چرا بایدن از تشدید تنش بین اسراییل و فلسطین غافلگیر شد؟

جو بایدن رییس جمهور آمریکا

جنگ و درگیری های اخیر بین فلسطینیان و اسراییلی ها نشان داد دولت بایدن فعلا برای پرداختن و پیگیری منازعه اسراییل و فلسطین آمادگی ندارد چون دولت جدید در آمریکا از همان اوایل آغاز به کار توجه خود را روی مسایل دیگری معطوف کرد.

اما به نظر می رسد که دولت آمریکا با توجه به تحولات اخیر و افزایش تنش و درگیری مجبور شده تا حدودی سیاست هایش را تغییر بدهد اما خط مش مشخصی در قبال مساله فلسطین در پیش نگرفته است.

بایدن و مشاوران ارشد دولت آمریکا به صراحت گفتند که اولویت دستگاه دیپلماسی مسائل دیگری است. دولت آمریکا تا حالا کار چندانی در خصوص طرح های صلحی که خود آمریکا پیشتر ارائه کرده بود انجام نداده و تلاش می کند تا بی سر و صدا و آرام آرام برخی سیاست های آمریکا را که در نتیجه حمایت ترامپ از اسراییل مخدوش شده اصلاح کند. دولت آمریکا تلاش می کند توجه خود را روی ترمیم روابط گسیخته شده با فلسطینیان معطوف کند و از تشکیل کشور فلسطین دارای قابلیت حیات به عنوان کلید طلایی برای صلح پایدار با اسراییل یاد کند. به هر حال دولت آمریکا تا حالا اقدامات عملی در این مسیر انجام نداده است.

 

همان موضع همیشگی

پرزیدنت جو بایدن و وزیر خارجه آنتونی بلینکن به حمایت علنی و تمام قد از اسراییل پرداخته و اعلام کردند اسراییل در مقابل حملات موشکی فلسطینیان حق دارد از خود دفاع کند.

بلینکن در خصوص تعداد فزاینده کشته شدگان فلسطینی در حمله های هوایی اسراییل ابراز نگرانی کرد اما باز با «تبعیض آشکار و مسلم» از «گروه تروریستی که به غیر نظامیان حمله می کند» و «اسراییل که به تروریست ها حمله می کند» یاد کرد.

به نظر بایدن واکنش و پاسخ اسراییل به موشک های حماس «مبالغه آمیز» نیست. برخی تحلیلگران براین باورند که اگرچه آمریکایی ها می گویند که باید حملات متوقف شود اما واکنش بایدن به اسراییل چراغ سبز برای ادامه حمله داده است.

 

محله شیخ جراح در قدس

 

خشونت در قدس

ناظران می گویند بایدن دیدگاه قاطعانه ای درباره تحولات اخیر در قدس اعلام نکرد و او باید علنا از اسراییل می خواست تا دست از خشونت بردارد؛ به خصوص در شرایطی که وزارت خارجه آمریکا در ماه مارس گفت هر اقدام اسراییل که پروسه تشکیل دو کشور را دشوارتر کند از نظر آمریکا غیر قابل قبول است.

ند پرایس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اظهارات مزبور را پس از انتشار گزارش هایی درباره برنامه اسراییل برای احداث شهرک های یهودی نشین بیشتر در کرانه باختری عنوان کرد. او توضیح داد واشنگتن با هر گامی که اجرای راهکار تشکیل دو کشور را دشوارتر کند مخالفت می کند. او افزود «ما می خواهیم به تمام فلسطینیان از جمله پناهندگان کمک کنیم».

دولت پرزیدنت بایدن به کرات درباره راهکار تشکیل دو کشور (فلسطین و اسراییل) گفته که این راهکاری است که برای دو طرف عادلانه به نظر می رسد. دولت بایدن همچنین خواهان استقلال و جدایی فلسطینیان از اسراییل و تشکیل یک کشور فلسطینی است که در سطح بین المللی هم به رسمیت شناخته شود.

ند پرایس خاطر نشان کرد «دولت بایدن معتقد است که تشکیل دو کشور بهترین راه برای حفظ هویت اسراییل به عنوان یک کشور یهودی و دموکرات است و اسراییل در چنین شرایطی می تواند در کنار یک کشور دموکرات فلسطینی زندگی کند. منازعه فقط از طریق این راهکار حل می شود».

 

بی توجهی بایدن به فرآیند صلح

هادی عمرو فرستاده ویژه آمریکا در امور فلسطین و اسراییل در گیر و دار درگیری نظامی در نوار غزه راهی منطقه شد. عمرو یک دیپلمات در حد متوسط است یعنی دولت بایدن بر خلاف دولت های قبلی یک دیپلمات ارشد در امور فلسطین و اسراییل تعیین نکرد.  تعیین عمرو به عنوان فرستاده ویژه آمریکا بی توجهی دولت بایدن به فرآیند صلح را نشان می دهد. هادی عمرو قبلا هماهنگ کننده فرآیند صلح در دفتر خاور نزدیک وزارت خارجه آمریکا بود که یک مقام درجه چندم محسوب می شود و اختیارات یا نفوذ چندانی ندارد. در حالیکه پرزیدنت بایدن نمایندگان ویژه در امور ایران و لیبی و شاخ آفریقا و یمن معرفی کرده از تعیین دیپلمات برجسته و رده بالا در خصوص مناقشه عرب ها و اسراییل سرباز زد و حتی سفیری در اسراییل یا سر کنسول در قدس برای فلسطینیان تعیین نکرد.

آرون دیوید میلر دیپلمات پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور صلح خاورمیانه در این زمینه گفت «دغدغه کنونی بایدن مسائل دیگری است و پرزیدنت عباس قادر به کنترل اقدامات فلسطینیان در قدس نیست. به اینها باید موشک های حماس را هم اضافه کرد. در این شرایط اسراییل و حماس به تصمیم گیران اصلی در درگیری کنونی تبدیل شده اند و این چیز جدیدی نیست».

مارتین ایندیک سفیر سابق آمریکا در اسراییل و فرستاده ویژه در مذاکرات صلح در دوره اوباما با انتشار توییتی گفت «دولت آمریکا سفیر در اسراییل و سرکنسول برای فلسطینیان تعیین نکرده است. شاید به فرستاده ویژه نیاز نداشته باشیم اما بی گمان باید یک سفیر در اسراییل و سر کنسول در امور فلسطینیان در اسرع وقت منصوب شود. چرا تعیین این افراد از سوی کاخ سفید این قدر طول کشیده است؟ این برای من مبهم است و گویا هیچ کس نمی تواند دلیل این تعلل ورزی را توضیح دهد».

آنچه تا کنون در مورد سیاست های دولت بایدن مشخص شده این است که بایدن از ۲۰ ژانویه که روی کار آمد فقط دو چالش در خاورمیانه را در اولویت قرار داد. گفتگو با ایران در مورد برجام و تلاش برای پایان جنگ در یمن. بایدن توجه چندانی به مساله فرآیند صلح و روابط با فلسطینیان نکرده است. فلسطینیان از بایدن انتظار انجام برخی اقدامات مثل بازگشایی کنسولگری آمریکا در قدس را داشتند. کنسولگری آمریکا در قدس در دوره ریاست جمهوری ترامپ تعطیل شد. در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ و باراک اوباما دو رییس جمهور سابق آمریکا کنفرانس صلح برگزار شد و حتی در دوره بیل کلینتون طرح روند صلح در آینده اعلام گردید. دولت بایدن در ماه ژانویه اعلام کرد سیاست های جدیدی در مورد منازعه فلسطین و اسراییل در پیش خواهد کرد و از عزم خود برای از سرگیری روابط با تشکیلات خودگردان فلسطین خبر داد. روابط بین دولت ترامپ و تشکیلات خودگردان فلسطین قطع شده بود.

به طور خلاصه می توان گفت سیاست جدید آمریکا شامل ۶ محور است:  

-دولت بایدن از راهکار تشکیل دو کشور حمایت می کند.

-دولت بایدن با دو طرف گفتگو خواهد کرد. دولت ترامپ در ۴ سال گذشته مگر در موارد معدود با مقام های تشکیلات خودگردان فلسطینی گفتگو نکرد.

-واشنگتن برای بهبودی شرایط «میدانی» به ویژه در غزه تلاش خواهد کرد چون کاخ سفید به دنبال تحقق «راهکار تشکیل دو کشور» است.

-دولت آمریکا اسراییلی ها و فلسطینیان را تشویق می کند تا از اقدامات یکجانبه و مانع تراشی در مسیر دست یابی به صلح خودداری کنند. این اقدامات شامل ساخت شهرک های یهودی نشین و الحاق اراضی بیشتر و تخریب خانه های فلسطینیان و حمایت طرف فلسطینی از «گروه های تروریستی» می شود.

-مناسبات بین آمریکا و تشکیلات خودگردان فلسطین که پس از انتقال سفارت آمریکا به قدس در دوره ریاست جمهوری ترامپ قطع شد از سرگرفته می شود.

-مخالفت با قطعنامه ها و تصمیماتی که در مجامع بین المللی به نفع اسراییل گرفته می شود.

به نظر می رسد که این سیاست ها جوهری بر روی کاغذ است چون دولت آمریکا تا حالا هیچ گونه اقدام عملی در راستای حمایت از برقراری صلح و راهکار تشکیل دو کشور انجام نداده است.