ایران: گریز از مشکلات داخلی با تنش آفرینی در خارج

ایران در هر مناسبتی اعلام می کند که از نقض و بی توجهی به مفاد توافق هسته ای از جمله غنی سازی ۲۰ درصدی دست بر نمی دارد. مقام های ایران می گویند واشنگتن باید بدون پیش شرط به برجام برگردد و تحریم های اعمال شده توسط دونالد ترامپ رییس جمهور سابق آمریکا برداشته شود. رژیم ایران برای پافشاری به خواسته های خود دست به نمایش نفوذ و ظرفیت ها و ابزارهایش برای تعمیق بی ثباتی در منطقه می زند.

نکته قابل توجه در این ارتباط رزمایش نظامی زمینی و دریایی و هوایی رژیم بود که با تحرکات دیپلماتیک گسترده  و به کارگیری گفتمان سیاسی تند و هجومی توسط ایران در برخی کشورهای منطقه و جهان همزمان شد. در همین اثنا گروه های دنباله روی ایران در منطقه که همگی در عبای به اصطلاح «محور مقاومت» فعالیت می کنند دست به یک رشته اقدامات تحریک آمیز و خصمانه و عمدی زدند که از ترور یکی از روشنفکران منتقد در بیروت شروع شد تا تظاهرات در عراق برای به چالش کشیدن دولت و حمله شبه نظامیان حوثی با موشک های بالستیک و پهپادهای ساخت ایران به تاسیسات غیر نظامی در سعودی از خاک یمن.

 رویکرد تنش زایی از سوی رژیم ایران در تناقض با سیگنال های دولت جدید آمریکا درباره لزوم آرامش و تنش زدایی است. پیام ایران این است که ما می توانیم به منافع آمریکا و قدرت های منطقه ای متحد ایالت متحده که خواهان پیوستن به هر گونه توافق هسته ای احتمالی هستند ضربه بزنیم. سعودی در راس این کشورها قرار دارد. به گمان رژیم ایران کفه موازنه قوا در منطقه به نفع ایران و مدل ایرانی محور «مقاومت» سنگینی می کند. پس باید رژیم ایران و تشکیلات گوناگون این محور در تحولات پیش رو و طرح های احتمالی برای ترسیم آینده منطقه لحاظ شوند.

اما با نگاهی گذرا به اوضاع کنونی در منطقه می توان به نادرستی ادعای رژیم و گروه های ابزار دست ایران در منطقه پی برد. محور ایران که فقط در برابر عزم و اراده عربی برای برقراری صلح و همزیستی ایستادگی می کند قادر نیست توجیه قانع کننده ای برای این مساله بیاورد که چرا در برابر حملات هوایی و موشکی متعدد و هر روزه اسرائیل در عمق خاک سوریه دست روی دست گذاشته و هیچ کاری انجام نمی دهد. هواپیماهای اسرائیل به کرات و روزانه به اهدافی در سوریه حمله می کنند که دیگر بر کسی پوشیده نیست که یا مواضع ایرانی هستند و یا تاسیسات شبه نظامیان چند ملیتی وابسته به رژیم ایران. ضمنا، رژیم ایران برای ناتوانی و درماندگی در جلوگیری از عملیات اطلاعاتی و امنیتی تصفیه فیزیکی دانشمندان هسته ای و حملات سایبری و نفوذ به موسسات و مراکز علمی ملی در تهران توجیه قانع کننده ندارد و پشت عبارت «حفظ حق پاسخ در زمان و مکان مناسب» پنهان شده است چون نه زمان مناسب فرا می رسد و نه مکان مناسب پیدا می شود.

بنابراین، کاملا آشکار است که اقدامات تنش زای رژیم ایران یا گروه های مذهبی ابزار دست آن به دستور واضح جناح اصولگرای تندروی نظام انجام می شود و دو هدف را دنبال می کند:

*احیای مذاکرات درباره برجام بدون گفتگو درباره پرونده موشک های بالستیک و نقش آفرینی مخرب ایران در منطقه.

 *سرگرم کردن مردم تا به مشکلات اقتصادی و معیشتی و سلامتی فکر نکنند. رژیم ایران با توجه به شکست مفتضحانه برای کنترل شیوع همه گیری کرونا نمی گذارد جریان اعتدال پیش از انتخابات ریاست جمهوری یک گشایش خارجی انجام دهد. اصولگرایان تندرو در صدد پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری برای تسلط بر تمام ارکان حاکمیت و نهادهای حکومتی هستند.

در شرایط کنونی نفس اقتصاد ایران به شماره افتاده و کشورهایی مثل عراق و لبنان که از اجبار یا اختیار در محور ایران هستند با مشکلات و بحران های اقتصادی دست و پنجه نرم می کند. کما اینکه امضا کنندگان اروپایی برجام (فرانسه و بریتانیا و آلمان) از دست رفتارهای ایران خسته شده اند. آنها از دست هشدار دادن به ایران به ستوه آمده اند که چقدر به رژیم ایران بگویند فرصت دست دراز شده آمریکا به سوی ایران را نباید از دست داد. بنابراین، پرسش این است که آیا رژیم آخوندی می تواند در بلند مدت به تنش آفرینی و عناد ورزی ادامه دهد؟

و فردا روز دیگریست.

 

عبد القادر الزاوی: سفیر سابق پادشاهی مراکش در امارات و پژوهشگر روابط بین الملل