ائتلاف مصر و اسرائیل برای صادرات گاز به اروپا

گام دیگر قاهره برای تبدیل شدن به هاب انرژی منطقه
ٖاورزولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا (سمت چپ) و عبد الفتاح السیسی رئیس جمهور مصر در نشست خبری مشترک پس از دیدار در کاخ ریاست جمهوری ۱۵ ژوئن ۲۰۲۲ (د.پ.آ)

قاهره و تل آویو: محمد الهادی و سوزان کویتاز

مصر یک گام دیگر به تبدیل شدن به قطب انرژی در منطقه نزدیک شد. مصر و اسرائیل و اتحادیه اروپا در حاشیه نشست مجمع گازی شرق مدیترانه توافق گازی امضا کردند و سه طرف در زمینه تجارت و انتقال و صادرات گاز همکاری می کنند. میدان های گازی متعدد و بزرگی در مصر در چند سال گذشته کشف شده و طبق این یادداشت مصر فرصت ها و چشم انداز روشن و نوین برای مایع سازی گاز طبیعی اسرائیل در ایستگاه های ادکو و دمیاط و صدور مجدد گاز اسرائیل به اروپا خواهد داشت.

مراسم امضای این یادداشت تفاهم در هفتمین نشست مجمع گازی شرق مدیترانه در قاهره برگزار شد. ناتاشا پیلیدس وزیر انرژی قبرس و رئیس دوره کنونی مجمع گازی شرق مدیترانه این نشست را از طریق ویدیو کنفرانس آغاز کرد و مهندس طارق الملا وزیر نفت و منابع معدنی مصر گرداننده جلسه بود.

پرزیدنت عبد الفتاح السیسی در جریان دیدار با وزیران انرژی کشورهای مجمع گازی شرق مدیترانه گفت «حال و روز کنونی حوزه انرژی در جهان بیانگر درستی اهداف سند چشم انداز راهبردی هوشمندانه ما برای راه اندازی این مجمع گازی است. منابع گازی کشف نشده در شرق مدیترانه عامل همکاری و صلح و توسعه مردم منطقه هستند».

وزیر نفت مصر خاطر نشان کرد «این توافق گازی گام بسیار مهم در مسیر ساخت مجمع گازی شرق مدیترانه است که ۴ سال پیش آغاز شد و بستری برای افزایش همکاری میان اعضای این ائتلاف می شود».

کارین الحرار وزیر انرژی اسرائیل از این توافقنامه به عنوان پیام مهم موفقیت همکاری در قالب این ائتلاف گازی یاد کرد و افزود «مجمع گازی شرق مدیترانه نقش محوری در تامین و انتقال انرژی به اروپا دارد و همکاری سازنده باعث استفاده بهینه از ظرفیت های منطقه و افزایش نقش مصر و اسرائیل به عنوان بازیگران مهم گازی می شود».

الحرار در اظهارات خود در نشست یاد شده اضافه کرد «رویدادهای ژئوپلیتیک در شرق اروپا موجب ضربه سهمگین به صنایع انرژی شد و گاز طبیعی گازهای گلخانه ای به مراتب کم تر تبدیل می کند اما ما همچنین باید نقش مهم و اصلی برای گذار به سمت انرژی های تجدید پذیر و نوین و افزایش استفاده از هیدروژن سبز داشته باشیم چون هیدورژن سبز سوخت آینده است».

عیساوی فریج وزیر همکاری منطقه ای اسرائیل که از دفتر خود در تل آویو سخنرانی می کرد گفت «ما در اسرائیل به دو دلیل می توانیم نقش اساسی و بزرگ ایفا کنیم چون اروپایی ها به دنبال جایگزینی برای گاز روسیه هستند. ما منابع گازی عظیم داریم و از موقعیت ژئوپلیتیکی مهم در خاورمیانه برخورداریم و می توانیم راحت با دولت مصر همکاری کنیم».

فریج در ادامه گفت «لازم به ذکر است که پروژه خط لوله گاز چندین سال قبل مطرح شده بود اما جنگ تاسف بار بین روسیه و اوکراین باعث تسریع فرآیند انتقال گاز اسرائیل به اروپا شد که از طریق مصر انجام می شود».

 

قدری سیمسون کمیسر امور انرژی اتحادیه اروپا و اورزولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا و طارق الملا وزیر نفت مصر و کارین الحرار وزیر انرژی اسرائیل در مراسم امضای توافقنامه انتقال گاز طبیعی به اروپا که ۱۵ ژوئن ۲۰۲۲ برگزار شد (د پ آ)

 

حمایت اروپا 

بندی در این یادداشت تفاهم است که شرکت های اروپایی را به مشارکت در روند رقابتی و سرمایه گذاری در پروژه های اکتشاف و تولید گاز طبیعی در اسرائیل و مصر و نیز تامین مالی توسعه زیر ساختارهای انرژی دو کشور و همکاری با آنها برای کاهش انتشار گاز متان تشویق می کند. اورزولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا گفت «این توافقنامه در شرایطی امضا شده که اروپا به شدت به دنبال منابع بدیل و امن انرژی در سایه تحولات کنونی است».

او افزود «سرمایه گذاری بهینه باعث اجرای پروژه های انرژی و فراهم کردن منابع نوین و متوازن برای مصرف کنندگان می شود و در این میان منابع انرژی پاک و افزایش استفاده از هیدروژن به عنوان انرژی آینده اهمیت دارد. اتحادیه اروپا در حال توسعه برنامه راهبردی هیدروژن در مصر هستیم که در نشست کاپ ۲۷ در نوامبر آینده اعلام می شود».

