• شماره جدید
۶۰ ثانيه مصاحبه, weekly-issue

گلایه های یک مخترع ایرانی که کارگری می کند

واشنگتن – فیروزه رمضان زاده

آمارهای ضد و نقیضی از ثبت سالانه اختراعات در ایران منتشر شده است، معاون پژوهش و برنامه ریزی بنیاد ملی نخبگان در سال 1396 از ثبت سالانه سه هزار اختراع در این کشور خبر داده بود اما در آبان ماه 1397 رئیس صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران در ایران از ثبت سالانه 15 تا 16 هزار اختراع خبر داد، اما با وجود این آمارها درصد ناچیزی از این اختراعات به مرحله تجاری سازی می رسند.

ازسوی دیگر، به گفته رئیس وقت اداره ثبت اختراعات در ایران در سال 1390 تعداد تجاری سازی در اختراعات کشور به یک درصد یا کمتر از آن می رسد. اما در سال 1396 رئیس صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران در ایران اعلام کرد 22 درصد از اختراعات به مرحله تجاری سازی می رسند.

این آمارهای متناقص در حوزه ثبت و تجاری سازی اختراعات در ایران نشان دهنده آشفتگی وضعیت ثبت و تجاری سازی اختراعات در ایران است چرا که حتی در ارائه آمارها هم اختلافات فاحشی وجود دارد.

با این همه در کشورهای توسعه یافته پس از ثبت یک اختراع، مخترعان و اختراعات جدید آنها با توجه و تشویق سازمان های دولتی و خصوصی روبرو می شوند چرا که حمایت از اختراع به مثابه حمایت از سرمایه و سرمایه گذار امری مهم و حیاتی شمرده می شود.

اما در حالی که کمتر از یک درصد از تولید ناخالص ملی ایران به حوزه پژوهش اختصاص دارد، نه تنها کاربردی کردن اختراعات و یافته های جدید مخترعان در این کشور جایگاهی ندارد بلکه کمتر سرمایه گذاری از بخش دولتی و خصوصی به این موضوع  توجه نشان می دهد.آنچنان که مسئولان دولتی اعتراف می کنند؛ صنعت در این کشور به قدری ضعیف است که بیشتر اختراعات به تولید منجر نمی‌شوند.

به نوشته سایت تابناک، ایران با رتبه 106 در جهان جزو کشورهایی است که در حوزه اختراعات و ابتکارات عملکردی ضعیف‌تر از وزن و وضعیت اقتصادی خود (در نسبت با تولید ناخالص داخلی) داشته است. این همه در حالی است  که این کشور، هنوز به PCT (ثبت اختراعات بین المللی) نپیوسته است تا اختراعات داخلی را به سمت جهانی شدن پیش ببرد. از همین رو کمتر کسی در این کشور سازوکارهای رعایت قوانین و علامت های تجاری اختراعات در ابعاد بین المللی را به درستی می شناسد.

در این شرایط، بسیاری از مخترعان جوان ایرانی به دلیل بی توجهی و عدم حمایت مسئولان و فضای مناسب برای تجاری سازی  دانش خود را به سرمایه گذاران خارجی واگذار می کنند و مهاجرت را بر ماندن در این کشور ترجیح می دهند.

علی ابراهیمی، یکی از مخترعان جوانی ایرانی است که با ثبت ده ها اختراع در زمینه های مختلف پزشکی نه تنها از سوی بخش دولتی و خصوصی مورد حمایت قرار نگرفته بلکه به دلیل مشکلات مالی به گفته خودش مدت هاست به کارگری مشغول است.

او متولد سال ۱۳۶۹ در یکی از روستاهای شهرستان هوراند، استان آذربایجان شرقی است که در طول دوران تحصیل خود در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک اختراعات بسیاری در زمینه های گوناگون به ثبت رسانده اما تاکنون هیچ کدام از این اختراعات به خاطر نبود حمایت بخش دولتی و خصوصی به مرحله تجاری سازی و تولید داخلی نرسیده اند.

او با  گلایه از بی توجهی مسئولان به تجاری سازی اختراعات در ایران به المجله می گوید:« در حال حاضر در بخش ساختمانی مشغول کارگری هستم تا بتوانم هزینه سفر و اقامت  در یک کشور ثالث را فراهم کنم، به آخر خط رسیده ام و چاره ای دیگری جز رفتن از این کشور ندارم.»

به گفته این مخترع جوان ایرانی؛ برخی از اختراعات و دستگاه هایی که او تولید کرده و به ثبت رسانده است در هیچ کشوری نمونه خارجی ندارند.

ابراهیمی اضافه می کند: با این وجود به هر نهاد و مسئولی مراجعه کردم در جواب گفتند در ایران به نتیجه نمی رسیم اگر می خواهید به نتیجه برسید اول باید سهم ۵۰ درصدی در همان اختراع به نام ما ثبت شود تا ما شروع  به حمایت کنیم ولی قول نمی دهیم که به نتیجه ای برسیم و متاسفانه تا الان به هیچ نتیجه ای نرسیده ایم. در حال حاضر ۵۰ درصد از دو اختراعم به نام فرد دیگری که متولی این کار نیستند ثبت شده است. وقتی که تماس می گیرم جواب مرا  نمی دهند. در حالی که این افراد از جزییات اختراع من هیچ اطلاعی ندارند.»

