روایت ظلم ۱۵ ساله؛ جوانان غزه در صدد کنار زدن «حماس»

یک زن فلسطینی که روی ماسکش نوشته شده «من نامزد انتخابات شدم»

کریم جوده، ۲۵ ساله که از دانشکده حقوق فارغ التحصیل شده ساکن اردوگاه پناهندگان جبالیا در شمال غزه است. انتخابات پارلمانی فلسطین ۲۲ مه برگزار می شود و کریم جوده به این فکر می کند که آیا این انتخابات اصلا در رفع مشکلات سیاسی و پایان دادن به موج بازداشت ها و ظلم و ستمی که خود او طعم آن را چشیده سهیم خود بود؟ او چند سال پیش تصمیم گرفت صدای اعتراض خود را در شبکه های اجتماعی بلند و از حکمروانی جنبش مقاومت اسلامی (حماس) انتقاد کند. حماس حدود ۱۵ سال پیش بر اثر دو دستگی میان گروه های فلسطینی کنترل نوار غزه را به دست گرفت.

 

کریم جوده

 

جوده ۳ سال پیش فارغ التحصیل شده اما تا حالا شغل مناسب با رشته تحصیلی اش پیدا نکرده است. او در گفتگو با المجله گفت «جنبش حماس از همان روز اول نظام تک حزبی متکی بر سرکوبگری پایه ریزی کرد و راه را بر هر گونه مشارکت ملی یا مردمی در حکمرانی بست. عدالت در تمام جنبه ها و عرصه ها نادیده گرفته شد و فرصت ها در اختیار سرسپردگان و اعضای جنبش حماس قرار گرفت و سهم بقیه «هیچ» شد. گویی آنها تافته ای جدا بافته بودند».  کریم خاطر نشان کرد «انتخابات پارلمانی از نظر شخصی می تواند بستری برای گذار به یک شرایط سیاسی و اجتماعی و اقتصادی با ثبات فراهم کند. یقین دارم که جنبش حماس نمی تواند وضعیت باثبات ایجاد کند».

محمود عباس رییس تشکیلات خودگردان فلسطین به دنبال توافق با جنبش حماس با صدور فرمان ریاستی در ماه ژانویه از برگزاری انتخابات پارلمانی در ۲۲ ماه مه و انتخابات ریاست تشکیلات خودگردان در ۳۱ ژوئیه و انتخابات شورای ملی در ۳۱ اوت ۲۰۲۱ خبر داد. پس از اعلام این خبر کمیته انتخابات در تمامی استان های فلسطین دست به کار شده و بدین ترتیب فرآیند به روز رسانی اطلاعات رای دهندگان و تدارک برای برگزاری آنچه فلسطینیان از آن به «عروسی قریب الوقوع دموکراسی» یاد می کنند آغاز شد.

دولت مصر از گروه های فلسطینی از جمله دو جنبش فتح و حماس برای حضور در یک نشست همه جانبه دو روزه در قاهره دعوت کرد. این نشست اوایل فوریه برگزار شد و شرکت کنندگان در مورد برگزاری انتخابات و برداشتن موانع موجود در مسیر برگزاری انتخابات توافق کردند. قرار شد دادگاه انتخابات تشکیل و آزادی در کرانه باختری و نوار غزه برقرار شود. ضمنا، قرار شد گروه های فلسطینی در نشست دیگری در ماه مارس درباره مسائل دیگری از جمله سازمان آزادی بخش فلسطین گفتگو کنند.

مردم فلسطین برای مشارکت در فرآیند سیاسی و انتخابات شوق و ذوق دارند

 

فرصت انتقام

کریم جوده معتقد است اگر انتخابات پیش رو در فلسطین برگزار شود نقش بسزایی در تغییر شرایط غزه خواهد داشت و فرصتی به جوانان برای انتقام از حاکمان ظالم و ستمگر و فاسد و خویشاوند سالار در غزه می دهد.

او افزود «به این باور رسیده ام که تداوم اوضاع کنونی در غزه غیر ممکن است.. اصلا امکان ندارد.. حتی اگر انتخابات برگزار نشود بستر یک خیزش و انقلاب مهیاست».

جوده خاطر نشان کرد «بی گمان آنهایی که از یک فرصت شغلی محروم شدند یا در معرض ظلم و ستم قرار گرفتند یا جوانان به حاشیه رانده شده در دوره ۱۵ ساله زمامداری حماس با مشارکت در انتخابات از حاکمان خود انتقام می گیرند».

