• شماره جدید
weekly-issue, گزارش ویژه

گزارش میدانی؛ مردم و پیامدهای استقرار جمهوری اسلامی در ایران

فیروزه رمضان زاده

از سوی حاکمیت، در فاصله ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ روزی که روح‌الله خمینی ۷۸ ساله با هواپیمای فرانسوی پس از یک تبعید ۱۵ساله از پاریس به تهران آمد  تا ۲۲ بهمن، روز تسلیم ارتش شاهنشاهی ایران و استقرار نظام جمهوری اسلامی”دهه فجر” نامگذاری شده است.

هر ساله در طول این روزها سازمان ها و نهادهای دولتی در ایران، برنامه های تبلیغاتی بی شماری با هزینه های هنگفت در شهرهای مختلف برگزار می کنند، از آذین بستن خیابان ها و نصب پلاکاردهای مختلف بر سردر مدارس و ادارات دولتی گرفته تا  نمایش و پخش سرودها، تصاویر انقلاب، فیلم ها و مجموعه‌های تلویزیونی در صداوسیما، برگزاری راهپیمایی حکومتی ۲۲ بهمن و توزیع شربت و شیرینی در بین مردم کوچه و خیابان.

تاکید بر ادامه برگزاری تبلیغات حکومتی “دهه فجر” سالهاست که در کانون توجه حاکمیت در ایران قرار داشته است، از جمله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی  در بهمن ماه ۱۳۹۶ به مناسبت سی و نهمین سالگرد پیروزی انقلاب اعلام کرد: “در دهه انقلاب جشن بگیرید و آذین‌بندی کنید. اگر می‌خواهید برق مصرف نکنید و چراغ روشن نکنید که کار خوبی هم هست، از هنر استفاده کنید؛ از کاغذها و پرچم‌ها بر سردر هر خانه‌ای پرچم بزنید، پرچم جمهوری اسلامی را در سراسر سطح شهرها و روستاها به اهتزاز درآورید. نشان دهید که ملت ایران این خاطره را گرامی می‌دارد.”

اما چندین سال است که شهروندان عادی در ایران به جای بکار بردن اصطلاح حکومتی “دهه فجر” از این دهه به عنوان “دهه زجر”یاد می کنند.

آن چه در این گزارش میدانی می‌خوانید، گفتگوی المجله  با تعدادی از شهروندان ایرانی با سطح تحصیلات دیپلم تا دارای مدرک دکترا از سنین و اقشار مختلف اجتماعی است. از آنها پرسیده ام که درآستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی درباره نظام جمهوری اسلامی چه فکر می کنند؟ در شرایطی که تورم، فقر و بیکاری در ایران پس از دور جدید تحریم های غرب، دو چندان شده است آیا مردم با برگزاری این برنامه های تبلیغاتی پر هزینه حکومتی موافق هستند؟ آیا نسل دوم و سوم پس از انقلاب، با این تبلیغات همچنان به آرمان های  نظام جمهوری اسلامی پایبند است؟

یک شخصیت دانشگاهی معتقد است به دلیل بی‌کفایتی و سوء مدیریت مسئولان و ناکارآمدی حاکمیت در اداره اقتصادی و اجتماعی، کشور در آستانه فروپاشی است.

او به گفتگوی فائزه هاشمی، نماینده سابق مجلس، فعال سیاسی و دختر اکبر هاشمی رفسنجانی از بنیانگذاران جمهوری اسلامی با روزنامه «مستقل» چاپ تهران اشاره می کند که اعلام کرده بود” فروپاشی محتوایی نظام جمهوری اسلامی اتفاق افتاده و تنها  فروپاشی ظاهری و فیزیکی تاکنون رخ نداده است.

 

این استاد دانشگاه همچنین به هشدارهای حسن خمینی، نوه روح الله  خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی نسبت به خطر فروپاشی نظام اشاره می کند که گفته است؛”برآورده نشدن مطالبات غیرسیاسی مردم می‌تواند به فروپاشی نظام منجر شود.”