 

صادرات مصر 

مصر در چهار ماه نخست سال جاری با توجه به افزایش بهای انرژی در جهان ۳.۹ میلیارد دلار گاز طبیعی و ال ان جی صادر کرد.

صادرات ال ان جی مصر به کمک از سرگیری فعالیت ایستگاه مایع سازی گاز دمیاط در فوریه با رشد ۷۷۰ درصدی به ۵ میلیون تن رسید. این ایستگاه ۸ سال تعطیل بود.

دولت مصر با تعطیلی این ایستگاه در ۲۰۱۲ برای تامین کمبود گاز داخل کشور تولیدات گاز را صرفا به نیازمندی های داخلی اختصاص داد.

ادکو از جمله ایستگاه های دیگر مایع سازی گاز در مصر است که ظرفیت تولیدی آن به ۷.۲ میلیون تن در سال می رسد. گاز اسرائیل با خط لوله به مصر منتقل می شود و پس از مایع سازی در دو واحد مایع سازی و پمپاژ کردن آن به نفتکش ها به اروپا می رود. خط لوله انتقال گاز مستقیما از اسرائیل به اروپا وجود ندارد و میزان گاز صادراتی اسرائیل به قاهره از مارس ۲۰۲۲ افزایش یافته و از ۴۵۰ میلیون فوت مکعب به ۶۵۰ میلیون فوت مکعب در روز رسیده است و مصر این گاز را مجددا صادر می کند.

مصر بزرگ ترین صادرکننده ال ان جی در میان کشورهای عربی در سه ماه سوم ۲۰۲۱ بود و در حوزه تولید گاز با ظرفیت تولیدی حدود ۵.۶ میلیارد فوت مکعب در روز در رتبه چهارم در میان کشورهای عربی قرار دارد. ۱۱ درصد تولید گاز کشورهای عربی از مصر تامین می شود.

تولید گاز طبیعی از میدان «تمار» در اسرائیل در سال ۲۰۱۳ آغاز شد و ذخایر آن به ۲۳۸ میلیارد متر مکعب می رسد. ذخایر میدان لوثیان که در ۲۰۱۰ کشف شد ۵۳۵ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی و ۳۴ میلیون بشکه میعانات گازی است.

 

سرمایه گذاری بزرگ 

دکتر رشاد عبده کارشناس اقتصادی می گوید «طبق این توافقنامه سه جانبه بین مصر و اتحادیه اروپا و اسرائیل گاز اسرائیل ابتدا به مصر ارسال می شود و سپس در دو واحد مایع سازی مصر به گاز مایع تبدیل شده و توسط کشتی های انتقال گاز ال ان جی از طریق دریایی به ترمینال های اروپایی حمل می شود. اسرائیل واحدهای مایع سازی ندارند و خط لوله انتقال گاز مستقیما از اسرائیل به اروپا وجود ندارد».

او افزود «واحدهای مایع سازی گاز در دمیاط و ادکو در مصر از مزایای متعددی برخوردارند. این دو ایستگاه ۱۸ سال پیش با هزینه ۲۵۰ دلار برای هر تن گاز مایع ساخته شدند و در نتیجه بسیار مقرون به صرفه و ارزان تر از واحدهای مایع سازی دیگر هستند چون هزینه احداث واحد مایع سازی اینک ۱۵۰۰ تن برای هر تن گاز مایع است».

عبده در ادامه گفتگو با «المجله» خاطر نشان کرد «این پروژه مزایا و منافع زیاد اقتصادی برای مصر دارد و منجر به افزایش صادرات و افزایش منابع ارزی در پرتو نرخ کنونی گاز و کاهش ذخایر ارزی به دنبال جنگ روسیه و اوکراین می شود. این جنگ منجر به کاهش درآمد گردشگری و افزایش هزینه واردات شد. ضمنا اروپایی ها اینک با روسیه بر سر صادرات گاز مشکل دارند و به شدت به گاز نیازمند هستند».

مصر که در نظر دارد به کانون تجارت و داد و ستد نفتی و گازی در منطقه تبدیل شود تا پایان آوریل ۲۰۲۲ حدود ۱.۲ تریلیون پوند در حوزه نفت سرمایه گذاری کرده و در این میان ۷۷۸ میلیارد پوند از این مجموع در پروژه هایی هزینه شده که به مرحله بهره برداری رسیده اند. مصر اینک فرصت مناسب برای دست یابی به اهداف مد نظر دارد چون مصرف بازار گاز اروپا به جز بریتانیا حدود ۵۶۰ میلیارد متر مکعب است که این رقم هر سال ۲۰ درصد افزایش پیدا می کند.

خالد الشافعی رئیس مرکز مطالعات اقتصادی العاصمه در گفتگو با «المجله» معتقد است «۳۷۵ میدان گازی در هشت سال گذشته در مصر کشف شده و در ۲۰۱۸ به مرحله خودکفایی رسیدیم. مصر اینک به جمع صادرکنندگان عمده گاز طبیعی و ال ان جی در دنیا پیوسته و به ۲۰ کشور گاز صادر می کند».

او در ادامه گفتگو با «المجله» خاطر نشان کرد «مصر قبلا بیش از ۳ میلیارد دلار گاز در سال وارد می کرد اما ارزش صادرات گاز پس از توجه سران سیاسی به لزوم فعالیت در حوزه اکتشاف میادین گازی به حدود ۴ میلیارد دلار رسید. توافق گازی بین اسرائیل و مصر و اروپا گام های مصر برای تحقق به راهبرد تبدیل شدن به هاب انرژی در منطقه را محکم تر می کند؛ به خصوص اینکه اتحادیه اروپا به گاز مصر و اسرائیل احتیاج دارد تا جایگزین گاز روسیه شود.