رابرت مالی؛ طراح بمب هسته ای ایران

همه مذاکره کنندگان اروپایی و آمریکایی و ایرانی در وین و دوحه به دنبال دست یابی و امضای توافق اتمی هستند و این هدف مد نظر همه طرف ها شده است.

حکومت ایران برای لغو تحریم ها که کمر اقتصاد کشور را خم کرده اند و همچنین به منظور ورود سرمایه و شرکت های خارجی سرمایه گذار به بازار داخلی خواهان رسیدن به توافق اتمی است. شرکت های خارجی برای ورود به ایران آماده می شوند. رژیم ایران منتظر بازگشت دارایی های بلوکه شده در بانک های خارجی است که به دلیل تحریم های آمریکا آزاد نشده اند. ایران در صورت آزاد شدن دارایی های بلوکه شده می تواند اندکی از فشار و موج نارضایتی داخلی بکاهد و خشم معترضان به وضعیت معیشتی ناگوار را فرو بنشاند.

اروپایی ها اینک به دنبال نفت ایران و ونزوئلا هستند. فرانسه به صراحت اعلام کرد که کشورهای اتحادیه اروپا دنبال گزینه های مناسب به جای نفت و گاز روسیه می گردند که صادرات آنها به دلیل جنگ در اوکراین متوقف شده است. فرانسه فارغ از مشکلات محیط زیستی و تعهد برای کاهش آلاینده ها گفته که می خواهد فعالیت یک کارخانه ذغال سنگ را از سر بگیرد.

شرکت های اروپایی مهم هم برای از سر گیری فعالیت صنعتی و حضور در ایران آماده می شوند. فعالیت شرکت هایی مثل «توتال پژو» و «رنو» پس از تحریم های حداکثری ترامپ رئیس جمهور سابق آمریکا علیه شرکت های در ارتباط با ایران متوقف شد. این شرکت ها منافع کلانی در ایران دارند و به دنبال بازگشت دوباره به بازار ایران هستند تا شاید خسارت های کلان خود را پس از خروج از بازار روسیه جبران کنند.

پرونده هسته ای ایران برای دولتمردان آمریکا دو جنبه دارد؛ جنبه عقیدتی که اوباما بنیاگذار آن بود و حالا از سوی بایدن و همکارانش به ویژه رابرت مالی اجرا می شود. این گروه معتقدند که ایران و (تمامی دشمنان آمریکا) قربانی سیاست ها و جنگ های گذشته آمریکا هستند و برای اصلاح این روند باید به دنبال توافقی بود که منجر به ایجاد توازن بین ایران و متحدان آمریکا شود. به عبارت ساده، اوباما معتقد بود که رژیم ایران به دنبال رویکرد خارجی خصمانه دولت آمریکا نسبت به ایران رفتار ستیزه جویانه در پیش گرفته است. این گروه بر این باورند که ایران «مظلوم» بوده و برای متقاعد کردن رژیم ایران به دست برداشتن از رفتارهای خود باید به دنبال تغییر خط مشی آمریکا بود و اگر ایران ببیند که رویکرد آمریکا دستخوش تحول جدی شده دست از اقدامات ستیزه جویانه برمی دارد. به این خاطر، رژیم ایران برای لغو تحریم های سپاه اصرار دارد. این بخش عقیدتی از جمله دلایل پافشاری دولت بایدن برای رسیدن به توافق با ایران و برچیدن تحریم ها است. دولت بایدن در کنار دلایل عقیدتی به دنبال تامین منافع آمریکا است؛ ورود بی دردسر نفت ایران به بازار باعث کاهش قیمت نفت جهان می شود که پس از بحران اوکراین افزایش پیدا کرده است و نیز باعث کاهش تورم و افزایش قیمت ها در جهان می شود.

متحدان آمریکا یکبار پس از امضای برجام در دوره ریاست جمهوری اوباما جام زهر را نوشیدند. اوباما برجام را امضا کرد و پرزیدنت ترامپ از آن خارج شد چون معتقد بود که اولا برجام مانع از دست یابی ایران به بمب هسته ای نمی شود و ثانیا رژیم ایران پس از برجام هم به رفتارهای ستیزه جویانه علیه متحدان سنتی آمریکا ادامه می دهد و در چنین شرایطی برداشتن تحریم های ایران بدون ضمانت یا گرفتن امتیاز از ایران بی فایده است. اینک هم توافقی که در آستانه شکل گیری است از دست یابی رژیم ایران به بمب هسته ای جلوگیری نمی کند و مانع رفتارهای ستیزه جویانه رژیم ایران در منطقه نمی شود.

عده ای از تحلیلگران می گویند دولت آمریکا به اسرائیل اجازه اقدام نظامی برای تخریب برنامه هسته ای ایران نمی دهد اما گروه دیگری نگرانند که دولت آمریکا به منظور حفاظت از توافق هسته ای پا را فراتر بگذارد و به ایران اجازه دست یابی به بمب هسته ای بدهد. در این شرایط اگر رئیس جمهور بعدی آمریکا مخالف توافق هسته ای باشد نمی تواند کاری از پیش ببرد و ایران از دست هر گونه حمله احتمالی اسرائیل در امان خواهد بود.

 

*نویسنده و تحلیلگر سیاسی و پژوهشگر دانشگاهی و مشاور در امور رسانه و ارتباطات