• شماره جدید
weekly-issue, داستان پوشش, سیاست

زندگی در ایران برای مهاجران افغان به صرفه نیست

تهران – المجله

رقم دقیقی از میزان مهاجران افغانستانی ساکن ایران در دست نیست اما آخرین آمار های رسمی از۲ میلیون و ۴۵۰ هزار تا ۳ میلیون مهاجر افغانستانی در ایران حکایت می کند. از این تعداد، یک میلیون نفر بدون مدارک اقامتی در ایران زندگی می کنند. این در حالی است که خروج یکجانبه ایالات متحده امریکا از توافقنامه اتمی ایران و برقراری مجدد تحریم‌ها بر این کشور و نیز سقوط بی سابقه ارزش ریال، واحد پول ایران در برابر ارزهای خارجی و تورم در این کشور بر وضعیت صدها هزار مهاجر افغان تأثیرات مستقیمی گذاشته است. در گذشته کار کردن در ایران یک منبع مهم درآمدی برای افغان‌های مهاجری بود که به تنهایی عازم ایران شده و از ایران برای خانواده های خود پول می فرستادند. حالا به دلیل سقوط ارزش ریال ایرانی در برابر افغانی؛ واحد پول افغانستان زندگی برای کارگران افغان در ایران دیگر مقرون به صرفه نیست، آنها دیگر نمی توانند مخارج خانواده های خود را در افغانستان تامین کند. از یک سو نرخ دستمزدها تغییری نکرده و از سوی دیگر قیمت بسیاری از کالاها و مواد خوراکی در ایران افزایش یافته است. گزارش های رسمی منتشر شده خبر از بازگشت شماری از این مهاجران به وطن خود افغانستان خبر می دهد، درحال حاضر تقاضای ویزا برای سفر به ایران کاهش یافته است. اما بسیاری از این مهاجران از ترس اینکه مبادا بازداشت و به افغانستان بازگردانده شوند، ترجیح می دهند برای کسب درآمد بیشتر و زندگی در شرایطی انسانی و به دور از تبعیض های نژادی قومی و مذهبی به کشورهای چون امارات، ترکیه و حتی کشورهای اروپایی مهاجرت می کنند.

خبرگزاری داخلی آناتولی ترکیه به نقل از سلیمان سویلو وزیر داخله دولت ترکیه اعلام کرده است که در سه ماهه نخست سال جاری میلادی ۲۷هزار تبعه افغانستان به صورت غیرقانونی و توسط قاچاقچیان از سوی مرزهای شرقی وارد ترکیه شده‌اند. این خبرگزاری به نقل از یک مهاجر افغان نوشته است:« به دلیل شرایط سخت اقتصادی و بیکاری در ایران و تهدید به اخراج و اعزام به افغانستان خواستم به ترکیه بروم تا سرپناهی برای خود داشته باشم. فکر می‌کردم در مرز گرفتار پلیس ایران می‌شوم، اما آنها هیچ کاری به ما نداشتند.» سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) در این زمینه گزارش داده است که از ١١ دی ١٣٩٦ تا مرداد ١٣٩٧بیش از ٤٦٣ هزار مهاجر افغان ساکن در ایران به دلیل وخامت اوضاع اقتصادی و کاهش ارزش پول ملی ایران به کشورشان بازگشته‌اند و روند بازگشت آنها همچنان ادامه دارد. فرزان رمضانی بونش؛ تحلیلگر ارشد و پژوهشگر مسائل منطقه ای ساکن ایران به تحولات سیاسی در ساختارهای سیاسی افغانستان، حضور شوروی در این کشور، جنگ های مجاهدین با شوروی و سپس حضور طالبان اشاره می کند و به المجله می گوید:« در این برهه های زمانی ایران و پاکستان همواره مقصد مورد نظر مهاجران افغانستانی بوده اند.» به گفته این تحلیلگر سیاسی؛ با توجه به بسترهای مشترک فرهنگی دینی زبانی و تمدنی ایران و افغانستان بسیاری از اقوام هزاره تاجیک، ازبک و حتی پشتون ها و سایر اقوام دیگر افغان حاضر بودند به نوعی این کشور را پناهگاه خارجی خود در زمان بحران های سیاسی و وضعیت ناامنی در افغانستان می دانستند.

