نگاهی به یک انتخابات پرهیاهو

بالاخره وزارت کشور موفق به برگزاری انتخابات پارلمانی پس از موانع و دشواری های متعدد و شایعات فراوان درباره لغو انتخابات شد. کارزار پر هیاهوی دیگری در لبنان به پایان رسید که تغییر محدود مثل انتخاب شخصیت های جدید را به دنبال شد. این چهره های غیر تکراری که در بدنه حاکمیت سیاسی سنتی نیستند و لو به شکل محدود تجلی صدای خشم رای دهندگان لبنانی از کل سیاستمداران حاکمند. ۱۵ نفر از چهره های غیر تکراری به پارلمان لبنان راه پیدا و نتایج انتخابات را از حالت روتین خارج کردند چون رقابت در تمام دوره های قبلی فقط بین احزاب سیاسی بود.

بد نیست که در ابتدا نگاهی کنیم به آمار تحریمی ها به خصوص در مناطق سنی نشین که با افزایش حدود ده درصدی تعدادشان به حدود ۶۰ درصد رسید که آمار درشتی بوده و نشان می دهد که مردم پس از بحران اقتصادی لاینحل در سه سال گذشته امیدی به تغییر و بهبود وضعیت کشور ندارند. نکته دیگر این انتخابات کناره گیری حریری نخست وزیر اسبق از سیاست و عدم مشارکت در کارزار انتخاباتی بود و این باعث نارضایتی طیف وسیع طرافدارانش شد و آنها عملا در انتخابات شرکت نکردند.

اما در این میان حزب نیروهای لبنانی جایگاه خود را در پارلمان تقویت کرد و ۱۹ نماینده این حزب به پارلمان راه یافتند که در این شرایط، سمیر جعجع رهبر حزب نیروهای لبنانی از مشروعیت گسترده میان مسیحیان کشور برخوردار خواهد شد. وضع نامزدهای وابسته به جریان ملی آزاد بهتر از نظرسنجی های قبل از انتخابات از آب درآمد. رئیس جمهور لبنان وابسته به جریان ملی آزاد است که ناکارآمدی خود را برای اجرای اصلاحات یا تحول در کشور نشان داد. لبنانی ها در دوره ریاست جمهوری میشل عون با بحران اقتصادی نفسگیر روبرو شدند. بحران اقتصادی کنونی در این کشور بدترین بحران اقتصادی دنیا است. قدرت تخریبی انفجار بندر بیروت که در دوره ریاست جمهوری میشل عون روی داد به اندازه انفجار هسته ای بود و منجر به کشته شدن بیش از ۲۰۰ لبنانی و خسارت چند صد میلیون دلاری شد.

اکثر شخصیت های نزدیک و هوادار بشار الاسد رئیس جمهور سوریه در انتخابات باختند و این یکی دیگر از نکات قابل تامل در انتخابات بود. ایلی الفرزلی معاون رئیس پارلمان لبنان و حامی سرسخت بانکداران که از حمایت حزب الله برخوردار است از جمله نامزدهای شکست خورده بود. طلال ارسلان و اسعد حردان از جمله طرفداران رژیم سوریه هم در انتخابات رای نیاوردند. جالب اینجاست که تعداد واجدین شرایط شیعه که در انتخابات رای دادند ۲۰ هزار نفر بیشتر از انتخابات قبلی بود و ۳۶۵ هزار نفر از واجدین شرایط از شیعیان لبنان در انتخابات شرکت کردند. تمامی فهرست های انتخاباتی و نامزدهای دو حزب عمده شیعیان به پارلمان راه یافتند.

به هر حال، احزاب از پایگاه رای گسترده برخوردار هستند و نارضایتی و خشم مردم از بحران اقتصادی به حد بازخواست و پشت کردن به احزاب نرسیده است.

بحث و مناقشه بعد از انتخابات درباره اندازه فراکسیون های پارلمان و فراکسیون اکثریت در پارلمان لبنان است چرا که گروهی که اکثریت پارلمان را دارد رئیس پارلمان و نخست وزیر و بی تردید رئیس جمهور را انتخاب می کند.

مخالفان حزب الله مدعی هستند که اکثریت پارلمان را دارند و ولید جنبلاط و فراکسیون ولید جنبلاط را حامی خود تلقی می کنند و این شاید تصور اشتباهی از سوی مخالفان حزب الله در پارلمان است. جنبلاط در تصمیمات بزرگ همواره پشت نبیه بری متحد سنتی خود را می گیرد. خود نبیه بری کمک کرد نمایندگان ائتلاف جنبلاط به پارلمان راه یابند چون جنبلاط پیشتر مدعی شده بود که برخی برای سرنگونی ائتلاف تحت رهبری او توطئه چینی می کنند. اگر فرض کنیم که جنبلاط با بری است پس اکثریت با حزب الله و متحدانش خواهد بود. البته موضع برخی از نامزدهای غیر تکراری که به پارلمان راه یافتند هنوز مشخص نیست و نمی توان گفت که این چهره های جدید درباره مساله حزب الله و سلاح حزب الله چه نظری دارند.

مناقشه و بحث و جدل بین گروه های سیاسی در لبنان افزایش خواهد یافت.. مناقشات سیاسی بر سر سلاح حزب الله و مشروعیت وجود این سلاح در پارلمان آغاز خواهد شد. سلاح حزب الله بحث داغ میتینگ های انتخاباتی بود. بی گمان، نمایندگان ائتلاف حزب الله در پاسخ می گویند که هدف سلاح حزب الله حمایت لبنان است. رئیس فراکسیون وفا به مقاومت تلویحا رقبای سرسخت خود در پارلمان را تهدید کرد و گفت «ابزار اسرائیل در پارلمان نباشید». این اظهارات فضای لبنان و پارلمان را به تشنج می کشد و رویدادهای ملی پیش رو را تحت الشعاع قرار می دهد و اوضاع را پیچیده تر می کند چون هر کدام از گروه ها و احزاب سیاسی در لبنان تصور می کنند که از حمایت اکثریت مردم برخوردارند.

لبنان روزهای سختی پیش رو دارد؛ بحران اقتصادی با توجه به مناقشات و جمود سیاسی در رویدادهای ملی بعدی وخیم تر خواهد شد. تعطیلی رویدادهای سیاسی و ایجاد خلأ قانونی واقعا از تحمل و طاقت لبنان و لبنانی ها خارج است.

 

*نويسنده و تحلیلگر سیاسی و پژوهشگر دانشگاه و مشاور متخصص امور رسانه و ارتباطات