او گفت «به نظر من تشکیلات خودگردان فلسطینی باید اداره امور غزه را در اختیار بگیرد چون تشکیلات خودگردان بهتر از حماس می تواند نیازهای حداقلی مردم را تامین کند. تشکیلات خودگردان فلسطین پیش از حماس در غزه حکومت می کرد و اینک نیز امور کرانه باختری را مدیریت می کند و طی مدت یاد شده برتری خود را بر حماس در زمامداری نشان داده است».

کریم در ادامه گفت «هنوز تصمیم نگرفتم به چه گروهی در انتخابات رای بدهم اما بدون شک به حماس یا وابستگان و هوادارانش رای نمی دهم چون ناکارآمدی آنها در حکومتداری مثل روز روشن است».

او با صدای بغض آلود گفت «چطور می شود به کسانی رای بدهم که به دست آنها شکنجه و به دلایل سیاسی بازداشت شدم و مورد بدرفتاری قرار گرفتم. تنها گناهم این بود که در یک اعتراضات مطالبه محور برای بهبود شرایط شرکت کردم. حالا چطور به کسانی رای بدهم که باعث شدند هزاران تن از جوانان و خیلی از دوستانم مهاجرت کنند. برخی از آنها در مسیر مهاجرت جان باختند».

محمود جاد الله، ۲۶ ساله که چند هفته پیش به مصر مهاجرت کرد با کریم جوده هم نظر است. او نیز از زندگی در غزه و پارتی بازی در تمامی ارکان حکومت حماس به ستوه آمد. محمود به خاطر همین پارتی بازی ها نتوانست به شغل مناسب دست پیدا کند. او گفت «هزینه تحصیلم در دانشگاه در رشته علوم بهداشتی در تغذیه بیش از ۱۰ هزار دلار شد اما به دردم نخورد؛ نه به خاطر اینکه آدم تنبلی هستم بلکه شغلم را با پارتی و کلک و آشنا بازی گرفتند و در آتش ظلم سوختم».

محمود جاد الله در گفتگو با خبرنگار المجله افزود «یک نسل کامل در غزه از نظر روحی و اجتماعی به دست حاکمان و به طور سیستماتیک نابود شد و سوخت. جوانان غزه به مرحله ای رسیده اند که هر روز می گویند لعنت به روزی که اینجا به دنیا آمدم». او اشاره کرد «اگر انتخابات فلسطین برگزار شود روزنه امیدی برای تغییر و برکناری نظام سرکوبگر حماس است. رژیم حاکم کنونی صدها نفر از جوانان را بازداشت کرد و عده زیادی را به مهاجرت واداشت و به آنها برچسب همکاری و جاسوسی برای اسرائیل زد و بازداشتگاه های ویژه «متهمان به جاسوسی با اسرائیل» برپا کرد. حاکمان غزه به جای این اقدامات و رفتارها باید پروژه هایی برای کمک به جوانان و بهبود شرایط معیشتی آنها اجرا می کردند».

طبق آمار مرکز آمار فلسطین جمعیت جوانان در سرزمین های فلسطینی حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از مجموع ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار فلسطینی ساکن در کرانه باختری و نوار غزه است. بنا به برخی گزارش ها میانگین حضور جوانان در نهادهای دولتی یا مشاغل مدیریتی در فلسطین ۱ درصد است و بنابراین آنها نمی توانند مشکلات خود را مطرح کنند و به دنبال راهکار باشند. کمیته مردمی مقابله با محاصره غزه در گزارشی گفت «آمار بیکاری جوانان در غزه بیش از ۷۰ درصد و در کرانه باختری ۱۴ درصد است».

 

حسن الداودی

 

ادامه زمامداری حماس بدترین گزینه

حسن الداودی یکی از فعالان سیاسی مخالف حکومت حماس است. او از جمله بنیانگذاران کمپین اینترنتی «اهبد ۱۹۴» است که از حقوق فلسطینیان در شبکه های اجتماعی حمایت می کند. حسن الداودی همچنین از جمله موسسان جنبش مطالبه محور «بدنا نعیش» (می خواهیم زندگی کنیم) است. این جنبش در ۱۴ مارس ۲۰۱۸ با شعار بهبودی وضعیت معیشتی در غزه آغاز به کار کرد اما توسط حماس به شدت سرکوب شد و صدها نفر از اعضای جوان این جنبش بازداشت و شکنجه شده و مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.

او در گفتگو با المجله گفت «فرضیه تداوم زمامداری حماس بدتر از دوره حکومتداری حماس در چندین سال گذشته است. این نتیجه ای است که بنده و هزاران تن از جوانان غزه پس از ارزیابی همه جانبه عملکرد و سیاست های حماس در عرصه آزادی ها که هر روز نقض می شود و شرایط معیشیتی مردم که روز به روز بدتر می شود و اوضاع فساد اداری و نفوذ و پارتی بازی و خویشاوند سالاری که در تمام ارکان حاکمیت حماس ریشه دوانیده و محدود کردن بقیه گروه ها و جوانان جامعه در استفاده از موقعیت ها و فرصت های متنوع به آن رسیدیم».

او افزود «رفتارها و عملکرد حماس هر حکومتی را از درجه اعتبار ساقط و غیر مشروع می کند. حماس با این اقدامات فرصت نقش آفرینی در آینده را از دست خواهد داد».

این فعال فلسطینی تعریف می کند که چطور خود او در مدت حکمرانی حماس مورد ظلم قرار گرفته تا جایی که پس از فارغ التحصیل شدن به هیچ جایی فرم تقاضای استخدام نداده چون مطمئن بوده که افراد کم تجربه تر از او به دلیل پارتی بازی موقعیت های شغلی را تصاحب می کنند».

او افزود «انتقاد و اعتراض از جمله حقوق سیاسی مردم است و من برای استفاده از حقوق خود و انتقاد از حکومت حماس تلاش کردم. نتیجه اش این بود که چند بار روانه بازداشتگاه های وزارت اطلاعات حماس شدم. شرایط زندان بسیار بد بود. تنها دلیلی که چند بار بازداشت شدم انتقاد و مخالفت با حاکمیت از طریق انتشار پوستر و مطلب در شبکه های اجتماعی بود».

 

 یکی از حوزه های رای گیری سابق در نوار غزه

 

حسن الداودی توضیح داد «تاثیرات روحی و روانی بازداشت ها خیلی بد بود و این آثار وخیم و زیانبار تا چند ماه ادامه داشت. من مثل بسیاری از جوانان غزه که تجربه زندان را پشت سر گذاشتند به فکر مهاجرت و برخورداری از زندگی بهتر در خارج هستم اما هنوز امید دارم که سیستم حکومتی سرکوبگر و ستمگر کنونی تغییر کند».

او گفت «امید به تغییر به دنبال زمزمه ها درباره برگزاری انتخابات افزایش یافته است. من به کسی رای می دهم که به نظرم شخص مناسب و توانا برای اداره درست امور مربوط به مساله فلسطین و شرایط معیشتی و زندگی روزمره است».

نتایج یک نظرسنجی درباره مهاجرت جوانان که توسط «مرکز مطالعات و نظرسنجی» دانشگاه الاقصی انجام شد نشان می دهد ۶۱ درصد از مصاحبه شوندگان گفتند که به دلیل شرایط بد در غزه در صورت مهیا بودن شرایط مهاجرت می کنند. مطالعات و پژوهش های دیگر نشان می دهد که مهاجرت در میان جوانان غزه یک مساله پذیرفته شده است اما ترک غزه به این سادگی نیست و هزینه زیادی نیاز دارد. پروسه خروج از غزه با انتقال به مصر از طریق گذرگاه زمینی رفح آغاز می شود.

الداودی و یک گروه از جوانان فعال جوانان غزه را به مشارکت و کاندید شدن در انتخابات تشویق می کنند. او معتقد است که انتخابات بهترین ابزار برای انتقام از افرادی است که باید از آنها انتقام گرفت و همچنین انتخابات فضای مناسب برای انتخاب افرادی ایجاد می کند که در خور اداره امور غزه هستند.

او می گوید «علنا مردم را تشویق می کنم به حماس رای ندهند چون موفقیت حماس برای مدیریت غزه با توجه به معیارهای حقوق بشر بین المللی در حد صفر است».

این جوان فلسطینی بیست و چند ساله تاکید کرد «انتخابات پیش رو برای تغییر نظام سیاسی فلسطین و تضمین انتقال  مسالمت آمیز و قانونمند قدرت بسیار مهم است چون به مردم قدرت برای تغییر و تحول می دهد. آیا واقعا این عاقلانه است که از امضای پیمان اسلو در ۱۹۹۳ تا کنون فقط دو مجلس قانونگذاری تشکیل شده باشد و این منجر به افزایش فساد و بی توجهی به تامین نیازمندی های مردم شد».