وی اضافه می کند:« با ایجاد دولت نوین در افغانستان بعد از سرنگونی طالبان، بخشی از پناهندگان افغانستانی در ایران به کشور خود بازگشتند اما به دلیل تداوم بیکاری وضعیت اقتصادی افغانستان، بسیاری از جوانان و مهاجرین افغانستانی به شکل قانونی یا غیرقانونی حضور اقتصادی در استان های مختلف ایران را مد نظر قرار دادند.» به گفته فرزان رمضانی بونش؛ در شش هفت ماه گذشته، بسیاری از کارگران قانونی و غیرقانونی افغان که درآمد های خود را به خانواده های خود در افغانستان می فرستادند با سقوط ارزش ریال ایران در مقابل افغانی، واحد پول افغانستان و نوسانات ارزش دلار، ارزش درآمد این کارگران افغان بسیار کم شد و حتی کم تر از یک سوم رسید. بنابراین کارگران افغانستان و بسیاری از پناهندگان افغانستانی در اندیشه بازگشت به کشور خود و به نوعی حضور در بازارهای کاری نوین افتادند. بخشی از کارگران افعانستانی مقیم ایران به افغانستان برگشتند و بخشی از آنها در اندیشه حضور در کشورهای مثل ترکیه و بخشی به کشورهای اروپایی، استرالیا و حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس برای کار افتادند. در صورت افزایش مشکلات اقتصادی در ایران مشکلات ارزی و تورم ممکن است افزایش خروج مهاجران افغان از ایران بیشتر باشد اما در صورت کنترل نوسات ارزی و موازنه ارزش ریال با افغانی شاهد کاهش روند خروج مهاجران افغان از ایران خواهیم بود. ازسوی دیگر خبر می‌رسد که سیاست های حکومت ایران نسبت به مهاجران افغان تغییر کرده و حکومت ایران با فشار بر پناهندگان و مهاجران افغان، هر روز گروهی از مهاجران افغان شامل مردان، زنان و کودکان بی سرپرست را به صورت اجباری از این کشور اخراج می‌کند. این موضوع نگرانی های مقام های افغانستان را در پی داشته است. سازمان بین المللی مهاجرت   (IOM)    گزارشی مبنی بر اخراج ۱۳ هزار مهاجر افغان طی ۱۹ تا ۲۵ نوامبر ۲۰۱۷ از کشور ایران منتشر کرد که از طریق ولایت های هرات و نیمروز وارد افغانستان شدند. این همه در حالی است که حکومت ایران برای استخدام اتباع افغانستان به کارفرمایان فشار وارد می کند، کارفرمایانی که اتباع افغانستان را استخدام کنند جریمه می شوند.همه این عوامل باعث شدت گرفتن خروج مهاجران افغانستان از ایران شده است. کارگران افغان بیش‌تر در کارهای ساختمانی و کارهای سخت و طاقت فرسایی که اغلب ایرانی‌ها حاضر به انجام آنها نیستند مشغول به کار هستند. بسیار اتفاق افتاده است که در بیشتر مواقع، کارفرمایان، همان اندک دستمزد کارگران افغان را یا پرداخت نمی کنند یا دستمزدی پایین تر از سایر کارگران ایرانی به آنها پرداخت می کنند. این کارگران افغان به دلیل نداشتن مدرک قانونی اقامت و ترس از دیپورت شدن به افغانستان، جرأت اعتراض ندارند و نمی‌توانند علیه این کارفرمایان اقامه دعوی کنند.

رسول خضری عضو کمیسیون اجتماعی مجلس ایران چندی پیش در سخنانی گفته بود:« دولت باید در این رابطه پاسخگو باشد؛ چطور برای میلیون‌ها «افاغنه» زمینه اشتغال را فراهم کرده؛ اما برای ٧ میلیون و ٣٠٠ هزار نفر جوان بیکار ایرانی که ٤٢ درصد آنها فارغ التحصیلان دانشگاهی هستند اقدامی انجام نمی‌دهد.» سازمان دیده بان حقوق بشر، ‏‏‏در بخشی از گزارش خود با عنوان «مهمانان ناخوانده: نقض حقوق پناهندگان و مهاجران افغان توسط ایران»، نوشته است:« مقامات تهران در سال‏‌های ‏‏‏اخیر، با وجود بدترشدن شرایط در افغانستان، راه‌‏های ‏‏‏قانونی برای درخواست پناهندگی یا انواع دیگر مهاجرت به ایران را برای افغان‌‏ها محدود ساخته ‏اند‏‏‏.»

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید