جوانان مصر به رغم جنگ همچنان دل به دریا می زنند

روایت مرگ مهاجران غیر قانونی به اروپا
جوانان عرب به رغم خطرات با قایق های کوچک راهی اروپا می شوند

تحولات پرشتاب در اروپا ادامه دارد و قاره پیر با کوله باری از مشکلات سیاسی و مشکلات بحران انرژی پس از تهاجم روسیه به اوکراین دست و پنجه نرم می کند. جنگ و بمباران روسیه در مناطق مختلف اوکراین چند میلیون نفر از مردم اوکراین را به فرار واداشته است. مراسم خاکسپاری پنج نفر از سرنشینان قایق حامل مهاجران غیر قانونی که غرق شد در مصر برگزار شد. ۱۲ نفر دیگر نیز بر اثر غرق شدن قایق حامل مهاجران غیر قانونی در سواحل لیبی جان باختند و ۹ نفر از مهاجران غیر قانونی بر اثر واژگون شدن قایق در سواحل تونس غرق شدند. این سه حادثه ظرف یک هفته اتفاق افتاد.

حوادث واژگونی قایق های مهاجران پرسش های فراوانی درباره علل مهاجرت جوانانی مطرح می کنند که تصور رویایی و غیر واقعی درباره آینده خود در اروپا و رسیدن به سواحل کشورهای حوزه مدیترانه در اروپا در سر دارند. چرا جوانان راهی دقیقا اروپا می شود؟ چه چیز این جوانان را برای ریسک کردن جذب می کند؟ چرا این گروه از جوانان مشکلات متعدد کنونی در کشورهای اروپایی مثل گرفتاری جنگ روسیه علیه اوکراین را نادیده می گیرند؟

اما به هر حال، گویی چیزی تغییر نکرده و اروپا از نظر آنان به رغم جنگ سرزمین آرزوها است. اگر جنگ در اوکراین طول بکشد دلالان مرگ با تلاش برای جذب جوانانی که رویای مشارکت در جنگ در ازای پشیزی دارند نقش تازه ای در مرحله بعدی خواهند داشت. آن دسته که در قایق های مهاجران غرق نمی شوند بی گمان در میدان جنگ جان می بازند.

 

هزاران نفر هر ساله بر اثر مهاجرت غیر قانونی کشته می شوند

 

ماجراجویی؛ غرق در ثروت یا غرق شدن در دریا

مرکز ملی تحقیقات اجتماعی و جرم شناسی در مصر مطالعات فراوانی درباره مهاجرت غیر قانونی دارد و با همکاری وزارت مهاجرت دوره های آموزشی و اطلاع رسانی درباره خطرات مهاجرت غیر قانونی و علل این پدیده برگزار کرده است.

خانم دکتر منال عمران استاد جامعه شناسی در مرکز ملی تحقیقات اجتماعی و جرم شناسی در گفتگو با «المجله» درباره علل پدیده مهاجرت غیر قانونی گفت «وقتی فردی غیر قانونی از کشور خارج و به اروپا می رسد و آنجا مشغول کار می شد درآمد خوبی عایدش می شود. چند سال بعد به کشورش برمی گردد و خانه چند طبقه و یک قطعه زمین می خرد و ازدواج می کند. اما حالا کشورهای اروپا اکثر مهاجران غیر قانونی را به کشورهایشان برمی گردانند و پذیرش بر خلاف سابق بسیار دشوار شده است. اروپایی ها قبلا مهاجران غیر قانونی را در دریا نجات می دادند و نمی گذاشتند غرق شوند و به آنها سر پناه می دادند اما حالا آنها را به حال خود رها می کنند تا غرق شوند و فقط اجساد را از آب بیرون می کشند».

او افزود «جوانان در کشورهایشان آگاهی کافی درباره نحوه رسیدن به اهدافشان ندارند. دولت مصر تلاش فراوانی برای اطلاع رسانی و جلوگیری از مهاجرت جوانان انجام می دهد. پروژه های متنوع با مشارکت جوانان و افزایش آگاهی درباره خطرات مهاجرت غیر قانونی جریان دارد. این رویکرد سازنده بستر مناسبی برای جوانان ایجاد می کند تا جایگزینی به جای مهاجرت بیابند».

