پولشویی در دوره کرونا؛ رونق یا کسادی؟

یک پرونده فساد مالی در کویت در اواخر ماه ژوئیه افشا شد و خبرگزاری های کویت و سعودی و بقیه کشورهای خلیج جزئیات آن را منتشر کردند. ده نفر از ابر ستاره های مجازی در کویت متهمان اصلی این پرونده هستند که از طریق معاملات متنوع مثل خرید کالا و ماشین های لوکس با قیمت نجومی و فروش آنها و واریز پول کلان به حساب های بانکی متعدد در کشورهای خلیج و آسیایی پولشویی کرده اند.

به گزارش روزنامه کویتی القبس نتایج تحقیق سازمان مبارزه با جرایم مالی کویت نشان می دهد که ۲۳ نفر از اینفلوئنسرهای شبکه های اجتماعی در سعودی در این پرونده پولشویی نقش دارند و این موضوع به مقام های سعودی ابلاغ شد.
پرونده فساد مالی برخی از افراد معروف و شناخته شده بحث پیچیده دیگری را پیش می کشد که مقام های دولتی سعودی و کشورهای جهان با آن دست و پنجه نرم می کنند. پولشویی برای منشا اقتصادی ناشناخته به یک معضل تبدیل شده است. پولشویی به منظور پنهان کردن فعالیت های غیر قانونی و منابع مالی غیر قانونی انجام می شود و اقدامات متنوع مثل قاچاق مواد مخدر و قاچاق انسان و روسپی گری و رشوه و فعالیت های خطرناک دیگری را در برمی گیرد. این فرآیند طی رشته پیچیده ای از معاملات بازرگانی و بانکی انجام می شود.

پرونده پولشویی ستارگان در کشورهای خلیج نشان می دهد که پولشویی فرامرزی است و در برخی کشورها ظرفیت و قدرت کافی برای شناسایی آن وجود ندارد.

در این میان چند پرسش مطرح می شود: پولشویی در دوره کرونا رونق گرفته یا کساد شده است؟ دولت سعودی چه رویکردی برای پیشبرد مبارزه با پولشویی در نظر گرفته است؟ دولت سعودی چطور اطمینان می یابد که پول های خارجی در حوزه سرمایه گذاری در کشور کثیف نیست؟

پولشویی در دوره کرونا 

طلعت حافظ دبیر کل کمیته اطلاع رسانی بانک های سعودی در گفتگوی اختصاصی با المجله درباره حجم پولشویی در دوره کرونا و تعطیلی کسب و کارها در سعودی و کشورهای جهان گفت «قطعا میزان پولشویی در دوران کرونا کمتر شده است چون اقتصاد و حمل و نقل بین المللی تعطیل شد و همین باعث شد فرآیند پولشویی کندتر از قبل شود».

او درباره اینکه پولشویی در دوره کرونا کاملا متوقف شده یا خیر افزود «فکر نمی کنم که کاملا متوقف شده چون کسانی که پولشویی و فعالیت های غیر قانونی انجام می دهند از هر بحران و مشکلی مثل کرونا و غیره برای ایجاد منابع مالی غیر قانونی و پولشویی استفاده می کنند».

او درباره فعالیت پولشویان در دوره کرونا افزود «به عنوان مثال، ما در دوره شیوع کرونا شاهد هشدارهای مکرر درباره افراد و شرکت های جعلی بودیم که در راستای تبلیغ و فروش تجهیزات پزشکی از جمله درمان و واکسن کرونا فعالیت می کردند».

این نشان می دهد مغزهای متفکر پولشویی ظرفیت و انعطاف پذیری قابل توجهی برای فعالیت در شرایط اقتصادی مختلف دارند و با سوء استفاده از وحشت و ترس مردم نسبت به کرونا توهم تحویل مردم می دهند. بدین ترتیب، می توان گفت پولشویان با فریب مردم به شیوه های مختلف و بازاریابی محصولاتشان فرآیند پولشویی را تسهیل می کنند. محصولاتی که به ظاهر ناشی از مبادلات تجاری قانونی و در راستای خدمت و اطمینان بخشی به مردم است اما در حقیقت اقدام بر خلاف قانون برای پنهان کردن منابع اموال به شمار می رود.

 میزان «پول های شسته شده»
 
حافظ درباره میزان «پول های شسته شده» توضیح داد «حجم پول های شسته شده هر سال ما بین ۲.۵ تا ۵ درصد حجم تولید ناخالص داخلی جهان است».

طبق گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل میزان پولشویی در جهان ما بین ۸۰۰ میلیارد تا دو تریلیون دلار در سال است.

اما آیا می توان گفت که پولشویی در سعودی دقیقا چقدر است؟ قطعا خیر. میزان پولشویی را می شود پیش بینی کرد چون پولشویی مبتنی بر فعالیت های محرمانه بوده و مبادلات آزادانه در بازار و ورود سرمایه مورد سوء استفاده قرار می گیرد.

تروریسم و پولشویی
 
دولت سعودی مرتب فهرست تحریم افراد و گروه هایی که در پولشویی فعالیت می کنند را به روز می کند که آخرین مورد در ماه ژوئیه انجام شد. دستگاه امنیت کشور در ماه ژوئیه شش موسسه مالی و فرد در سوریه و ترکیه را به اتهام حمایت مالی گروه تروریستی داعش در این فهرست قرار داد. این فهرست به منظور مبارزه با تروریسم و در عین حال مبارزه با پولشویی تنظیم شده است. پولشویان فعالیت های تروریستی را تامین مالی می کنند. دولت سعودی پیش از این هم برخی گروه های مالی و نظامی و تروریستی را تحریم کرد و همواره جنبه مالی را در نظر گرفته است چون پولشویی شاهرگ اصلی تروریسم به شمار می رود.