این مخترع جوان ایرانی تاکنون اختراعات بسیاری در زمینه های مختلف پزشکی و علمی به ثبت‌ رسانیده که برخی از این اختراعات نمونه خارجی ندارند که از جمله می توان به آتش خاموش کن مخازن و چاهای نفت، دستگاه تسویه هوای  کلان شهرها، تولید برق با نیروی جاذبه زمین (انرژی پاک )، دستگاه رفع عفونت واژینال در ده دقیقه بدون استفاده از دارو، درب رمز دار برای مواد سمی، دستگاه چند منظوره خانگی برای تسویه هوای خانه و ضدعفونی کننده تجهیزات خانه و مواد خوراکی، داروی کاملا گیاهی لاغری بدون عوارض جانبی و تضمینی، شانه و برس مو مکانیکی، اجکت هلی کوپتر و ….. اشاره کرد.

به گفته رییس صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران ایران؛ هم اکنون با حمایت های کامل دولت، تمام هزینه‌های ثبت اختراع چه در داخل و چه در خارج توسط این صندوق پرداخت می‌شود.

علی ابراهیمی تاکید می کند:«به هیچ عنوان این حمایت ها صحت ندارد. هزینه ثبت هر اختراع من ۶۰۰ هزار تومان بود که خودم پرداخت کردم حتی یک ریال هم از بخش دولتی دریافت نکردم .»

این مخترع ایرانی معتقد است:« در ایران بدون داشتن سرمایه و آشنا در یک سازمان دولتی اگر انیشتین هم باشید شما را نمی پذیرند. امثال ما جوانان شهرستانی به این نتیجه رسیده ایم که شرایط تهران با سایر استان ها متفاوت است. کسانی که در پست ریاست هستند وقتی به آنها از تکنولوژی و عدم وابستگی به پول نفت می گوییم فقط سرشان را تکان می دهند. وقتی از قدرت جوانان ایرانی حرف می زنیم باور ندارند که ما هم می توانیم حرفی برای گفتن داشته باشیم و اگر هم باور کنند می گویند در ایران نمانید.»

این مخترع جوان دوران ابتدایی و راهنمایی را در روستای خودشان؛ مجیدآباد و دبیرستان را دور از خانواده در شهرستان اهر به پایان رسانید. مقطع کارشناسی در رشته مهندسی مکانیک  ساخت و تولید را در دانشگاه اصفهان و مقطع کارشناسی ارشد را در دانشگاه تبریز گذراند.

او می گوید که یکی از اختراعاتش با استقبال زیاد یکی از دانشگاه های ترکیه قرار گرفته است:« از چند هفته پیش با دانشگاه استانبول تکنیک برای تجاری سازی دستگاه تولید برق با نیروی جاذبه زمین وارد مذاکره شدم. این دستگاه در عرض یک ماه با استقبال بسیار مقامات این دانشگاه قرار گرفته و آنها قول حمایت داده اند. اکنون در حال رایزنی و آزمایش کاربرد دستگاه  هستند تا دستگاه را به عنوان پروژه دانشگاهی تعریف کرده و بودجه مربوطه را اختصاص دهند.»

چندی پیش نیز، مهدی سعیدی، دیگر مخترع ایرانی که فرمان ضد سرقت، رینگ ضد یخ شکن، صندلی چند منظوره و باربر چند منظور جزو اختراعات او هستند با گلایه از بی توجهی مسئولان دولتی به تارنمای تهران نیوز گفت:« زمانی که به دو شرکت خودروسازی سایپا و ایران خودرو برای معرفی اختراع خود مراجعه کردم آن‌ها نه تنها از اختراعات بنده استقبال نکردند بلکه من را تهدید کردند و گفتند که شما سبب حذف لابی‌گری می‌شوید و مطمئن باشید شرکت‌های قطعه سازی با شما برخورد می‌کنند.»

این مخترع که از کشورهای آلمان و سوئیس دعوت نامه دریافت کرده افزوده است:« آن‌ها پیشنهادات بسیار خوبی به من دادند و تنها چیزی که از من خواستند این بود که اختراعاتم را برای کشور آن‌ها به ثبت برسانم.»

در سال ۱۳۹۵ نیز خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گزارشی از فرشید مومنی، مخترع جوان ایرانی با بیش از ۲۳ اختراع ثبت شده منتشر کرد.

یکی از این اختراعات، تولید بافت عصب از نخ ابریشم است. با این دانش جدید فنی، از نخ ابریشم می توان در قسمت هایی از بدن مانند تارهای عصبی و عضلانی به خصوص در بافت های آسیب دیده ناشی از سوختگی یا برخی بیماری ها استفاده کرد.

ایرنا به نقل از این مخترع ایرانی نوشته است:« برای تولید بافت عصب از نخ ابریشم فرم تولید بافت عصب از نخ ابریشم را برای سرمایه گذاری و دریافت وام  را به بسیاری از مراکز از جمله بانک ها و صندوق نوآوری ارائه کردم اما با مراجعه به سایت های این مراکز پاسخ داده می شود که این ایده هنوز بررسی نشده است، در حالی که شرکت های سرمایه گذار خارجی به سرعت وارد عمل شده و پیگیر خریداری آن هستند.»

فرشید مومنی در آن گفتگو اعلام کرده بود که در مرحله انعقاد قرارداد و واگذاری انتقال فناوری استفاده از نخ ابریشم در پزشکی به یک شرکت آلمانی است.

 

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید