شکنجه، آزار و کشتار حیوانات در ایران

خشونت پیدا و پنهان
سیرک قشم

چندی پیش روزنامه حریت ترکیه از محکومیت سه مرد به ۱۰ سال حبس و پرداخت ۱۵ هزار لیر ترک خبر داد که با استفاده از گوشت مرغ آغشته به سم، موجب مرگ ۱۶ سگ خیابانی شده‌اند.

این اتفاق در همسایه غربی ایران که اشتراکات دینی و فرهنگی مشابهی با ایران دارد در حالی رخ داده است که سالهاست موازی با برخوردهای نیروی انتظامی در ایران، شهرداری‌های بسیاری از شهرهای بزرگ به وسیله سم، اقدام به کشتار بی‌رحمانه تعداد زیادی از سگ‌های بی‌سرپرست می‌کنند.

از طرفی میزان تلفات برخی از حیوانات نادر نظیر پلنگ و خرس و گوزن و پرندگان مهاجر از سوی شکارچیان و از سوی دیگر مجروح کردن سگ‌ها و گربه‌ها در ایران با پرتاب سنگ در کوچه و خیابان و دار زدن آنها در کوچه و خیابان گره کوری است که باز کردن آن نیازمند رعایت حقوق حیوانات، حفظ محیط زیست و ترویج مسئولیت‌پذیری عمومی است.

در ایران نگاه و دست‌آوردهای حاکمیت به حقوق حیوانات منطقی و قابل‌قبول نبوده است. سگ‌ها و گربه‌ها در این کشور برخلاف سایر کشورها واکسیناسیون، عقیم و شماره‌گذاری نمی‌شوند، تنها نمونه‌های انگشت شماری از موارد حیوان‌آزاری مشاهده شده‌‌اند که با پشتیبانی سازمان‌های مسئول و جامعه مدنی حامی به مجازات رسیده اند.

 

باغ وحش بابلسر

 

حاکمیت ایران نه تنها جزو انگشت شمار کشورهایی است که قانون ممنوعیت حیوان آزاری را به تصویب نرسانده است بلکه با نگهداری حیوان خانگی شهروندان حتی در اتومبیل شخصی آنها هم مخالفت می‌کند.

در سال‌های گذشته بسیاری از سخنرانان نماز جمعه و نماینده‌های ولی فقیه در ایران با انتقاد از آوردن حیوانات خانگی به خیابان‌ها، نگهداری از حیوانات خانگی را یک «معضل فرهنگی – اجتماعی و تقلیدی کورکورانه از فرهنگ مبتذل غربی» و «زیان‌آور» برای سلامت عمومی‌عنوان کرده‌اند.

خبرهای متعددی منتشر شده است که نیروی انتظامی در کنار «بدحجابی، کشف حجاب، مزاحمت برای نوامیس، دور دور و آلودگی صوتی» با آنچه «سگ‌گردانی» می‌خوانند در شهرهای مختلف ایران برخورد کرده است و صاحبان این حیوانات نیز به توقیف اتومبیل شخصی، جریمه نقدی و انتقال سگ به محلی دیگر با سرنوشتی نامعلوم محکوم می‌شوند.

براساس گزارش‌های منتشر شده ممکن است این سگ‌ها امحا و کشته شوند، اما با وجود این برخوردها از تعداد علاقمندان به نگهداری حیوانات خانگی از طیف‌های مختلف جامعه ایران کاسته نشده است.

پس از وقوع چندین مورد آزار حیوانات، لایحهٔ حمایت از حیوانات پس از گذشت سال‌ها در دولت حسن روحانی نیز معطل ماند و چرخه کشتار سگ‌های بدون سرپرست در شهرهای مختلف ایران که از پاییز سال ۱۳۸۷ آغاز شد همچنان ادامه دارد که در آخرین مورد می‌توان به دار زدن وحشیانه چندین قلاده سگ بی‌سرپرست یا به قول سازمان محیط زیست «حیوانات بی‌صاحب» از سوی پیمانکاران شهرداری تبریز و نیز کشتار سگ‌های بی‌سرپرست در شیراز به وسیله تزریق اسید،  کشتار سگ‌های واکسینه و عقیم شده در مهرشهر کرج و ده‌ها نمونه دیگر اشاره کرد.

 

آزار و شکنجه حیوانات

به جز کشتار سگ‌ها سالهاست تصاویر و فیلم‌های بسیاری از آزار و شکنجه دادن حیوانات در ایران از سوی عاملان این رفتارها در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند از سگ آزاری در منطقه کلاله استان گلستان، کشتار دلخراش یک خرس مادر در مقابل دیدگان توله‌های آن حیوان بی‌دفاع در منطقه ونک شهرستان سمیرم، کشتار یک الاغ به دست چند تن به وسیله پتک بار دیگر در همان شهرستان سمیرم، شکنجه و قتل یک پلنگ در غرب ایران تا به قیر انداختن، تکه تکه کردن یا به قتل رساندن سگ‌ها و گربه‌های خیابانی، بریدن آلت تناسلی کفتار، سلاخی گرگ، رنگ کردن سگ، دار زدن بزمجه، یا سوزاندن یا پرتاب الاغ از ارتفاع یا سوزاندن روباه، تنها مواردی از نمونه‌های بسیاری از خشونت غیرانسانی شماری از شهروندان جامعه ایران است.

 

سگ کشی با اسید در شیراز

 

شرایط اسفناک حیوانات در باغ وحش‌ها و سیرک‌ها

نبود استانداردهای روز جهان، شرایط غیر بهداشتی و قفس‌های غیر استاندارد و کوچک محل نگهداری حیوانات در باغ وحش‌ها نیز از دیگر مواردی است که همواره با انتقاد طرفداران حقوق حیوانات روبرو شده است.

وضعیت باغ‌وحش‌های ایران به دلیل نبود تغذیه مناسب، در اختیار نبودن امکانات مداوا و دامپزشک آنقدر اسفناک است که اشک و آه و تاسف هر بینندۀ با احساس و درکی را بر می‌انگیزد. باغ‌وحش‌های ایران بیشتر به مکان‌هایی برای درآمدزایی، به بهای شکنجه روحی و جسمی حیوانات تبدیل شده‌‌اند، با این وجود، صاحبان این باغ وحش‌ها مدعی تحت نظر قرار دادن حیوانات نگهداری شده در این مراکز هستند.

در اردیبهشت ۱۴۰۰ سه گورخر آفریقایی (۱ نر و ۲ ماده) پس از انتقال از هلند مدت زیادی در شرایط نامساعد در گمرک نگه داشته شدند و در نهایت گورخر نر یک هفته پس از انتقال به باغ وحش صفادشت جان خود را از دست داد، ویدئوی کتک زدن این گورخر در حالی که پایش شکسته و توان راه رفتن نداشت نشان دهنده علت تلف شدن این حیوان بی پناه بوده است.

این همه در حالی است که باغ‌وحش ارم که زیر نظر بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی اداره می‌شود در سالهای اخیر بارها خبرساز شده است. در آذر ماه ۱۳۹۹ ببر ماده سفید این باغ وحش بر اثر نگهداری در شرایط نامناسب و حمله ببر نر به آن کشته شد. «هیرمان» تنها شیر نر ایرانی ۹ ساله که در سال ۱۳۹۸ از بریستول بریتانیا به باغ‌وحش ارم منتقل شد این روزها حال خوشی ندارد. «باران» بچه شامپانزه بی‌سرپرست سه ساله باغ‌وحش ارم نیز در قفس‌های نامناسبی نگهداری می‌شود.

همچنین در سال ۱۳۹۳ تصاویر نگهداری یک قلاده خرس قهوه‌‌ای به سنگ و غل و زنجیر نام باغ وحش بابلسر را بر سر زبان‌ها انداخت، پشم‌های شترهای نحیف این باغ وحش ریخته و از زباله‌های محوطه این مرکز تغذیه می‌کنند. شیرهای لاغر اندام، گرسنه و نحیف این باغ وحش نیز به جای گوشت علف می‌خورند.غازهای این باغ وحش نیز وضعیت نامناسبی دارند و غذای آنها مخلوطی از آب و گل است.

عدم توجه به شرایط زیست حیوانات تنها به باغ وحش‌ها محدود نمی‌شود. تاکنون اخبار متعددی از آزار و اذیت حیوانات در سیرک‌های غیراستاندارد و غیر بهداشتی در ایران منتشر شده است که از جمله می‌توان به مخالفت و جلوگیری از اجرای یک سیرک در تبریز به دلیل وضع بد نگهداری حیوانات از سوی فعالان محیط زیست در این شهر اشاره کرد.

در شهریور ۱۳۹۳ پنج قلاده شیر در سیرک «پرشین» در آذربایجان شرقی، جان خود را از دست دادند. در سیرک «ایل‌گلی» تبریز نیز خرسی با شرایط اسفناک نگهداری می‌شود که هیچ دندانی در دهان ندارد، در میان حیوانات این سیرک غیراستاندارد، شیری نگهداری می‌شود که دندان‌های نیشش کشیده شده و دیگر دندان‌هایش را با اره بریده‌اند.

اخبار مکرر منتشر شده در مورد آزار، شکنجه و کشتن مستمر حیوانات در مناطق مختلف ایران حکایت از خشونت گسترده و روزافزون، زنگ خطری جدی نسبت به وضعیت محیط زیست و حیات حیوانات و نشان دهنده وضعیت اسفبار عدم رعایت حقوق حیوانات در این کشور است و می‌تواند زمینه ساز طرح مسئولیت‌های حقوقی و بین المللی دولت ایران را در مجامع بین المللی فراهم کند.