمی سازد بلکه آنها را برای ایجاد ناامنی در خاورمیانه و هراس افکنی در جهان هزینه می کند. ما مجبور نیستم با تهدید هسته ای از سوی یک رژیم اسلامی تندرو و خشونت گرا زندگی کنیم».

حرف های لاپید درست است اما این نگرانی ها در ۲۰۱۵ هم وجود داشت و رفتار رژیم ایران تغییر نکرده است. نقض آشکار و تهدید امنیتی ایران علیه حاکمیت ملی کشورهای همسایه ادامه دارد. آنچه در عراق و سوریه و لبنان و یمن می گذرد فقط یک نمونه از نقض آشکار و گسترده حاکمیت این کشورها از سوی رژیم ایران است اما با این حال دولت آمریکا اصرار دارد سناریوی قبلی را دوباره تکرار کند و پشیزی برای منافع متحدانش در منطقه ارزش قائل نشود. درست است که دولت فعلی آمریکا گاه گاهی اظهارات شیرین بیان می کند اما وقتی باراک اوباما و گروه پنج بعلاوه یک توافق هسته ای را امضا کردند اوباما با لحن اطمینان بخشی خطاب به متحدان آمریکا در منطقه گفت «واشنگتن به حمایت از امنیت اسرائیل و نیز همکاری امنیتی با کشورهای خلیج ادامه می دهد». او افزود «آمریکا موفق شد با امضای این توافق جهان را به جای امن تری تبدیل کند». او خاطر نشان کرد «برجام تمام شروط دولت آمریکا برای جلوگیری از دست یابی ایران به اسلحه هسته ای را در برمی گیرد». پس، اوباما دم از کدام امنیت می زد؟ و حالا بایدن دم از کدام امنیت خواهد زد؟

یک مقام آمریکایی به رویترز گفت «ایران برای احیای برجام از برخی شرط های اصلی خود صرفنظر کرده است».

وبسایت خبری تحلیلی اکسیوس آمریکا نوشت طبق توافق احیای برجام ایران ملزم به سقف محدود غنی سازی خواهد بود. اما با این حال اقدامات تروریستی رژیم ایران جزو این توافق نیست و هیچ گاه در مذاکرات جدی طرف ها بررسی نشده است.

ادعای اینکه رژیم ایران دارایی های آزاد شده پس از لغو تحریم ها را برای بهبود وضعیت مردم این کشور هزینه می کند خیال باطل است. رژیمی مثل رژیم ایران هیچ گاه به فکر مردم کشورش نبوده و نیست و رفاه مردم در اولویت رژیم نیست. بخش محدودی از دارایی های آزاد شده در ایران هزینه می شود اما بخش اعظم این دارایی ها روانه گروه های شبه نظامی وابسته به رژیم و برنامه های مختلف رژیم برای گسترش تروریسم و ناامنی در جهان می شود. افشای طرح ترور جان بولتون مشاور سابق امنیت ملی و نیز مایک پمپئو وزیر خارجه پیشین آمریکا گواه این است که خطر رژیم ایران نه تنها خاورمیانه بلکه دنیا را تهدید می کند.

متحدان واشنگتن تمام تلاش خود را برای فشار به دولت آمریکا به کار بردند تا حفظ امنیت و ثبات در منطقه به عنوان یکی از بنود توافق احیای برجام و شرط لغو تحریم ها لحاظ گردد اما هیچ کدام از این مسائل در مذاکرات برجامی با ایران به طور جدی بررسی نشد.

حالا این پرسش مطرح می شود که دکترین اختاپوس که توسط نفتالی بنت نخست وزیر سابق اسرائیل برای مقابله با ایران اعلام شد ادامه پیدا خواهد کرد؟ و آیا اسرائیل بدون چراغ سبز آمریکا آغازگر جنگ با ایران خواهد بود یا اینکه به حملات موشکی محدود و عملیات نوین علیه مواضع ایران اکتفا می کند؟ آیا دستگاه دیپلماسی حرف دیگری برای گفتن دارد؟ زمزمه هایی در راهروهای کنگره آمریکا به ویژه پس از افزایش اختلاف نظر بین دولت آمریکا و مخالفان احیای برجام شنیده می شود. انتخابات میان دوره ای کنگره آمریکا نزدیک است. مایکل مک کال رئیس کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا و نماینده ارشد جمهوری خواه از جانب این کمیته و اعضای آن نامه ای درباره برجام به بایدن نوشته اند و در این نامه گفتند «فقدان تعامل و رایزنی با کنگره وقتی شوکه کننده تر می شود که بدانیم اعضای پارلمان ایران از روند مذاکرات مطلع شدند. تنها نتیجه منطقی که می توان گرفت این است که مذاکره کنندگان ایرانی از خروجی مذاکرات راضی هستند حال آنکه مذاکره کنندگان آمریکا هنوز در حال تصمیم گیری درباره این هستند که چگونه امتیازهای بیشتری بدهند و به بهترین شکل این توافق را به مردم آمریکا بقبولانند».