موج جدید بازداشت و سرکوب منتقدان در ایران

نقض گسترده حقوق بشر در ایران ادامه دارد

همزمان با «بن‌بست» در احیای توافق برجام و افزایش اعتصابات و اعتراضات سراسری به دلیل شرایط وخیم اقتصادی و معیشتی، موج تازه بازداشت بازنشستگان، معلمان، فعالان دانشجویی، کارگری، محیط زیست، زنان، وکلا و شهروندان بهایی در ایران آغاز شده است.

این همه درحالیست که محمد رسول‌اف، مصطفی آل‌احمد و جعفر پناهی، از چهره‌ها و هنرمندان شناخته‌شده و در عین حال ناراضی سینمای ایران و شماری از مادران خانواده‌های دادخواه آبان ۹۸ هم بازداشت شده اند.

مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی، پیش از این نیز برای جلوگیری از گسترش اعتراضات بیش از ۲۰ فعال مدنی، صنفی، کارگری و روزنامه‌نگار از جمله جعفر ابراهیمی، محمد حبیبی، شعبان محمدی، کیوان مهتدی، آنیشا اسدالهی، رسول بداقی، مسعود نیکخواه، اسکندر لطفی، حسن سعیدی، رضا شهابی، ریحانه انصاری‌نژاد، امیرسالار داوودی، واله زمانی، سعید مدنی، ویدا ربانی، احمدرضا حائری و کیوان صمیمی را دستگیر و محاکمه کرده‌اند و به زندان بازگردانده‌اند.

اندکی پیش از این بازداشت‌ها، خبرگزاری‌های نزدیک به سپاه پاسداران، اخبار بازداشت چند شهروند اروپایی، در ماه‌های گذشته را نیز فاش کردند.

«مقام‌های قوه قضاییه ایران در سال‌های گذشته چندین شهروند خارجی یا دوتابعیتی و ایرانیان مقیم خارج را به اتهام‌های گوناگون از جمله همکاری با « دولت متخاصم»، «جاسوسی، همکاری با نهادهای امنیتی خارجی و یا اقدام علیه نظام» بازداشت و با صدور احکام حبس طولانی مدت و مجازات‌های سنگین محکوم کرده‌‌اند.

این همه درحالیست که بازداشت و زندانی کردن شهروندان دوتابعیتی سال‌هاست به یکی از راهکارهای جمهوری اسلامی برای گرفتن امتیاز و اخاذی از دیگر دولت‌ها تبدیل شده است. برخی از گروگان‌های جمهوری اسلامی مانند جیسون رضاییان، نازنین زاغری و انوشه آشوری این شانس را داشته‌اند که با پرداخت پول‌های کلان آزاد شوند. اما افرادی چون اولیویر فن‌کاستیل، شهروند بلژیکی، عماد شرقی، سیامک نمازی، و پدرش باقر نمازی (شهروندان ایرانی-آمریکایی)، مراد طاهباز (شهروند آمریکایی، بریتانیایی، ایرانی) شهاب دلیلی، (شهروند ایرانی دارای اقامت دائم آمریکا) احمدرضا جلالی (پژوهشگر ایرانی-سوئدی)، فریبا عادلخواه (شهروند ایرانی-فرانسوی)، ناهید تقوی (شهروند آلمانی ایرانی‌تبار)، کامران قادری و مسعود مصاحب (شهروندان اتریشی‌-ایرانی) و بنجامین بریر (گردشگر فرانسوی)، همچنان در ایران زندانی هستند.

در فهرست طولانی دستگیر شدگان اخیر هفت فعال محیط زیست به نام‌های «مراد طاهباز»، «هومن جوکار»، «سپیده کاشانی»، «نیلوفر بیانی»، «طاهر قدیریان»، «سام رجبی» و «امیرحسین خالقی» به چشم می‌خورند که از بهمن ۱۳۹۶ به اتهام آنچه که سازمان اطلاعات سپاه پاسداران «جاسوسی» می‌خواند، در زندان به‌سر می‌برند.

 

مجید دری

 

مجید دری؛ عضو شورای دفاع از حق تحصیل، فعال سابق دانشجویی و زندانی سیاسی سابق در گفتگو با المجله فارسی معتقد است: «مدتهاست که فعالین مدنی و دانشجویان تهدید به زندان می‌شوند و در این شرایط پرونده‌های مختلفی برایشان تشکیل می‌شود، پیش از این در وضعیت فعالین مدنی و دانشجویی تفاوتی وجود داشت، قبلا دانشگاه حمایت می‌کرد از دانشجویانی که به هر روی مورد این هجمه‌ها واقع می‌شدند اما از زمان احمدی نژاد به این سو می‌توان گفت که این حمایت سلب شد و بدتر از آن در زمان روحانی یک خط ارتباطی بین نهادهای امنیتی و دانشگاه برقرار شد و باعث شد که اگر دانشجویان حتی در دانشگاه تحرکی هم داشتند پرونده سازی برایشان انجام شود».

به گفته این فعال سابق دانشجویی؛ برای سرکوب جنبش دانشجویی مخصوصا پس از کرونا اقدامات بسیار وسیعی انجام شد، یعنی هر حرکت و تحرکی با کمیته انضباطی، محرومیت و اغلب با زندان همراه شد که ما می‌بینیم بسیاری از دانشجویانی که محکوم به زندان‌های حتی طولانی مدت سه سال، پنج سال و دوسال شده اند.

عضو شورای دفاع از حق تحصیل در ادامه معتقد است: «فعالی مدنی هم همیشه این اتفاق برایشان رخ می‌داد که هر چقدر فعالیتشان مدنی و به دور از خشونت بود باز محکوم به زندان می‌شدند، پیش از این یک بند ۳۵۰ بود که افرادی که به دلایل فعالیت‌های سیاسی بازداشت می‌شدند به صورت گروهی در این بند زندانی می‌شدند اما در حال حاضر زندانی‌های سیاسی را در زندان‌های متفاوت و به صورت پراکنده زندانی کرده‌‌اند ازجمله کیوان صمیمی که به زندان سمنان منتقل کردند یا سپیده قلیان که در زندان بوشهر یا شیراز زندانی بود».

به گفته مجید دری؛ زندان قرچک هم الان شده زندان زنان دیگر زنان زندانی سیاسی را در زندان اوین نگهداری نمی‌کنند آنها را به قرچک منتقل می‌کنند. وضعیت زندان قرچک در حال حاضر به شدت پیچیده، سخت و سنگین شده، نگاه کنید زندانیانی نظیر عالیه مطلب زاده یا نرگس محمدی و بقیه زنان زندانی سیاسی در زندان قرچک به لحاظ امنیتی بسیار تحت فشار هستند، گاهی مورد تهدیدهایی جدی در حد مرگ می‌شوند که می‌کشیم تان، می‌زنیم تان و هیچ ابایی هم ندارند از این که این تهدیدها را عملی کنند، مصطفی نیلی وکیل آنها یک بار هشدار داد که این اتفاق ممکن است رخ دهد که بعدا به دلیل تشویش اذهان عمومی محکوم شد. ببینید حتی در مورد وکلا هم این اتفاق رخ می‌دهد، مصطفی نیلی وکیل، امیرسالار داوودی وکیل دیگری است که آنها هم مورد تخطئه واقع می‌شوند و به زندان محکوم می‌شوند».

به گفته این فعال دانشجویی؛ بنابراین می‌توان گفت زندان ابزاری شده است برای سرکوب بسیار پررنگ جامعه مدنی که یک زمانی هزینه بسیار سنگینی برای حاکمیت داشت الان این هزینه بسیار کمتر شده، قبلا اگر پنج نفر بودند الان بیست نفر هستند و آن هزینه‌‌ای که حاکمیت می‌بایست بدهد الان به آن شدت پرداخت نمی‌کند اما در کنار همه این مسائل کیوان صمیمی روزنامه نگار و زندانی سیاسی معتقد است ما نباید زندان هراسی بکنیم، یعنی نباید آدم‌ها تصور کنند که زندان از دخمه‌های ترسناک و سیاه تشکیل شده است البته منظور او سفیدشویی از زندان نیست منظور او این است که به هر روی فعالیت‌های آزادی خواهانه امکان انتقال به زندان هم دارد پس نباید افراد الزاما به دلیل این زندان رفتن از فعالیت‌های سیاسی خود دست بکشند.