او در پایان افزود «مردم باید چندین گزینه برای انتخاب بین کاندیداها طبق شایستگی و مهارت و برنامه ارائه شده نه گرایش حزبی داشته باشند».

 

هانی العقاد نویسنده و تحلیلگر سیاسی

 

سیاست خرید رای «شکست می خورد»

 

هانی العقاد نویسنده و تحلیلگر سیاسی در گفتگو با المجله گفت «آنها در ۱۵ سال گذشته به خواسته های مردم بی توجهی کردند و منکر مطالبات به حق آنها شدند اما حالا همه به فکر مردم در غزه و کرانه باختری افتاده اند. تمام نامزدها در صدد کسب رای مردم هستند اما به این فکر نمی کنند که صبر مردم هم پس از تحمل این همه گرفتاری و رنج حدی دارد. مردم فلسطین در این مرحله همه باید از امکانات و توانایی و صدای خود برای تصحیح مسیر و از بین بردن شرایط فاجعه بارشان استفاده کنند. گروه های فلسطینی حدود ۱۵ سال پیش مسبب اصلی تمام گرفتاری و مشکلات مردم بودند».

العقاد پیش بینی کرد که «سیاستمداران و احزاب و گروه هایی که نامزد انتخابات خواهند شد احتمالا به سیاست خرید رای مردم روی می آورند چون آنها به دنبال کسب رضایت مردم و استفاده ابزاری و موقت از رای دهندگان برای پیروزی در انتخابات هستند. البته این سیاست جواب نخواهد داد چون مردم به طور عام دیگر به شرایط قبلی با حضور یک حاکمیت فاسد و ستمگر تن نمی دهند چون مردم در چندین سال گذشته تجربه چنین سیستم حکومتی را از سر گذرانده اند».

این تحلیلگر مسائل سیاسی افزود «مردم فلسطین در کرانه باختری و نوار غزه به واقعیت پی برده اند و مسائل و مشکلات دوره پر از درد و رنج گذشته را از یاد نبرده اند. مهم ترین ویژگی آن دوران اشک گرسنگان و شهروندان محروم از حقوق اولیه بود. شهروند عادی به احزاب و آقا زاده ها و ارباب زادگان رای نمی دهد. مردم به کسانی که مرتب دم از میهن پرستی می زنند و دروغ می گویند رای نمی دهند. مردم فهمیدند که این جماعت تنها در راستای تامین منافع خود و فرزندانشان کار می کنند و از پست و مناصبشان برای ثروت اندوزی سوء استفاده کردند».

نتایج نظرسنجی انجمن گفتگو و سیاست ها در روابط بین المللی در فوریه نشان داد ۹۶.۶ درصد مردم گفتند که در انتخابات پیش رو در فلسطین شرکت می کنند. ناظران بر این باورند که این بیانگر تمایل شدید فلسطینیان چه در غزه و چه در کرانه باختری برای انتخابات و تغییر در ساختار قدرت در راستای پایان دادن به عوامل دو دستگی داخلی و توجه دوباره به مسائل ملی اصلی است چون مردم فلسطین در شرایط کنونی به شدت گرفتار مشکلات و دغدغه های روزمره شده اند.

 

ایهاب المغربی

 

از سوی دیگر، ایهاب المغربی، ۲۲ ساله و ساکن غزه که در یکی از نهادهای جامعه مدنی فعالیت سیاسی می کند می گویند دو سیستم حکومتی در غزه و کرانه باختری سیستم های فاسد هستند و از این رو باید انتخابات فلسطین برای تغییر ساختاری و ایجاد فضای مناسب برای حضور چهره های سیاسی جدید در نظام حکمرانی و گفتگو درباره مشکلات و دغدغه های مردم در اسرع وقت برگزار شود.

المغربی در گفتگو با المجله افزود «جوانان فلسطین در انتخابات پیش رو پای صندوق های رای می روند و نظرشان را بیان می کنند. آنها از طریق صندوق های رای حرفشان را به کرسی می نشانند. بی تردید رای جوانان مثل رای احزابی که مردم را در چندین سال گذشته به این حال و روز انداخته اند نخواهد بود. جوانان دیگر تحت هیچ شرایطی به احزاب رای نمی دهند. طبق نظر سنجی ها مشارکت مردم در غزه و کرانه باختری گسترده خواهد بود و این بیانگر تمایل اکثریت مردم برای تحول در اسرع وقت است.