خیز سعودی برای مهارت آموزی و توان افزایی برنامه نویسان و رقابت در حوزه IT جهان

طرح های کلان فناوری در بخش اقتصاد دیجیتال
نشست «هکاتون» با حضور متخصصان سعودی قبل از آغاز مناسک سالانه حج در جده (گتی)

اگر در سعودی روزی مدارک شناسایی و کارت بانکی و سند ماشین را توی خانه یا اداره جا گذاشتید نگران نشوید چون همه این مدارک در موبایل قابل دسترسی هستند. دولت سعودی از ۲۰۰۶ گام های بزرگی برای انتقال به سمت دولت الکترونیک و تحول دیجیتالی در قالب چندین برنامه پنج ساله برداشته و برنامه های گوناگون برای توسعه بخش های دیجیتال در خدمات و حوزه پولی و حتی جامعه در دست اجرا است.

دولت سعودی در راستای دیجیتالی شدن جامع برای توانمند کردن و سرمایه گذاری در زیر ساختارهای دیجیتالی و افزایش خلاقیت و برنامه های گوناگون در بخش های دولتی و خصوصی و خیریه تلاش می کند. این رویکرد از جمله اولویت های ملی در سعودی است.

این رویکرد در عمل نتیجه بخش بوده و سعودی در گزارش مرکز اروپایی رقابت های حوزه دیجیتال در ۲۰۲۱ موفق به کسب رتبه دوم در میان کشورهای گروه ۲۰ شد.

برتری در حوزه دیجیتالی نیاز به طرح ها و برنامه ریزی اجرایی گوناگون دارد و به همین منظور کنفرانس  Launch KSA با حضور ده غول فناوری جهان در سعودی برگزار شد.  

فیصل الخمیسی رییس هیات مدیره فدراسیون امنیت سایبری و برنامه نویسی و پهپادها موسوم به SAFCSP گفت «دولت سعودی برنامه راهبردی شفاف با برنامه زمانی معین در حوزه سرمایه گذاری در منابع انسانی بومی دنبال می کند تا اینکه در ۲۰۳۰ به هدف اصلی یعنی از هر ۱۰۰ نفر سعودی یک برنامه نویس برسد».

چرا دولت سعودی می خواهد یک درصد جمعیت این کشور برنامه نویس شوند؟ چه رویکردی برای رسیدن به هدف مورد نظر دنبال می کند؟ این برنامه چه ربطی به اقتصاد پس از نفت و ایجاد جامعه و اقتصاد دیجیتال دارد؟

سواد دیجیتال 

فیصل الخمیسی گرداننده نشست Launch KSA گفت «مبالغه نیست اگر بگویم یادگیری برنامه ریزی در آینده خیلی نزدیک به همان اهمیت سواد خواندن و نوشتن خواهد بود».

مقوله سواد و بی سوادی در سعودی چند مرحله را پشت سر گذاشته که با آموزش خواندن و نوشتن آغاز شد و به مرور میانگین بی سوادی از ۶۰ درصد در ۱۹۷۰ به  ۳.۷ درصد کل جمعیت در ۲۰۲۱ کاهش یافت. مفهوم سواد در اواسط دهه نود میلادی به دنبال گنجاندن درس کامپیوتر در مواد آموزشی دبیرستان دستخوش تحول شد و افرادی که دستکم اصول ابتدایی استفاده از کامپیوتر را بلند نیستند به دایره بی سوادان اضافه شدند.

مراجعین برای دسترسی به اکثر سازمان های دولتی و بانک ها از ۲۰۱۰ میلادی به این طرف باید حتما از گوشی هوشمند استفاده کنند. الخمیسی درباره اهمیت برنامه نویسی پیش بینی کرد که این حوزه دستخوش تحولات بیشتری می شود طوری که سواد برنامه ریزی مثل خواندن و نوشتن می شود. و حالا هم می بینیم که استفاده از کامپیوتر و گوشی های هوشمند یک امر بدیهی شده و ضمنا ۹۹ درصد جمعیت کشور به اینترنت دسترسی دارند.

الخمیسی افزود «برنامه نویسی اصل اساسی برای موفقیت در حوزه آی تی در سطح بین المللی است». این اظهارات نشان می دهد که دولت سعودی عزم خود را جزم کرده که نه فقط تمامی نیازمندی های مرتبط با مهارت آموزی و توان افزایی برنامه نویسان در داخل کشور را تامین و نسل برنامه نویسان را ایجاد کند بلکه در این حوزه با کشورهای منطقه و جهان نیز رقابت کند. برای رسیدن به این هدف باید در ابتدا شمار زیادی از برنامه نویسان سعودی با مهارت های گوناگون برنامه نویسی و دانش و تجربه وجود داشته باشند. سوالی که اینجا مطرح می شود این است که چطور دولت می خواهد به هدف از هر ۱۰۰ سعودی یک برنامه نویس برسد؟ چه ساز و کاری دارد؟

سرمایه گذاری در سرمایه انسانی و سرمایه مادی 

مهندس عبد الله السواحه وزیر ارتباطات و آی تی در سعودی در نشست Launch KSA از ۳ پروژه اصلی خبر داد:

۱-پروژه بزرگ ۲.۵ میلیارد ریالی (۶۶۷ میلیون دلاری) «همت» در حوزه فناوری با بیش از ۲۰ نوع خدمات با برنامه ها و پروژه های ویژه برای حمایت از تازه کارها و حرفه ای های کارآفرین و پیشرو.