مجید دری با طرح این پرسش که چرا ماموران امنیتی برای فعالین صنفی، معلمان، کارگران یا فردی مثل محمد حبیبی نماد شورای صنفی معلمان یا رضا شهابی؛ فعال کارگری پرونده سازی می‌کنند که همچنان در اعتصاب غذا است؟ ادامه می‌دهد: «همیشه این حکم‌ها بوده الان میزان دستگیری‌ها بالا رفته است از طرفی می‌توان گفت در زندان‌ها تفکیک جرائم شکل نمی‌گیرد و تقریبا می‌توان گفت که زندانی‌های سیاسی در کنار بقیه زندانی‌ها با جرایم مختلف در حال سپری کردن دوران حبس خود هستند و تحت فشارند در حالی که اساسا نباید محکوم شوند چون فعالیت آنها به دور از خشونت بوده است حالا هم که در زندان افتاده‌‌اند در زندان‌های مختلف بین زندانی‌های جرایم مختلف در بندهای مختلف زندان‌های مختلف پراکنده هستند.

چندی پیش حسین قشقایی، میلاد ارسنجانی، محمد ترکمانی، رضا صلواتی، شهاب سلطانیان، اکبر فراجی، حجت الله رافعی، مرتضی اولنگی و داوود عبداللهی، از زندانیان سیاسی محبوس در بند یک تیپ دو زندان تهران بزرگ با انتشار گزارشی از استثمار زندانیان خبر دادند و نوشتند بعضی زندانیان بدون دریافت هیچ حقوقی مشغول به انجام کارهای فرسایشی واداشته می‌شوند چنانکه « گویی اردوگاه‌های کار اجباری شوروی و آلمان نازی احیا شده» است.

آنها در گزارش خود از وضعیت این زندان تاکید کردند که محرومیت از حق درمان، غیرقابل شرب و بیماری‌زا بودن آب آشامیدنی زندان، قطع ارتباط تلفنی زندانیان با خانواده‌هایشان، انتقال تنبیهی زندانیان سیاسی به بند زندانیان جرایم خشن و استثمار زندانیان، از جمله موارد نقض حقوق بشر در زندان تهران بزرگ است.

این زندانیان سیاسی در گزارش خود با اشاره به «استثمار زندانیانی که در زندان مشغول به کارگری هستند»، افزودند: «این زندانیان از صبح زود تا پایان روز مشغول به کار سخت هستند و در نهایت ماهانه ۸۰ هزار تا نهایتا ۶۰۰ هزار تومان حقوق دریافت می‌کنند. رقمی بسیار پایین که حتی هزینه‌های آب آشامیدنی آنها در زندان را هم تامین نمی‌کند».

زندانیان محبوس در زندان دیزل‌آباد کرمانشاه نیز به دلیل داشتن شرایط غیر بهداشتی به بیماری‌های مختلفی مبتلا شده‌اند. بیشتر زندانیان به دلیل کمبود جا و نبود امکانات اولیه، مجبور به کف‌خوابی می‌شوند. سهیلا حجاب و طرفدار پادشاهی مشروطه که هم‌اکنون در زندان دیزل‌آباد کرمانشاه بسر می‌برد سال گذشته به همراه تعدادی دیگر از زندانیان به کرونا مبتلا شد.

در زندان وکیل‌آباد مشهد نیز که شمار زیادی از زندانیان به اتهامات سیاسی و همچنین زندانیان اهل سنت محبوس هستند بسیاری از زندانیان به دلیل کمبود جا کف خواب هستند، وضعیت بهداشتی هم در این زندان بسیار اسفبار است و شیوع ویروس کرونا در این زندان موجب بروز فجایع انسانی شده است.

محمدحسین سپهری فعال سیاسی و یکی از ۱۴ امضاکننده بیانیه مرتبط با استعفای خامنه‌‌ای و تغییر قانون اساسی و عبور از جمهوری اسلامی، عباس واحدیان شاهرودی و کمال جعفری یزدی از زندانیان سیاسی همچنین بنجامین بریر گردشگر فرانسوی هم با اتهاماتی نظیر جاسوسی در این زندان به سر می‌برند.

در ماه‌های گذشته چندین زندانی سیاسی در زندان‌های ایران جان باختند و سازمان عفو بین‌الملل چندی پیش در گزارشی تحقیقی با بررسی جزییات مرگ ۹۶ زندانی در زندان‌های ایران، اعلام کرد که زندان‌های ایران به اتاق «انتظار مرگ» تبدیل شده است و مقامات زندان‌های ایران با ممانعت عامدانه از دسترسی زندانیان بیمار به مراقبت‌های پزشکی حیاتی، در حال ارتکاب نقض تکان دهنده حق حیات هستند.