تحلیلگر سیاسی: شورای رهبری ریاستی یمن اهرم فشار علیه حوثی ها خواهد بود

آتش بس بشردوستانه فرصت حوثی ها برای تجدید آرایش نیرو

دو رویداد مهم در چند هفته گذشته در یمن اتفاق افتاده است. بیش از یکماه از آغاز اجرای توافق آتش بس بشردوستانه در یمن گذشت که البته در این مدت این آتش بس چندین بار از سوی گروه شبه نظامی حوثی نقض شد. دومین تحول این است که رئیس جمهور یمن قدرت را به شورای رهبری ریاستی واگذار کرد و این اقدام استقبال گسترده عربی و بین المللی را به دنبال داشت. ناظران بر این باورند که دو تحول یاد شده می تواند بستر مناسبی برای برقراری امنیت و صلح در یمن ایجاد کند. «المجله» درباره اهمیت نقش و کارکرد شورای رهبری ریاستی در برقراری صلح در یمن با وضاح الجلیل روزنامه نگار یمنی گفتگو کرده که در زیر می خوانید:

 

تشکیل شورای رهبری ریاستی با استقبال گسترده عربی و بین المللی مواجه شد. آیا این گام می تواند به پایان دادن جنگ در یمن کمک کند؟ 

شورای رهبری ریاستی تلاشی برای جمع کردن نیروها و تشکیلات دولت قانونی یمن و سازمان های هوادار آن زیر یک سقف است تا همگی در قالب یک نهاد سازمان یافته با حوثی های کودتاچی و افزایش نفوذ رژیم ایران در خاک یمن مقابله کنند. شورای رهبری ریاستی از حمایت سعودی به طور خاص و ائتلاف عربی و نیز جامعه جهانی به طور عام برخوردار است. تشکیل این نهاد در شرایط کنونی برای اصلاح ضعف و خلل و بحران در بدنه حکومت قانونی در هفت سال گذشته ضروری بود. با وجود نواقص و بحران در حکومت قانونی یمن اما این نهاد و نیروهای هوادار آن در هفت سال گذشته موفق شدند جلوی افزایش نفوذ حوثی را بگیرند و مناطق بسیاری در یمن را پس گرفتند. دولت قانونی یمن با وجود این دستاوردها اما در سال های گذشته وظایف خود را آنچنان که باید و شاید انجام نداد و موفق به بسط نفوذ خود به عنوان یک قوه مجریه در مناطق پس گرفته شده از حوثی ها نشد و از آزاد سازی بقیه بخش های یمن و پایان دادن به کودتای حوثی ها و پس گرفتن نهادهای دولتی بازماند.

بنابراین کفه ترازوی موازنه قوا پس از تشکیل شورای رهبری ریاستی به نفع حوثی ها سنگینی نخواهد کرد و نیروهای موثر در یمن به ویژه طرف های غربی از مسیر این نهاد می توانند با قدرت بیشتری به حوثی ها برای ارایه امتیاز و نشستن سر میز مذاکره و رسیدن به توافق صلح فشار بیاورند. حال باید دید که حوثی ها تا چه حد برای همکاری با بقیه برای رسیدن به صلح آمادگی دارند.

 

آیا حوثی ها دست رد بر سینه ابتکار احتمالی صلح خواهند زد؟

مساله همین است که آیا حوثی ها واقعا می توانند به طور مستقل از رژیم ایران عمل کنند و تحت تاثیر این رژیم قرار نگیرند. از سوی دیگر آیا رژیم ایران حاضر به کاهش نفوذ خود در یمن و پایان دادن به نقش قیم مآبانه خود در خصوص حوثی ها است؟ و آیا رژیم ایران می گذارد حوثی ها به طور مستقل درباره حرکت به سمت برقراری صلح و آرامش تصمیم بگیرند؟ پاسخ آری به دو سوال مذکور دشوار است چون اولا رژیم ایران به دنبال کاهش نفوذ در منطقه نیست بلکه یمن از نظر ایران با توجه به موقعیت استراتژیک و سوق الجیشی به عنوان گذرگاه آبی و مسیر حمل و نقل دریایی بین المللی از اهمیت فوق العاده برخوردار بوده و ایران برای افزایش نفوذ در یمن تلاش می کند. یمن با سعودی هم مرز بوده و می تواند به سکوی تهدید و تنش و ناآرامی در منطقه به خصوص سعودی و کشورهای خلیج تبدیل شود. جنبش حوثی ها متکی بر ایدئولوژی و تفکر تندرو و برتری جویانه و غیر تعاملی و غیر مشارکتی است. حوثی ها بر این باورند که خداوند به آنها حق حکومت و تسلط بر یمن داده است و بنابراین اقرار یا تمایل حوثی ها برای یک حکومت مشارکتی و پذیرش توافق صلح دور از ذهن به نظر می رسد. جنبش حوثی ها از مسیر جنگ و درگیری شکل گرفت و قوی شد و بنابراین تحول این جنبش به یک گروه سیاسی بسیار بعید است. حوثی ها در سال های گذشته با افزایش نفوذ و کنترل بخش هایی در یمن موفق به تاسیس تشکیلات عظیم شبه نظامی و مسلح با انواع تسلیحات خطرناک و پیشرفته و اقتصاد موازی شدند. این اقتصاد موازی اقتصاد یمن را در هم شکست. حوثی ها با توجه به امتیازاتی که دارند زیر بار امتیاز دهی نمی روند و به تنش آفرینی ادامه می دهند.

 

به نظر شما آیا حوثی ها باز هم توافق آتش بس بشردوستانه را نقض می کنند و به افزایش تنش روی می آورند؟ 

حوثی ها همچنان به فریبکاری ادامه می دهند و تمایل جدی برای رسیدن به صلح حقیقی ندارند. تمام طرف ها تا حالا تا حد زیادی به آتش بس بشر دوستانه پایبند بوده اند اما این دلیل نمی شود که حوثی ها حاضر شوند روند صلح حقیقی را آغاز کنند. با نگاهی به گفتمان سیاسی و رسانه ای حوثی ها می توان گفت که آنها به دنبال افزایش تنش علیه حکومت قانونی و نیروهای هوادار آن و ائتلاف عربی هستند. گفتمان حوثی ها تشنج آفرین و تنش زا است. این آتش بس چند بار توسط حوثی ها نقض شده است و حوثی ها علاوه بر این موارد نقض آتش بس که شاید تا حدی طبیعی به نظر برسد دست به اقدامات دیگر در یمن مثل عضوگیری و جذب کودکان برای شرکت در جنگ می زنند. حوثی ها کودکان به خصوص در مناطق کنترلشان را به آنچه از آن به پادگان های تابستانه یاد می شود می برند. این پادگان ها مراکز آموزش عقیدتی و تعالیم و تفکر رادیکال است که کودکان را برای انتقال به جبهه های جنگ آماده می کند. حوثی ها همچنین کارزاری برای جمع کردن کمک های مالی راه انداخته اند. اقدامات خطرناک تر دیگری برای مصادره دارایی و املاک فعالان و سیاستمداران و اهل رسانه و همچنین مردم عادی که از مناطق تحت کنترل حوثی ها به مناطق آزاد شده مهاجرت کردند در جریان است. حوثی ها این دارایی ها و املاک را خرج عملیات جنگی می کنند. بنابراین شواهدی برای تلاش حوثی ها در راستای آغاز روند صلح حقیقی وجود ندارد و حوثی ها با این آتش بس وقت می خرند و در پی تجدید آرایش نیرو هستند و پیکارجویان بیشتری بسیج می کنند.