• شماره جدید
دیدگاه

آيا آمریکا استراتژی مشخصی در خاورمیانه دنبال می کند؟

ایلی فواز

تحلیلگران فراوانی این پرسش را مطرح کرده اند که آیا دولت آمریکا استراتژی مشخصی درباره خاورمیانه در نظر دارد یا خیر. اغلب رسانه ها اینگونه به مخاطبان القا می کنند که رییس جمهور آمریکا در تصمیم گیری ها با مشاورانش مشورت نمی کند و تصمیمات غریزی اتخاذ می کند. این دیدگاه درباره ترامپ در بیش از یک مورد مطرح شد؛ به ویژه بعد از اینکه او تصمیم گرفت حدود 2000 نفر از نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه التنف سوریه را از این کشور خارج کند.

برخی این دیدگاه را مطرح می کنند که ارگان نظامی آمریکا از دستور رییس جمهور پیروی نمی کند. جان بولتون گفت موضع آمریکا این است که ترکیه نباید کردها را بکشد و خروج نظامیان آمریکایی بدون توافقی برای حمایت از کردها اتفاق نخواهد افتاد.

هر چند تصمیم ترامپ درباره خروج نیرو از سوریه موجب نارضایتی برخی گروه ها در آمریکا و بعضی کشورهای متحد شده اما رییس جمهور آمریکا از این اقدام کوتاه نمی آید.

مهم ترین پرسش مطرح این است که آیا دولت ترامپ استراتژی خاصی در خاورمیانه در نظر گرفته است؟

بی تردید، خاورمیانه ای که پرزیدنت ترامپ از دوره اوباما به ارث برد به نقطه انفجار رسیده بود و شرایط در آنجا بسیار پیچیده است. جنگ تمام عیار در جای جای منطقه جریان دارد که منجر به تجزیه کشورهایی مثل لیبی و یمن و سوریه می شود.

به دنبال باز شدن پای بازیگرانی همچون روس ها و ایرانی ها به سوریه به عنوان قدرت های نظامی مستقر در این کشور وضع سوریه پیچیده تر شد. برجام هم میراث دوره اوباما بود. پرزیدنت ترامپ در تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری گفت برجام بدترین توافق در تاریخ آمریکا است. ترامپ گفت از برجام خارج می شود و واقعا هم این اتفاق افتاد.

رویکرد پرزیدنت ترامپ در تقابل با رویکرد همتای پیشینش قرار گرفت. اوباما چندین بار اعلام کرد که به دنبال بازگرداندن ایران به مشروعیت بین المللی است که به تبع آن، توازن بین ایران و کشورهای عربی برقرار می گردد. توازنی که منجر به جنگ بین دو طرف نمی شود بلکه به رقابت میان ایران و کشورهای عربی می انجامد.

این دقیقا عین اظهارات رییس جمهور سابق باراک اوباما به گلدبرگ خبرنگار بلومبرگ قبل از پایان دوره ریاست جمهوری اش است. اوباما به دنبال موازنه قدرت غیر قابل اجرا بین ایران و کشورهای عربی نبود بلکه همواره ایران را به دشمنان ایران ترجیح می داد و عرصه را بر متحدان سنتی آمریکا تنگ می کرد. رویکرد اوباما در خصوص بحران سوریه هم واضح و روشن بود. او خطوط قرمزی را که برای پرزیدنت اسد درباره استفاده از تسلیحات شیمیایی در نظر گرفته بود نادیده گرفت. بدین ترتیب، روسیه و ایران و گروه های شبه نظامی فرقه گرای تابع ایران به عنوان بازیگران عمده در حمایت از اسد و جلوگیری از سقوط رژیم سوریه نقش آفرینی کردند.

رویکرد خارجی پرزیدنت ترامپ در تقابل با سیاست خارجی اوباما قرار دارد. سیاست خارجی آمریکا در این دوره بر مبنای بازگشت اعتبار به متحدان آمریکا و مقابله با دشمنان این کشور در راس آنها ایران تنظیم شد. ترامپ با توجه به رویکرد جدید آمریکا از برجام کنار کشید و تحریم ها از سر گرفته شدند. و با توجه به همین رویکرد بود که آمریکا سران سعودی را به خاطر اشتباهی که به قتل خاشقجی روزنامه نگار سعودی در داخل کنسولگری این کشور در ترکیه منجر شد به عنوان مقصر حادثه معرفی نکرد. ترامپ همچنین می کوشد تا با دلجویی از ترکیه، این کشور را از روسیه و ایران دور کند.

سیاست آمریکا همچنین با خروج نیروهای این کشور از سوریه همخوانی دارد. کردها و رویکرد استقلال طلبانه آنها بزرگ ترین مشکل ترکیه به شمار می رود. البته این گرایشات استقلال طلبانه کردها از سوی رییس جمهور کنونی و حتی روسای جمهوری بعدی ترکیه غیر قابل قبول است.

مساله کردها یکی از مسائل مهم مرتبط با امنیت ملی ترکیه است که دولت ترکیه به هیچ وجه از آن کوتاه نمی آید. همه گروه های سیاسی در ترکیه دراین باره اتفاق نظر دارند. سیاست پرزیدنت اوباما در واقع در راستای حمایت از کردها بود. البته اوباما به خاطر خود کردها از آنها حمایت نمی کرد بلکه به دنبال ناکام کردن طرح ترکیه در سوریه به خاطر ایران بود.

اما درباره استراتژی کاخ سفید در منطقه خاورمیانه باید گفت که پرزیدنت ترامپ ضمن حمایت تمام قد از متحدانش اما از آنها می خواهد تا مسئولیت پذیر بوده و تنها به نظامیان آمریکا تکیه نکنند تا عملیات میدانی را به جای آنها انجام دهند. ترامپ درباره اروپایی ها هم سیاست مشابهی در پیش گرفت و از آنها خواست تا سهم خود را از هزینه های ناتو پرداخت کنند.

حالا شاید سیاست های پرزیدنت ترامپ چندان متعارف نباشد و بیشتر تحت تاثیر بازار و معامله گری باشد اما این رویکرد بر مبنای گفتگو و همکاری پایه ریزی شده و برای دشمنان و کشورهای متخاصم آمریکا روشن و واضح است. بنابراین، می توان گفت کاخ سفید سیاست راهبردی حمایت از متحدان را در پیش گرفته و همزمان خواهان این است که متحدانش بدون تکیه بر حضور نظامی آمریکا بتوانند مسئولیت های نظامی خود در منطقه را به عهده بگیرند.

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید