در گفتگو با المجله مطرح شد: بمب اتم چاره جمهوری اسلامی نیست

انریکه مورا و رابرت مالی (الشرق الاوسط)

 جمهوری اسلامی ایران که مدعی است اهداف نظامی ندارد، هم‌اکنون ذخایر اورانیوم غنی شده خود را به بیش از ۱۸ برابر حد مجاز توافق شده در برجام و با خلوص نزدیک به ۶۰ درصد رسانده است. از لحاظ تئوریک، برای ساخت بمب اتم ۲۵ کیلوگرم اورانیوم ۹۰ درصد کافی است.

در شرایطی که نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران با محدودیت‌های فراوانی از سوی تهران روبه‌رو شده است، رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ۱۲ مردادماه در یک کنفرانس مطبوعاتی در مورد ادعای رئیس سازمان انرژی اتمی ایران مبنی بر توانایی فنی ایران در ساخت بمب هسته‌ای اعلام کرد: «برنامه هسته‌ای ایران از نظر جاه‌طلبی و ظرفیت در حال رشد است».

 وی با اعلام اینکه «برنامه هسته‌ای ایران بسیار بسیار سریع در حال پیشرفت است» تاکید کرد: « برنامه اتمی ایران به هیچ عنوان مشابه آن چه که در سال ۲۰۱۵ بوده نیست و در واقع به مرحله بدون بازگشت رسیده است».

گروسی به سخنان محمد اسلامی رئیس سازمان انرژی اتمی و معاون رئیس جمهور ایران اشاره کرده است که به تازگی گفته بود ایران توانایی ساخت بمب اتمی دارد «ولی چنین برنامه‌ای در دستور کار نیست».

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اخیرا بار دیگر نیز هشدار داده بود که نه تنها برنامه هسته‌ای ایران در حال پیشرفت است بلکه نظارت این آژانس بر عملکرد تاسیسات هسته‌ای ایران نیز بسیار محدود است.

کمال خرازی رئیس شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی و منصوب آیت الله علی خامنه‌‌ای نیز روز ۲۶ تیر در مصاحبه‌ای با شبکه الجزیره گفته بود «بر هیچکس پوشیده نیست که ما توانایی فنی برای ساخت بمب هسته‌‌ای را داریم اما تصمیمی در این خصوص نداریم».

به فاصله کمی پس از این اظهارات، محمدجواد لاریجانی، معاون پیشین بین‌الملل قوه قضائیه، به شبکه دو تلویزیون جمهوری اسلامی گفت که «اگر ایران به این نتیجه برسد که سلاح هسته‌ای بسازد کسی نمی‌تواند جلوی آن را بگیرد».

چند روز پیش از این سخنان مقام‌های جمهوری اسلامی در ۲۳ تیرماه، جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا و یائیر لاپید، نخست‌وزیر اسرائیل، در یک نشست مشترک پیمانی موسوم به «اعلامیه اورشلیم» را در برابر خبرنگاران رسانه‌ها امضا کردند که کاخ سفید را متعهد می‌کند «هرگز اجازه ندهد ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد».

مقام‌های جمهوری اسلامی در طول دو دهه گذشته همواره بر توانایی جمهوری اسلامی ایران بر ساخت بمب اتمی تاکید کرده‌‌اند ولی با این حال ادعا کرده بودند که جمهوری اسلامی در پی ساخت سلاح هسته‌ای نیست. آنها بارها به فتوای آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی استناد کرده‌اند که وی استفاده از سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای را «حرام» اعلام کرده است.

علی‌اکبر صالحی، رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی ادعا کرده بود که جمهوری اسلامی «همه آستانه‌های قدرت هسته‌ای را در دست دارد».

پیش‌تر، نقل قولی از اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهوری سابق ایران و جانشین فرمانده کل قوا در سال‌های جنگ ایران و عراق نیز منتشر شده بود که او تایید می‌کرد ایران در دوران جنگ با عراق، در فکر تولید بمب هسته‌ای بود اما این فکر را عملی نکرد».

حامد محمدی تحلیلگر امور نظامی در گفتگو با المجله تهدید مقامات جمهوری اسلامی از جمله اظهارات کمال خرازی و محمدجواد لاریجانی به اینکه ایران توانایی فنی ساخت بمب اتم را دارد را به هیچ عنوان ادعاهای تازه‌‌ای نمی‌داند و اضافه می‌کند: «فریدون عباسی دوانی نماینده مجلس و رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی هم قبلاً گفته بود علی رغم فتوای خامنه‌ای به حرام بودن ساخت بمب اتم محسن فخری‌زاده سیستم دست‌یابی به بمب اتمی را ایجاد کرده بود».

محسن فخری‌زاده؛ معاون وزیر دفاع جمهوری اسلامی بود که پروژه‌های موشکی و اتمی جمهوری اسلامی را زیر عنوان «فناوری‌های نوین» در سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع پیش می‌برد. وی در هفتم آذرماه ۱۳۹۹ هنگام رانندگی با خودرویش در جاده آبسرد در حومه تهران ترور شد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر وقت اسرائیل، دو سال و نیم پیش از ترور او، نام وی را به عنوان «پدر بمب هسته‌ای ایران» ذکر کرده و گفته بود که «این نام را به خاطر بسپارید».

حامد محمدی در ادامه گفتگوی خود با المجله ادامه می‌دهد: «مسئله این است که جمهوری اسلامی دیگر توان پیشبرد سیاست خارجی خود بر اساس اهرم‌های اصولی روابط بین‌الملل و رویه‌های عادی دیپلماتیک را ندارد و تنها گزینه آنها اتکاء به زور است که شامل تهدیدات منطقه‌ای و پشتیبانی از شبه نظامیان و عملیات موشکی وپهپادی و غنی‌سازی اورانیوم و دستیابی به بمب اتم است. از سوی دیگر علی مطهری نایب رئیس سابق مجلس شورای اسلامی هم آشکار می‌گوید از همان ابتدا هدف‌مان تولید بمب هسته‌ای بود اما افشا شد».

در چهارم خرداد ماه جاری، علی مطهری، نایب رئیس سابق مجلس شورای اسلامی آشکارا به ماهیت برنامه هسته‌ای ایران اشاره کرده و در گفتگو با خبرگزاری ایسکانیوز گفت: «از همان ابتدا که وارد فعالیت هسته‌ای شدیم هدفمان ساخت بمب و تقویت قوای بازدارنده بود، اما نتوانستیم محرمانه بودن این مسئله را حفظ کنیم و گزارش‌های محرمانه توسط گروهک منافقین افشا شد».

 

 

به گفته حامد محمدی «در ایران جریانی پرقدرت معتقدند اگر جمهوری اسلامی مثل کره شمالی به بمب اتم دست پیدا کند می‌تواند برای بقای نظام تضمین امنیتی باشد. آنها دورانی را به خاطر می‌آورند که مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا گفت اگر کره شمالی خلع سلاح را بپذیرد تضمین امنیتی خواهد گرفت اما مسئله اینجاست که در ایران رژیم دچار اشتباه شده و در محاسباتشان تفاوت‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه با شبه جزیره کره و تفاوت‌های اجتماعی در ایران و کره شمالی را در نظر نمی‌گیرند».

این تحلیلگر نظامی معتقد است: «در ایران در بالاترین رده‌های نظام میان جریانات قدرتمند بر سر ساخت بمب اتم اختلاف است. اینکه متخصصن اتمی جمهوری اسلامی در گوشه و کنار ایران ترور می‌شوند نمی‌تواند بدون چراغ سبز جریان‌های درون حکومت باشد. در صورت دستیابی جمهوری اسلامی به بمب اتم سایر کشورهای قدرتمند منطقه مثل سعودی و ترکیه دست روی دست نخواهند گذاشت و آنها نیز به سمت ساخت بمب اتم خواهند رفت تا توازن قوا حفظ شود و این برخلاف رژیم‌های حقوقی خلع سلاح است. مهمتر از همه اینها نارضایتی مردم ایران از حکومت است. بمب اتم شاید برای جمهوری اسلامی در محیط بین‌المللی امنیت آفرین باشد که نیست اما در داخل حتما نمی‌تواند سدی در برابر اعتراضات ضد حکومتی باشد. رژیم ایران دچار بحران‌های ساختاری به ویژه در اقتصاد و امنیت خود شده است که بمب اتم چاره آن نیست. اگر بود اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به عنوان ابر قدرت اتمی فرونمی‌پاشید».

جمهوری اسلامی متهم است که به سوالات آژانس بین المللی انرژی هسته‌‌ای در مورد ذرات اورانیوم یافت شده در سه مکان مشکوک هسته‌ای مریوان، تورقوزآباد در حومه تهران و ورامین پاسخی نداده است.

جمهوری اسلامی در پاسخ به قطعنامه انتقادی شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی برای فعالیت‌های نظارتی بازرسان آژانس محدودیت‌هایی قائل شد، از جمله خاموش کردن ۲۷ دوربین نظارتی آژانس در تاسیسات هسته‌ای ایران و همچنین آغاز روند نصب سانتریفیوژهای پیشرفته.

شورای حکام آژانس روز ۱۸ خرداد با تصویب قطعنامه‌ای علیه ایران از عدم همکاری تهران با این نهاد انتقاد کرد.