موسسه پول عربی سعودی در ۲۰۱۶ فهرست جدیدی منتشر کرد که در آن ۲۵ فعالیت به عنوان پولشویی تعریف شده است. روش هایی مثل جعل و فریبکاری و فعالیت های تجاری زیرزمینی تحت پوشش جرم پولشویی ارزیابی می شوند. مواردی مثل فرار مالیاتی و گمرکی و رشوه و باج خواهی و گروگان گیری و تجارت جنسی و تهیه مسکن برای فعالیت های روسپی گری و دزدی مسلحانه و غارت و تامین مالی تروریسم هم بخشی از جرم پولشویی محسوب می شود.
 
موسسات گوناگون و همکاری منطقه ای و بین المللی 

ارگان های دولتی و غیر دولتی متعدد در سعودی در راستای مقابله با پولشویی فعالیت می کنند. نظام مالی و بانکی از طریق یکپارچگی و هماهنگی با موسسات ذیربط اولین مانع در مسیر کشف پول های کثیف است. تقریبا تمام بخش های دولتی در راستای مقابله با پولشویی فعالیت می کنند و این بیانگر جدیت و قاطعیت دولت برای مقابله با پولشویی است.

طلعت حافظ دبیر کل کمیته اطلاع رسانی بانک های سعودی گفت «اداره کل امور مالی و موسسه پول عربی سعودی (بانک مرکزی کشور) و بازار اوراق بهادار و وزارت تجارت و مرزبانی و اداره کل گمرک و غیره در راستای مقابله با پولشویی با هم همکاری می کنند».

کمیته دائمی مبارزه با پولشویی در سعودی در ۱۹۹۹ تشکیل شد و ۴۰ دستورالعمل را اجرا می کند. مقر کمیته در ریاض است و نمایندگانی از تقریبا تمام وزارتخانه ها و نهادهای دولتی و خصوصی در آن عضویت دارند. رییس موسسه پول عربی سعودی ریاست کمیته را به عهده دارد.

تاکید بر سرمایه گذاری با پول «تمییز»

در سند چشم انداز ۲۰۳۰ سعودی به لزوم افزایش سرمایه گذاری خارجی اشاره شده است؛ از این رو نهادهای مالی دولت با مسئولیت سنگین بررسی منشا اولیه پول های سرمایه گذاری شده روبرو هستند. دولت به دنبال افزایش میزان سرمایه گذاری خارجی با پول «تمییز» بوده و نمی خواهد این روند را با بروکراسی و کاغذ بازی محدود کند.  

طلعت حافظ افزود «نظام اقتصاد آزاد در سعودی از استحکام جدی برای مبارزه با پولشویی برخوردار است. به عنوان مثال، نظام بانکی سعودی یکی از قدرتمندترین نظام های بانکی جهان در عرصه مبارزه با پولشویی بوده و از بخش ها و اداره های ویژه مبارزه با پولشویی تشکیل شده است. یکی از وظایف اصلی این ارگان ها بررسی معاملات بانکی و اطمینان از عدم انجام پولشویی و همچنین ابلاغ موارد مشکوک به پولشویی به دستگاه های امنیتی ذیربط است».
او خاطر نشان کرد «موسسه پول عربی سعودی و بازار اوراق بهادار و وزارت تجارت و اداره گمرک و دیگر نهادهای دولتی در کشور نقش قابل ملاحظه ای در مبارزه با پولشویی دارند و هر کدام وظایف نظارتی خود را به نحو احسن انجام می دهند». 
 




طلعت حافظ دبیر کل کمیته اطلاع رسانی بانک های سعودی

سابقه طولانی در مبارزه با پولشویی

طلعت حافظ با تاکید بر تلاش های موثر و سیستماتیک دولت سعودی در عرصه مبارزه با پولشویی گفت «دولت سعودی تلاش های فراوانی در این زمینه انجام داده و سابقه طولانی و دستاوردهای درخشان در زمینه مبارزه با پولشویی دارد. سعودی یکی از نخستین کشورهای جهان است که برای شناسایی و جلوگیری از استفاده از درآمدهای پولشویی و مجازات عاملان آن متعهد شد».

او با اشاره به سابقه بیش از ۳۰ ساله سعودی در زمینه مبارزه با پولشویی خاطر نشان کرد «دولت سعودی قراردادها و معاهدات بین المللی متعددی در این زمینه امضا کرده از جمله: كنوانسیون سازمان ملل درباره قاچاق غیرقانونی مواد مخدر و داروهای روانگردان در ۱۹۸۸ و کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با فساد در ۲۰۰۴ و کنوانسیون مبارزه با جرایم فراملی موسوم به پالرمو در ۲۰۰۰».

او افزود «دولت سعودی بر اثر تلاش های بی وقفه برای مبارزه با پولشویی در ماه ژوئن ۲۰۱۹ به عضویت گروه ویژه اقدام مالی درآمد. سعودی به عنوان اولین کشور عربی و سی و هفتمین کشور جهان عضو اف ای تی اف شد و یکی از بنیانگذاران گروه ویژه اقدام مالی خاورمیانه و شمال آفریقا در ۲۰۰۴ است».

تعریف پولشویی

پولشویی یا تمییز کردن پول به فرآیند مخفی کردن منشا پولی که از راه غیر قانونی به دست آمده گفته می شود. این پول یا در بانک کشورهای دیگر سپرده گذاری شده و یا در فعالیت های قانونی سرمایه گذاری می شود تا از حالت غیر قانونی خارج شده و مشمول ضبط و مصادره نشود و بعد وانمود می شود که از منابع قانونی کسب شده و در چرخه اقتصادی و مالی مورد استفاده قرار می گیرد.