یک شهروند ساکن اصفهان هم نظر خود را با صدای بلند می‌گوید:” تا جایی که یادم می آید در سالهای دهه ۶۰  و ۷۰ مراسم دهه زجر، در رسانه ها و دانشگاه ها و مدارس خیلی باشکوه تر از امروز برگزار می شد. یادم هست دهه ۶۰ که در مقطع راهنمایی درس می خواندم، سرودهای و نمایش های انقلابی در مدرسه ها اجرا  می شد. کلاس ها را آذین بندی می کردند ولی الان از آن سرودها و نمایش ها خبری نیست بیشتر تبلیغات و تاکیدشان بر برگزاری هرچه باشکوه تر راهپیمایی ۲۲ بهمن است .”

در این شرایط، مردم فرودست ایران از گرانی و وضعیت بد اقتصادی به ستوه آمده اند، کار به جایی رسیده که جعفري دولت آبادي، دادستان تهران در این مورد هشدار داد و گفته است:”مردم از موضوع گران‌فروشی رنج می‌برند؛ چرا که در طول چهل سال پس از انقلاب، گران‌فروشی تا این حد وجود نداشته است‌.”

یک فارغ التحصیل جویای کار که در کرمان زندگی می کند با عصبانیت از فقر و بیکاری مردم شهرهای کوچک و روستاها سخن می گوید:”انقدر این گرانی، بیکاری و بدبختی به مردم فشار آورده که سر به شورش گذاشته اند، هر جا بروید مردم از مشکلات اقتصادی میگویند. دیگر کسی  مایل به این حکومت نیست. نمونه اش سردادن شعار مرگ بر خامنه‌ای، مرگ بر دیکتاتور و شعارهای مشابه دیگر است که نشان دهنده خواسته عموم مردم برای تغییر نظام در ایران است.”

یک معلم بازنشسته ساکن مشهد که چندین بار در تجمعات فرهنگیان حضور داشته با بیان اینکه وضعیت اقشار متوسط جامعه فلاکت بار و نامناسب است می گوید:”همه خسته اند و منتظر یک معجزه و تغییر  شرایط موجود.از معلم و کارگر و پرستار بگیرید تا بازنشسته ها و میلیون ها جوان بیکار تحصیل کرده.”

او اضافه می کند:” چند روز پیش، خط فقر یک خانواده چهار نفره را ۲ میلیون و ۷۰۰هزار تومان اعلام کردند. فکرش را بکنید من بازنشسته با یک میلیون حقوق بازنشستگی، با چه بدبختی هزینه یک خانواده پنج نفره را تامین می کنم.”

یک  خانم مجرد که همراه مادر پیرش در شمال ایران ساکن است معتقد است:”همه نگران آینده هستند. مردم به خاطر بیکاری و گرانی صدایشان درآمده. آنها چه تقصیری دارند که ۴۰سال  گرانی و بحران های مختلف را تحمل می کنند؟

یک شهروند ساکن مشهد هم نگران وقوع قحطی در آینده است:”ترس از قحطی و گرسنگی به حدی رسیده که بیشتر مردم مثل زمان های قدیم، برنج و روغن  می خرند و در خانه هایشان ذخیره می کنند.”

نظر یک  کارمند اهل شیراز را در مورد دهه فجر می پرسم. با خنده می گوید:” این نظام مقدس، برخلاف وعده های روزهای اول، به محرومین و مستضعفین کمکی نکرد. مردم محروم و فقیر ایران سالهاست که  در فقر و فلاکت  بسر می برند و این شرایط، روز به روز هم بدتر می شود.”

به گفته وی؛ در این  ایام دهه فجر، همین محرومان و پابرهنه هایی که از انقلاب حمایت می کردند به نظام و مسئولان لعنت می فرستند و از خوبی های زمان شاه حرف می زنند و نور به قبرش می فرستند.

یکی از نیروهای ارتش که تاکید می کند ناشناس بماند از حقوق ماهانه خود به شدت ناراضی است :”همانطور که بازنشسته ها و کارگران و معلمان از شرایط اقتصادی موجود ناراضی هستند ما کارکنان نیروی انتظامی و ارتش هم از اوضاع اقتصادی شاکی هستیم. چرا حقوق یک ارتشی باید یک سوم تا نصف حقوق یک سپاهی باشد؟ ”

او ادامه می دهد:” ثمره این انقلاب چیزی نبوده جز ۴۰ سال عقب ماندگی، فاصله گرفتن از جهان غرب و قطع رابطه با کشورهایی مثل آمریکا و اسرائیل که زمانی روابط سیاسی خوبی با ایران داشتند.”