۲-پروژه «قمه» (قله)

۳-پروژه «طویق» که از برنامه های متنوع مثل آکادمی «سدایا» تشکیل شده است. این آکادمی مهارت آموزی و توان افزایی برای پرورش متخصصان بومی زیر نظر سازمان داده ها و هوش مصنوعی سعودی (سدایا) اداره می شود. آکادمی مورد نظر کلیه حوزه های داده ها و هوش مصنوعی را بر اساس مطالعات و ارزیابی های صورت گرفته در زمینه نیازمندی ها و مهارت های مورد نیاز بازار کار پوشش می دهد.

البته به این لیست باید شتابدهنده ها و مراکز رشد واحدهای فناور در شهر علوم و فناوری ملک عبد العزیز را اضافه کرد که با سدایا و شرکت توسعه و سرمایه گذاری فناوری سعودی (تقنیه) همکاری خواهند کرد. شرکت تقنیه زیر نظر صندوق سرمایه گذاری های عمومی اداره می شود. شرکت بیاک یکی از زیر مجموعه های شرکت تقنیه است و در حوزه رشد ابتکار و خلاقیت از طریق ایجاد و آماده سازی و حمایت و توسعه فضای ابتکار و خلاقیت در سعودی فعالیت و فناوری را به بخش های مدیریت پروژه در کلیه کسب و کارها منتقل می کند. شرکت سرمایه گذاری خطر پذیر سعودی و سرمایه گذاران فرشته معتبر و سیستم های تامین مالی جمعی نیز با شرکت ها و سازمان های مربوطه همکاری خواهند کرد. سیستم های تامین جمعی در سعودی چندین میلیارد ریال در پروژه های عمدتا فناوری سرمایه گذاری می کنند.

در این راستا دولت سعودی برنامه اعزام دانشجو برای تحصیل در دانشگاه های معتبر و مطرح جهان را اجرا می کند. این دانشجویان برای تحصیل در رشته های عمدتا فناوری و هوش مصنوعی و آی تی و تجزیه و تحلیل داده و دیجیتالیزاسیون اعزام می شوند. به عنوان مثال، شرکت نیوم که با سرمایه ۵۰۰ میلیارد دلاری در زمینه توسعه شهر نیوم فعالیت می کند چندین گروه دانشجوی بومی شمال غرب سعودی یعنی محل احداث نیوم را برای تحصیل در رشته های تخصصی فناوری و دیجیتالیزاسیون دانشگاه های معتبر و مطرح آمریکا و اروپا و ژاپن اعزام کرده است. برنامه اعزام دانشجو از سعودی در حال حاضر در رشته های تخصصی حوزه فناوری انجام می شود.

سوال اینجاست که سرمایه گذاری در منابع انسانی و اجرای پروژه های گوناگون در سعودی و اعزام دانشجو به خارج و مهارت آموزی منابع انسانی در شتابدهنده ها و مراکز رشد واحدهای فناور سعودی چه ارمغانی خواهد داشت؟

آمادگی برای اقتصاد پسانفتی 

به نظر می رسد آمادگی زودهنگام سعودی برای اقتصاد پسانفتی از نظر تولیدی شتاب به خود گرفته و عمدتا در مسیر یکی از اهداف اصلی یعنی فناوری و دیجیتالی شدن قرار دارد. هدف اصلی رسیدن به اقتصاد داده محور و هوش مصنوعی و دیجیتال است. اجرای پروژه های عظیم و کلان صندوق سرمایه گذاری های عمومی و شرکت های زیر مجموعه نیازمند زیر ساختارهای دیجیتالی و نیروهای متخصص برای اداره و توسعه شهرهای هوشمند و نظارت دولت الکترونیک و هوشمند است.

اپلیکیشن ها و پلتفرم های دیجیتال سعودی در حوزه های مختلف مثل حمل و نقل و بازرگانی تا دلیوری و بانکداری و غیره منبع رزق و روزی صدها هزار نفر در این کشور بوده و برخی از این نیروهای متخصص و کارآمد موفق به جذب سرمایه های خارجی به سعودی شده اند.

تحول دیجیتالی در سعودی که در سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی مورد توجه ویژه قرار گرفته نشان می دهد که مراکز تصمیم ساز کشور چقدر به دیجیتالی شدن جامعه و دولت و کسب و کارها و انتقال به سمت اقتصاد سبز و اقتصاد پسانفتی اهمیت می دهند. شاید عده ای بگویند که این برنامه آسانی است اما یک درصد جمعیت کشور را برنامه نویس کردن کار چندان راحتی نیست و این چشم انداز نوین سعودی و جهان است.