 

توهم خوشبختی در اروپا

عصمت عبد الحمید مشاور خانواده در گفتگوی اختصاصی با «المجله» بر این باور است «ما مشکل توهم درباره مهاجرت غیر قانونی به ویژه به اروپا داریم. اگر فردی به اروپا برسد و آنجا کار کند و درآمد داشته باشد توهم شغل خوب و خانه دار شدن را به بقیه فک و فامیل و دوستانش منتقل می کند و درباره مزایای فراوان اقامت در کشورهای اروپایی می گوید. خب اگر جوانان در کشور خودشان کار پیدا می کردند دست به مهاجرت نمی زدند. عده ای از آنها تمام دار و ندار خانواده شان را برای سفر می فروشند. اگر با این سرمایه در مصر کسب و کار کوچک راه می انداختند درآمد خوبی کسب می کردند. بنابراین مساله افزایش آگاهی جوانان است چون ما در مصر مراکز کافی برای جوانان داریم.. کاخ های فرهنگی و غیره داریم. اگر دولت برنامه ای برای جذب جوانان به این مراکز و گفتگو درباره پروژه های متناسب با امکانات مالی آنها آغاز کند جوانان تمام دار و ندارشان را برای مهاجرت هزینه نخواهند کرد و این پول را در پروژه هایی هزینه می کنند که بدون مهاجرت و ریسک کردن درآمد زا باشد».

او یادآور شد «اروپا سرزمین رویاهای جوانان شده . جوانان ما فکر می کنند که آنجا دست روی دست می گذارند و پولدار می شوند اما نمی دانند که باید در این مسیر سختی بکشند. ضمنا اروپا اینک گرفتار است و بحران های مختلف انرژی و سیاسی گوناگونی پس از جنگ روسیه در اوکراین دارد. موج مهاجرت اوکراینی ها به اروپا همچنان ادامه دارد. به رغم همه چالش های اروپا اما این منطقه سرزمین رویاهای جوانان است چون جوانان آگاهی کافی از وضعیت کنونی اروپا ندارند. جوانان باید حس کنند در کشورشان ارزش دارند. دلایل فراوانی برای مهاجرت غیر قانونی جوانان به سرزمین رویاهایشان یعنی اروپا وجود دارد. انگیزه هایی که بر اثر عوامل متعدد اجتماعی و مدرسه و حکومت و کاهش آگاهی شکل می گیرد. اکثر جوانان حس می کنند که وجودشان در کشور بی ارزش است و اگر مهاجرت کنند می توانند توانایی هایشان را نشان دهند».

 

 رویای دموکراسی و حقوق بشر و شرایط خوب اقتصادی

دکتر عمرو الشوبکی پژوهشگر مرکز مطالعات سیاسی و راهبردی الاهرام معتقد است «وضعیت اقتصادی اروپایی ها برای مهاجران غیر قانونی بهتر از کشورهایشان است. جوانانی که با مهاجرت غیر قانونی خود را به آب و آتش می زنند به بن بست رسیدند چون کار ندارند و از امکان دسترسی به فرصت شغلی مناسب در کشورهایشان محروم هستند».

او افزود «این دسته از مهاجران می خواهند از مسیرهای پرخطر به اروپا برسند اما گاهی به قیمت جانشان تمام می شود. این افراد نه تنها بیکارند بلکه امیدی به ایجاد شغل مناسب ندارند و به مرحله ناامیدی حاد می رسند و تصور می کنند که دیگر قادر به ایجاد شغل در کشورهایشان نخواهند بود بنابراین ریسک می کنند. وضعیت اقتصادی اروپا بهتر از کشورهای ما است. مهاجران تصور می کنند که به رغم مشکلاتی مثل نژاد پرستی و مشکلات دیگر در اروپا وضعیت بهتری خواهند داشت. آنها رویای اروپایی دارند که شهروند مداری و دموکراسی و حقوق بشر آنجا حرف اول را می زند اما اروپا هم در این زمینه مشکلاتی دارد. مهاجران پس از اقامت در اروپا به وجود بحران های فراوان و نژاد پرستی پی می برند و چالش های متعددی خواهند داشت.

دو دلیل برای پدیده مهاجرت غیر قانونی وجود دارد؛ جنبه اقتصادی و جنبه سیاسی. البته عده دیگری هم هستند که دوست دارند به اروپا مهاجرت کنند. این پدیده بسیار پیچیده بوده و پیامدهای متعددی دارد. عواملی مثل مشکلات خانوادگی و بیکاری و ناامیدی و حکومت را هم نباید نادیده گرفت. امید بخشی به جوانان چاره کار است. اگر جوانان بیکار باشند یا در شرایط سخت کار می کنند باید امید به آینده و برخورداری از شرایط بهتر داشته باشند. ناامیدی و سرخوردگی معضل اصلی است که جوانان را وادار به مهاجرت غیر قانونی و خطر می کند چون آنها به دلایل خانوادگی و اجتماعی و سیاسی امیدی به بهبودی اوضاعشان ندارند».

او خاطر نشان کرد «این نسل سرخورده با شرایط اجتماعی بسیار بد به فردای خود و بهبودی اوضاع امید ندارد و این عامل اصلی مهاجرت است».