یک فارغ التحصیل دانشگاه که که برای امرار معاش، به عنوان راننده تاکسی کار می کند به این بحث می پیوندد:”در سال ۵۷ قیمت هر لیتر بنزین ۱۰ ریال و قیمت هر یک دلار۷۰ ریال بود، حالا قیمت بنزین ۱۰۰۰برابر افزایش و ارزش پول ملی۶۰۰برابر کم شده. آخر ما در این۴۰ سال چه پیشرفتی داشته ایم؟ تنها در اختلاس، رانت خواری و انحصار و گرانی به نفع یک عده خاص پیشرفت کردیم، یک عده از ما بهتران که یک شبه پولهای کلان به جیب زدند.”

یک خانم خانه دار، دارای سه فرزند هم از گرانی گلایه می کند:” الان هرکیلو گوشت گوسفند ۱۳۰ هزار تومان، گوشت گوساله ۸۳ هزار و مرغ ۱۵ هزار است.سری به املاکی ها بزنید، ببینید اجاره یک آپارتمان در یک جای معمولی شهر، دو برابر بالا رفته، آن وقت شما از دهه فجر می پرسید؟ دیگر چه کسی به دهه فجر فکر می کند؟ ”

روزنامه نگاری که خود را یک متولد دهه شصت معرفی می کند معتقد است نسل دهه شصت نسل سوخته ای است که بهترین سالهای زندگی شان در بحبوحه جنگ ایران و عراق و فشارهای اقتصادی و فرهنگی سپری شد.”

به گفته این روزنامه نگار؛ نه تنها دهه شصتی ها بلکه دهه هفتادی ها هم به آینده خود امیدی ندارند. بیشتر آنها جوانان تحصیل کرده بیکاری هستند که نه شغل و درآمدی دارند و نه خانه و زندگی، همه سرگردان و خسته منتظر یک معجزه اند تا شاید تغییری در شرایطشان ایجاد شود. البته این نسل برعکس نسل های قبلی تعصب مذهبی ندارند و از ایدئولوژی مذهبی حکومت فاصله گرفته اند.”

یک شهروند ساکن کرج هم به قبض برق ماهانه خانه اش اشاره می کند و می گوید:”دیروز صبح، همسرم قبض برق ماهانه را نشانم داد با یک رقم بالا بعد دیدم پایین قبض نوشته اند ۳۰ درصد تخفیف به مناسبت دهه فجر. این تشویق ها را می کنند تا ملت به راهپیمایی بروند. مردم دیگر گول این تشویق ها را نمی خورند. اینها هر کاری می کنند تا ماندگار شوند ولی دیگر کارد به استخوان مردم رسیده. اینها نمی توانند به زور سرنیزه مردم را مجبور کنند که در راهپیمایی های فرمایشی شان شرکت کنند.”

یک جوان ۴۰ ساله ساکن جنوب تهران که می گوید با وجود بیماری قلبی، سالهاست به عنوان پیک موتوری در محدوده بازار تهران مشغول بکار است به بحث ما ملحق می شود:” شما خانم خبرنگار از درد ما خانواده های پایین شهری چه می دانید؟ ما یک خانواده ۶ نفره هستیم. پدرمان بنایی می کرد ولی چند سال پیش، موقع کار از نردبان افتاد و مهره های ستون فقراتش جابجا شد.حالا خانه نشین شده و من و برادرم خرجی خانواده را در می آوریم. بیشتر از ۴سال است که گوشت نخورده ایم.تا سه چهار ماه پیش، شام شاهانه خانواده ما نیمرو یا اشکنه ای بود که مادرم هر بار یک جور برای ما درست می کرد. الان قیمت همین تخم مرغ، سربه فلک گذاشته، از ۵۵۰ رسیده به ۷۰۰ تومان، یا ماست کم چرب ۱۰ روز پیش بود ۱۵۰۰ تومان امروز شده ۵۸۰۰ تومان، یا یک خامه ۱۰۰ گرمی چند وقت بود ۱۱۰۰ تومان الان شده ۲۵۰۰ تومان. از پول آب و برق هم حرف نزنید که کابوس دیگر ماست. چطور در این شرایط از دهه فجر سوال می کنید؟”

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید