• شماره جدید
weekly-issue, دیدگاه

آیا فشارها علیه حزب الله لبنان کارسازند؟

 

حنین غدار*

مقامات دولت آمریکا می گویند تاثیر بازگشت تحریم ها در ایران بیشتر از انتظارمان است. این تحریم ها نه تنها اقتصاد ایران را زمینگیر کرده بلکه بر روی حزب الله مزدور اصلی ایران در لبنان تاثیر گذار بوده است. حزب الله لبنان بعد از اصلاح قانون منع تامین مالی جهانی حزب الله تحت فشار قرار گرفته است. به اینها باید گسترش دامنه تحریم های متحدان حزب الله و دور جدید تحریم ها علیه رژیم ایران را نیز افزود.

به دنبال شکست گروه داعش، سیاست آمریکا بیشتر معطوف به ایران و گروه های تابع آن شد. هرچند آمریکا رویکرد تحریم را در نظر گرفته اما دولت آمریکا باید از ابزارهای دیگری هم برای ضربه به نظام مالی ایران و گروه های هوادارش استفاده کند.

جنگ تحریم ها

همزمان با پایان دور اول تحریم های آمریکا علیه ایران در 6 اوت، تحریم های دلاری کلید خوردند. لیست دور اول تحریم ها شامل خرید و فروش طلا و فلزات گرانبها و آلومینیوم و آهن و زغال سنگ شدند.

مبادلات ریالی و بخش خودروسازی ایران در لیست دور اول تحریم ها قرار گرفتند. دور دوم تحریم ها در چهارم نوامبر آغاز شدند که تحریم های به مراتب سنگین تری به شمار می روند. بخش بنادر و حمل و نقل دریایی و کشتی سازی در ایران بر اثر دور دوم تحریم ها در معرض فشار سنگینی قرار می گیرند. تحریم ها، شرکت ملی نفت ایران و خرید نفت و فرآورده های نفتی و پتروشیمی را نیز در بر گرفتند. تحریم ها بر روی معاملات میان موسسات مالی خارجی و بانک مرکزی ایران و نیز بخش انرژی هم تاثیر می گذارند.

از سوی دیگر، کار تحریم ها علیه حزب الله لبنان تا حالا به این مرحله نکشیده بود. وزارت خزانه داری آمریکا همچنین یک نفر و هفت شرکت لبنانی را به دلیل حمایت مالی از حزب الله تحریم کرد. دفتر نظارت بر دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا محمد عبد الله الامین را به «حمایت مالی یا مادی یا فناوری به موسسات مالی ادهم طباجه حامی مالی حزب الله» متهم کرد.

حسن نصرالله دبیر کل حزب الله و شماری از سران این گروه در ماه مه هدف تحریم های وزارت خزانه داری آمریکا قرار گرفتند. وزارت خزانه داری آمریکا معمولا مقام های سیاسی را تحریم نمی کند و بیشتر روی حامیان مالی و متحدان بازرگانی گروه های تروریستی دست می گذارد. به همین دلیل، تحریم های وزارت خزانه داری آمریکا مهم تلقی می شوند. عده بسیاری این تحریم ها را نشانه هشدار آشکار دولت آمریکا به بازوی سیاسی حزب الله تلقی کردند.

محمد قصیر یکی از مقام های حزب الله و رییس بانک مرکزی و سه شهروند دیگر و یک بانک عراقی هم در همان ماه در فهرست تحریم وزارت خزانه داری آمریکا قرار گرفتند.

کلیه داد و ستدهای مالی حزب الله لبنان و مناسبات مالی حزب الله با متحدانش یعنی بازرگانان و کارفرمایان شیعه بر اثر این تحریم ها تعطیل می شوند. این موضوع به فضای شک و نگرانی میان بازرگانان شیعه دامن زده است؛ چه آنها نمی خواهند به دلیل ارتباطشان با حزب الله در معرض تحریم قرار بگیرند.

هرچند حزب الله لبنان در شرایط حاضر به بازرگانان و تاجران بیش از هر زمان دیگر نیاز دارد اما تاجران معمولا به دنبال حفظ سرمایه خود هستند تا اینکه آن را در راه مقاومت خرج کنند. دیگر دوره کمک های بدون چشمداشت سپری شده و جامعه شیعیان این موضوع را کاملا درک کرده است.

حمایت مالی حکومت ایران از نائبان منطقه ای اش به دلیل ادامه اعتراضات در این کشور و شرایط وخیم اقتصادی و موج اتهامات فساد مالی و سوء مدیریت کاهش می یابد. فضای نگرانی عمیق در جامعه شیعیان لبنان در حال شکل گیری است. گزارش های فراوانی درباره کاهش نرخ حقوق ها منتشر شده و حزب الله توان ایجاد ثبات مالی ندارد.

کنگره آمریکا همچنین اشخاصی را که از فعالیت های درآمدزایی یا جذب نیرو برای حزب الله حمایت می کنند تحریم کرد. حزب الله لبنان به دلیل این تحریم ها احتمالا متحدانش را به طور تدریجی از دست می دهد. تا حالا تنها حزب الله و مسئولان و حامیان مالی اش مورد هدف تحریم های آمریکا قرار گرفته اند اما افزودن واژه «متحدان» بدین معناست که رییس جمهور آمریکا می تواند متحدان حزب الله همچون جنبش امل و جبهه تغییر و اصلاح به ریاست میشل عون را تحریم کند.

متحدان حزب الله به دلیل فقدان امنیت مالی حزب الله و بیم و نگرانی درباره تحریم ها در اتحاد و ائتلافشان با حزب الله بازنگری خواهند کرد.

تهدید اسراییل

تاسیسات و تسلیحات ایران و حزب الله در سوریه در چندین سال گذشته مورد حمله جنگنده های اسراییلی قرار گرفته اند. گویا توافق نانوشته ای بین حزب الله و اسراییل بسته شده که به موجب آن، کارخانه های موشک سازی و انبارهای مهمات حزب الله در سوریه و نه در لبنان مورد هدف حمله جنگنده های اسراییلی قرار بگیرند و در مقابل، این حمله ها با اقدامات تلافی جویانه حزب الله مواجه نشود. البته این رویکرد برای مدت کوتاهی نتیجه داده اما حالا حزب الله در حال انتقال موشک های خود از سوریه به لبنان است.

بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسراییل در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در 27 سپتامبر گفت حزب الله در حال ساخت کارخانه های تولید موشک در منطقه الاوزاعی در بیروت است.

گفته می شود حزب الله با احداث تاسیسات محرمانه تولید موشک در منطقه پر جمعیت و شلوغ به دنبال تولید موشک های دقیق است.

ارتش اسراییل ضمن انتشار یک ویدیو و تصاویری از 3 تاسیسات در بیروت مدعی شده که این کارخانه ها برای تولید موشک هایی با دقت بالاتر به کار می روند. نخست وزیر اسراییل گفت که این تاسیسات زیر نظر ایران اداره می شوند.

البته، اسراییل با انتشار این اطلاعات به دنبال آغاز جنگ با حزب الله در لبنان نیست چرا که جنگ در لبنان در اولویت اسرائیل قرار ندارد. اما چنانچه حزب الله همچنان به انتقال موشک هایش به لبنان ادامه دهد در این شرایط، اسراییل چاره ای جز حمله به این تاسیسات نخواهد داشت.
گزینه حمله اسراییل به حزب الله چندان خوشایند سران این گروه نیست. حزب الله می داند که لبنان به اتاقی برای عملیات انتقام جویانه ایران در منطقه تبدیل شده است. حزب الله می داند که نقش منطقه ای اش بسیار پر ریسک بوده و امتیازگیری و امتیاز دهی های فراوان بخشی از آن است. با این حال، اما حزب الله به خوبی می داند که چنانچه وارد جنگ دیگری با اسراییل شود نتیجه آن با یک «پیروزی الهی» به نفع حزب الله ختم نمی شود. در حالیکه حزب الله به دنبال پیکار با اسراییل در سوریه نیست اما نمی خواهد جنگی با اسراییل در لبنان آغاز کند. حزب الله نمی خواهد زرادخانه ای که از ایران تحویل گرفته و در لبنان انبار کرده را از دست بدهد. این قدرت بازدارندگی که حزب الله آن را بعد از دست یابی به این تسلیحات کسب کرده در صورت جنگ بین حزب الله و اسراییل از بین می رود.

حزب الله لبنان به دلیل بحران مالی کنونی اش از تامین نیازمندی های صدها هزار نفر پناهجوی شیعه ناتوان است. شمار زیادی از این پناهجویان در سال 2006 به سوریه بازگشتند. البته این گزینه در شرایط کنونی مطرح نیست. عده دیگری از پناهجویان سوری در آن زمان در مناطق گوناگون لبنان مستقر شدند که این گزینه هم در شرایط کنونی قابلیت اجرایی ندارد؛ چه اینکه دو میلیون و پانصد هزار شهروند سوریه در مناطق گوناگون لبنان اسکان داده شده اند. بنابراین حزب الله باید در صورت آغاز جنگ تازه چاره اساسی برای بحران پناهجویان بیندیشد.

از سوی دیگر، فرآیند بازسازی به دنبال جنگ 2006 چندان دشوار نبود چرا که اغلب کشورهای جهان از جمله کشورهای خلیج برای تامین مالی عملیات بازسازی لبنان بسیج شدند. اما حالا اغلب این کشورها احتمالا از کمک مالی به حزب الله یا حتی دولت لبنان برای بازسازی کشور خودداری می کنند چه اینکه تصور غالب این است که این کمک های مالی همچون سال 2006 منجر به توانمندسازی حزب الله می شود.

به دنبال افزایش فشار به حزب الله، دست آخر این گروه در تنگنا قرار می گیرد و پایگاه هوادارانش روز به روز کوچک و کوچک تر می شود. در بحبوحه چانه زنی و توافق با تهران راهکارهای فشار بر حزب الله هم بی نتیجه ماند. حالا آنچه پیداست این است که حزب الله به عنوان بخشی از بدنه سپاه و نه به نیابت از آن نقش آفرینی می کند. چنانچه سپاه مورد هدف تحریم قرار نگیرد حزب الله تضعیف نخواهد شد.

همکار مهمان فریدمن در انستیتو واشنگتن*

مقاله قبلیمقاله بعدی
حنین غدار
حنین غدار، مدیر مسوول رسانه «نو»و عضو غیر دایم شورای آتلانتیک است

پاسخی بگذارید