سعودی و آمریکای لاتین؛ امروز ادامه راه گذشته درخشان

شراکت های جدید و افزایش تنوع اقتصادی
شاهزاده فیصل بن فرحان بن عبد الله وزیر خارجه سعودی در مراسم افتتاح ساختمان جدید سفارت کشور در برزیل (واس)

شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی درباره سیاست خارجه کشور گفت «ما در حال ایجاد شراکت های جدید با همه کشورها مثل روسیه و هند و چین و آمریکای لاتین و کشورهای آفریقایی و غیره در راستای تامین منافع سعودی هستیم و این همکاری ها بر خلاف منافع هیچ کشوری نخواهد بود». این اظهارات شاه کلید سیاست های منطقه ای و بین المللی سعودی و مبتنی بر دو پارامتر اصلی است: اول ایجاد شراکت های جدید با تمام کشورها بدون خدشه دار کردن همکاری های فعلی. دوم شراکت ها با سیاست دولت سعودی همسویی داشته و منافع کشور را تامین می کند و به هیچ کشوری آسیب نمی زند.

سفر مهم شاهزاده فیصل بن فرحان به چندین کشور آمریکای لاتین از جمله برزیل و آرژانتین و مکزیک در اواخر نوامبر ۲۰۲۱ بخشی از رویکرد مزبور است. برزیل و آرژانتین و مکزیک در سیاست های خارجی سعودی به طور خاص و کشورهای خلیج عربی به طور عام مورد توجه ویژه قرار دارند چون این سه کشور شرکای تجاری مهم کشورهای خلیج عربی در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب به حساب می آیند و ۷۶ درصد حجم کلی مبادلات بازرگانی بین آمریکای لاتین و خلیج عربی را به خود اختصاص داده اند. مبادلات بازرگانی برزیل و آرژانتین و مکزیک با کشورهای خلیج در ۲۰۱۸ به ترتیب ۹.۱ میلیارد دلار و دو میلیارد دلار و ۱.۳ میلیارد دلار بوده است. جمعیت عرب ها و مسلمانان مقیم آمریکای لاتین بيشتر از مناطق دیگر است و از این رو، این منطقه در سیاست خارجی سعودی مورد توجه قرار دارد چون دولت سعودی رویکرد حمایت از مسلمانان در جاهای گوناگون و کمک به آنها برای داشتن نقش سازنده در جوامع را دنبال می کند.
وزارت امور اسلامی و تبلیغات سعودی و مرکز تبلیغات اسلامی در آمریکای جنوبی همواره همکاری موثر و سازنده دارند که یکی از نتایج آن برگزاری ۳۳ امین کنفرانس سالانه مسلمانان آمریکای لاتین و حوزه کارائیب در برزیل در دسامبر ۲۰۲۰ بود. این نشست که محور اصلی آن احکام فقهی و اسلامی درباره همه گیری ها بود بیانگر تعامل موثر و ژرف سعودی با مسایل و مشکلات جهانی به طور عام و مسایل آمریکای لاتین به طور خاص است. دکتر عبد الحمید متولی رییس شورای عالی ائمه جمعه و امور اسلامی در برزیل گفت «سعودی سرزمین خیرخواهی است و مردم را به دوستی و محبت و صلح و همزیستی فرامی خواند. سعودی حامی و رهبر مسلمانان جهان در غرب و شرق است که البته این جایگاه چیز جدیدی نیست بلکه از فرادستی و پیشروی سعودی ناشی می شود».

 

فیصل بن فرحان وزیر خارجه سعودی توسط همتای برزیلی اش کارلوس آلبرتو مورد استقبال قرار گرفت (واس)

 

در این گزارش سفر شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر خارجع سعودی به سه کشور مزبور را بررسی می کنیم.
 

سه کشور آمریکای لاتین

برزیل اولین مقصد تور آمریکای لاتین وزیر خارجه سعودی بود. شاهزاده فیصل بن فرحان اولین وزیر خارجه سعودی است که به برزیل سفر کرده و برنامه او در این سفر بسیار فشرده بود. وی ابتدا با همتای برزیلی اش درباره مسایل مورد توجه دو کشور گفتگو کرد و دو طرف بر اهمیت ایجاد شراکت های محکم و نیرومند در حوزه های مختلف و همکاری مشترک فشرده درباره مسایل منطقه و بین المللی مورد توجه طرفین در پرتو دنیای پرتحول و پرچالش کنونی تاکید کردند. طرف برزیلی از سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی که بستر ساز زمینه های سرمایه گذاری کلان در منطقه و جهان شد تعریف و ستایش کرد. گفتنی است که دو طرح سعودی سبز و خاورمیانه سبز ولیعهد سعودی درباره حفاظت از زمین در راستای تعمیق و تقویت برنامه های چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی اعلام شدند. وزیر خارجه سعودی و رییس مجلس نمایندگان برزیل و تعدادی از نمایندگان درباره گسترش زمینه های همکاری پارلمانی دو کشور و نقش مهم پارلمان ها و نهادهای جامعه مدنی جهان در خصوص تقویت نقش گفتگو بین تمدن ها و فرهنگ ها و حمایت از توسعه پایدار و راهکارهای تحقق رفاهمندی و شکوفایی برای مردم بحث و گفتگو کردند. افتتاح ساختمان جدید سفارت سعودی در برزیل هم یکی از برنامه های سفر وزیر خارجه در راستای گسترش زمینه های همکاری بین دو کشور بود.

آرژانتین مقصد بعدی تور آمریکای لاتین وزیر خارجه بود که آنجا با وزیر خارجه و تجارت بین الملل آرژانتین و رییس مجلس نمایندگان کشور درباره روابط دو جانبه و راهکارهای تحکیم همه جانبه آن دیدار و گفتگو کرد. اهمیت افزایش همکاری پارلمانی و نهادهای جامعه مدنی بین دو کشور در راستای تقویت گفتگوی مشترک از جمله محورهای دیگر گفتگوها بود. وزیر خارجه سعودی با معاون رییس کنگره و وزیر دفاع آرژانتین دیدار کرد. این دیدار نشانگر اهمیت ویژه حوزه امنیت و ثبات در آمریکای لاتین و خاورمیانه برای سعودی و آرژانتین است.

وزیر خارجه سعودی پس از آرژانتین راهی مکزیک شد و با همتای مکزیکی اش درباره هماهنگی و همکاری مشترک در زمینه مبارزه با تروریسم و تندروی و جرم و جنایت و کلیه انواع خشونت و نیز امنیت بین الملل و جلوگیری از استفاده از اسلحه در جوامع گفتگو کرد. او همچنین در جلسه با وزیر انرژی آرژانتین بر روی گسترش زمینه های سرمایه گذاری در بخش های گوناگون و تلاش دو کشور برای برقراری ثبات بازارهای انرژی و مساله مقابله با تغییر اقلیم در پرتو دو طرح سعودی سبز و خاورمیانه سبز تمرکز کرد.

شاهزاده فیصل به فرحان در دیدار با رییس کمیسیون روابط خارجی مجلس نمایندگان مکزیک و رییس و برخی از اعضای مجلس سنای مکزیک به مساله چگونگی گسترش زمینه های همکاری پارلمانی و انتقال تجارب در این زمینه بین دو کشور پرداخت.
گفتنی است که سعودی ۸ نوامبر ۲۰۲۱ میزبان هیات بازرگانی و صنعتی مکزیک با حضور کارآفرینان و تاجران مکزیکی بود. هدف این سفر گفتگو درباره افزایش همکاری تجاری و استفاده از زمینه های اقتصادی با انجام پروژه های مشترک سرمایه گذاری به ویژه در حوزه صنعتی و مخابرات و آی تی و ساخت و ساز و کشاورزی اعلام شد.

بنابراین، روابط سعودی و سه کشور مزبور آمریکای لاتین در جریان سفر وزیر خارجه عمدتا در دو حوزه سیاسی و اقتصادی مورد توجه قرار گرفت. طرفین در حوزه سیاسی درباره مسایل بین المللی و منطقه ای مشترک گفتگو و توافق کردند. اختلاف نظر در این باره محدود بود که البته این موضوع در روابط بین کشورها طبیعی به نظر می رسد چون اختلاف نظر در برخی مسایل نشانگر روابط درست و سنجیده است. همکاری های پارلمانی در جریان این سفر مورد توجه قرار گرفت و وزیر خارجه سعودی با روسا و اعضای مجلس نمایندگان سه کشور در راستای برقراری دیپلماسی پارلمانی گفتگو کرد.
هدف بعدی این سفر جنبه اقتصادی بود که طرفین درباره اهمیت افزایش سرمایه گذاری و مبادلات تجاری و توافق درباره ظرفیت تولید و عرضه انرژی با توجه به مشکلات تغییر اقلیم تاکید کردند.

 

شاهزاده فیصل بن فرحان بن عبد الله وزیر خارجه و مارسلو ابرارد همتای مکزیکی اش و روسیو نهل وزیر انرژی مکزیک در جریان سفر وی به مکزیکو سیتی (واس)

 

حضور در آمریکای لاتین

روابط بین سعودی و کشورهای آمریکای لاتین از دهه هفتاد میلادی به سرعت رو به گسترش رفت و سفارت سعودی در آرژانتین به عنوان اولین سفارت یک کشور خلیجی در این کشور در ۱۹۷۷ افتتاح شد. روابط دیپلماتیک بین سعودی و کشورهای آمریکای لاتین از دهه شصت میلادی آغاز شد و آن زمان ونزوئلا و سعودی و برخی از کشورها سازمان اوپک (سازمان کشورهای صادرکننده نفت) را تاسیس کردند. سعودی و ونزوئلا در ۱۹۶۴ از جمله موسسان گروه ۷۷ به عنوان بزرگ ترین ائتلاف کشورهای در حال توسعه بودند. هدف این گروه حمایت از منافع اعضا و تقویت توان مذاکره برای مقابله با کشورهای شمال است. هر چند روابط بین سعودی و کشورهای آمریکای لاتین پس از آن در حال توسعه بوده اما هنوز این مناسبات با توجه به دلایل متعدد از جمله اوضاع منطقه خلیج و خاورمیانه و نیز تحولات آمریکای لاتین در حد مطلوب نیست؛ البته سعودی و کشورهای آمریکای لاتین زمینه های متعدد و متنوعی به ویژه در حوزه سرمایه گذاری و تجاری برای گسترش همکاری دارند. این کشورها برای گسترش هر چه بیشتر روابط می توانند اقدامات و رویکردهای مختلفی در پیش بگیرند؛ از جمله:
افتتاح دفاتر نمایندگی خارجی در بازارهای آمریکای لاتین که گام اساسی در برنامه های تنوع اقتصادی و افزایش مبادلات تجاری در پرتو زمینه های گوناگون همکاری تجاری و سرمایه گذاری بین سعودی و بازارهای لاتین به شمار می رود. بازارهای کشورهای لاتین برای سرمایه گذاران جذاب بوده و سعودی دروازه مهم خلیج برای نفوذ به کشورهای لاتین است. سعودی اقدامات مهمی در راستای تقویت و افزایش ارتباطات هوایی مستقیم با کشورهای فراوانی در حوزه آمریکای لاتین انجام داده که یکی از آنها امضای تفاهم همکاری بین سعودی و جامائیکا در حوزه هوانوردی در ماه ژوئن ۲۰۲۱ است و منجر به افزایش ارتباطات هوایی بین سعودی و کشورهای خاورمیانه و کشورهای حوزه آمریکای لاتین می شود. طبق این قرارداد ایرلاین های بزرگ و مهم کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب دسترسی بیشتری به سعودی و خاورمیانه خواهند داشت و مدل های کسب و کار بیشتر و الگوی بازاریابی و نرخ گذاری مشترک فراهم می کند. ادموند بارتلت وزیر گردشگری جامائیکا گفت پنج کشور کوبا و پاناما و جمهوری دومینکن و مکزیک و جامائیکا در این پروژه شرکت می کنند.

 

شاهزاده فیصل بن فرحان بن عبد الله وزیر خارجه سعودی و سانتیاگو آندرس کافیرو وزیر امور خارجه و تجارت بین الملل آرژانتین در سفر رسمی به بوئنوس آیرس پایتخت آرژانتین (واس)

 

نقش فرهنگ و تمدن مقدمه اصلی و موثر برای ارتباط بین کشورها است و به درک متقابل درباره ماهیت و فرهنگ جوامع می انجامد و منجر به افزایش همکاری و همگرایی می شود. افزایش برنامه های اعزام دانشجو در رشته های علمی و همکاری برای مهارت آموزی و فناوری و تبادل برنامه های فرهنگی و تعامل بین حوزه آکادمیک و پژوهشی و فرهنگی از جمله رویکردهای موثر و سازنده برای ایجاد همکاری و همگرایی است.

با توجه به سیاست راهبردی سعودی در حوزه رسانه ای پیشرو و معرفی نقش خیرخواهانه سعودی در سطح عربی و اسلامی و بین المللی برنامه راه اندازی یک شبکه سعودی به زبان اسپانیایی برای مخاطبان آمریکای لاتین توصیه می شود.
نشست سران کشورهای لاتین و عربی در ۲۰۰۵ آغاز  و چهارمین نشست در نوامبر ۲۰۱۵ در ریاض برگزار شد و دستاوردهای سیاسی و اقتصادی و فرهنگی متعددی داشت اما این اجلاس پس از آن برگزار نشد. لذا بررسی دلایل توقف و اتخاذ رویکردهای تشویقی برای همگرایی بیشتر بین دو قطب عربی و آمریکای لاتین مهم به نظر می رسد. سعودی در این میان با توجه به جایگاه منطقه ای و بین المللی می تواند نقش پیشرو و فعالی در راستای تداوم برگزاری این اجلاس داشته باشد چون نشست بین حوزه لاتین و کشورهای عربی یک گردهمایی برای هماهنگی سیاسی بین کشورهای دو منطقه است و منجر به افزایش همکاری کشورها در حوزه های مختلف اقتصادی و فرهنگی و آموزشی و فناوری و محیط زیست و غیره در راستای رسیدن به توسعه پایدار و سهیم شدن در برقراری صلح بین المللی می شود.

در پایان می توان گفت سفر شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر خارجه سعودی به سه کشور مهم برزیل و آرژانتین و مکزیک در آمریکای لاتین دیدگاه ها و چشم اندازهای مترقی و پیشرفته و نقاط آغازین جدید در راستای تعمیق نقش سعودی و گسترش دامنه هم پیمانی های سعودی با کشورهای مختلف داشته است که منجر به ارتقای جایگاه سعودی در منطقه و جهان و تعمیق نقش سعودی برای تثبیت پایه های اصلی امنیت و ثبات و توسعه پایدار برای مردم جهان می شود. این همان پیام خیرخواهی سعودی در سیاست خارجه و روابط بین الملل است.