• شماره جدید
weekly-issue, تحقیق

فرزندان ازدواج موقت؛ پیکارجویان سوریه که در لبنان مورد تجاوز قرار می گیرند

روشن قاسم*

بی تردید، نقش آفرینی فزاینده ایران در کشورهای منطقه اشکال و ابعاد گوناگونی دارد؛ یعنی از ایجاد و آموزش و ادغام شبه نظامیان فرقه ای در بلبشوی نبردهای مسلحانه در منطقه گرفته تا جذب نیروهای شیعی لبنانی و عراقی و افغانی و پاکستانی و غیره برای عضویت در گروه های شبه نظامی و غیره ادامه پیدا می کند. می توان همه این شیوه ها را در قالب استراتژی حکومت ایران در ساختار جنگ های نیابتی تعریف کرد. تحولات تاریخی از دهه هشتاد میلادی تا کنون بر تاثیر گذاری این استراتژی و توان ایران برای آغاز جنگ های «مقدس» بر مبنای پروپاگاندای مذهبی و سیاسی اش مهر تایید گذاشته است. این استراتژی، در مواردی بر خلاف ساختار فقهی شهروندان غیر ایرانی بنا گذاشته است.

فرزندان ازدواج موقت در جبهه های نبرد

فرزندان ازدواج موقت بی کس و کار به دنیا می آیند و از دنیا می روند، اینها نه پدری دارند و نه مادری.. نه خانواده ای.. هیچ کسی سراغی از آنها نمی گیرد.. اگر هم در جبهه های جنگ کشته شوند دردسرساز نمی شوند.. به همین دلیل هم به عنوان کارت برنده به آنها نگریسته می شود..» این اظهارات احمد رحال یکی از فرماندهان ارتش آزاد سوریه است. البته خیلی از فرماندهان میدانی ارتش آزاد همواره می پرسیدند: این قربانیان حزب الله چه کسانی هستند که اصلا کسی از کشته شدگانشان خبردار نمی شود مگر اینکه پیکرشان در جایی کشف شود. تحلیلگر مسایل استراتژیک و یکی از فرماندهان ارتش آزاد احمد رحال با مساله فرزندان حاصل از ازدواج موقت اشاره می کند و می گوید «این پدیده نقض مضاعف حقوق کودک به شمار می رود.. وقتی ازدواج متعه قانونی می شود در نهایت کودکان حاصل از این ازدواج قربانیان بی گناهی هستند که اسمشان نه در جایی ثبت می شود و نام خانوادگی پدر هم به آنها تعلق نمی گیرد. مساله دیگر این است که این کودکان به عنوان نیرو به جبهه های نبرد اعزام می شوند. متوجه شدیم که حزب الله و ایران در کنار کودکان افغانی و پاکستانی از کودکان حاصل از ازدواج متعه هم سوءاستفاده می کنند. ما در دو سال اول انقلاب آمار چندانی از کودکانی که حزب الله و ایران از آنها در سوریه سوءاستفاده می کند در اختیار نداشتیم. اما بعدها متوجه شدیم که آمار پیکر کسانی که در ایران و جنوب لبنان تشییع می شوند خیلی کم است و اسامی اعلام شده کشته شدگان تنها به افسران بلندپایه اختصاص داشته و هیچ نامی از سربازان به میان نمی آید.»

او افزود «از جنبه نظامی که به مساله نگاه کنیم می بینیم که مثلا وقتی ایران اعلام می کند 4 افسر کشته شده اند خب اینها باید حدود 20 سرباز همراهشان باشند چرا که افسران که به تنهایی نمی جنگند بلکه یک واحد نظامی را فرماندهی می کنند. خب با این اوصاف، چطور می شود گفت که 4 افسر بدون سرباز کشته شده اند؟ کسانی که با این افسران کشته می شوند در واقع فرزندان حاصل از ازدواج متعه هستند که اسمشان در هیچ جایی ثبت نشده است. این اطلاعات توسط گروه های اپوزیسیون جمهوری اسلامی به تایید رسیده است.»

او در ادامه گفت «آنها در آغاز اصولا چیزی در مورد کودکان افغانی و پاکستانی کشته شده چیزی نمی کنند تا اینکه نبرد خان طومان فرا رسید. ایرانیان و حزب الله به دنبال فرار ارتش اسد شکست سختی خوردند. نیروهای ارتش آزاد از این موقعیت استفاده کرده و وارد این مناطق شدند. شمار فراوانی از نیروهای هوادار ایران کشته شدند. در این شرایط بود که آمار کشته شدگان و کسانی که در تهران دفن شدند دستمان آمد. اغلب کشته شدگان افغانی بودند. خامنه ای مجبور شد به دیدار خانواده های افغانی برود و با دادن تابعیت ایرانی به آنها رشوه دهد تا چیزی نگویند. اما پیش از واقعه کمتر کسی از حرفی درباره کشته شدگان افغانی و پاکستانی می زد. حکومت ایران حدود سه سال پیش از کودکان حاصل از ازدواج موقت و افغانی ها در نبرد در سوریه استفاده می کرد. بنابراین، حزب الله و ایران نه تنها کودکان حاصل از ازدواج موقت را به رسمیت نمی شناسد بلکه از نیروهای خارجی از جمله 15 هزار افغانی (لشکر فاطمیون) و دو هزار نیروی پاکستانی (لشکر زینبیون) هم سوءاستفاده می کند. حکومت ایران آمار دقیقی از کشته شدگان این دو گروه ارائه نمی دهد. همین که یکی از نیروهای خارجی کشته می شود دیگر کارش تمام است. حکومت وظیفه ای برای کمک مالی به خانواده اش به عهده نمی گیرد. این در حالیست که اینها قربانیان اندیشه تشیع و پروپاگاندای شیعی حزب الله و ایران برای دفاع از مراقد و حسینیه ها در سوریه هستند.»

رحال می گوید «نیروهایی که کشته شدن آنها هزینه خاصی برای حکومت ایران ندارد سه دسته هستند. افغانی ها مثل لشکر فاطمیون و پاکستانی ها مثل لشکر زینبیون و کودکان حاصل از ازدواج موقت. گروه آخر قربانیانی هستند که بر اثر ازدواج متعه در ایران و افغانستان و پاکستان و لبنان به دنیا آمده اند. به همین دلیل هم تنها 20 درصد از تلفات جانی نیروهای ایرانی و حزب الله در سوریه علنی می شود.»

 

دادگاه های جعفری جنجالی در لبنان

فادی عکوم روزنامه نگار و نویسنده لبنانی به المجله می گوید «حزب الله که در سال های 1983 و 1984 دارای تشکیلات نظامی در لبنان شد شروع به ترویج فرهنگ شهادت کرد. حزب الله با بهره برداری از شعارهای مذهبی به ترویج فرهنگ ازدواج متعه که در جامعه لبنان پدیده ناآشنایی بود نمود. برخی الگوهای ازدواجی که هیچ سنخیتی با جامعه لبنان نداشت رواج یافتند تا پایگاه هوادار حزب الله با اندیشه جدید آشنا و بخش بزرگی از جامعه تنها کارکرد اجرایی پیدا کنند. این الگو در مناطق تحت کنترل «داعش» هم پیاده می شود. سرکردگان داعشی نیروهای خود را به ازدواج و زاد و ولد تشویق می کنند و بدین ترتیب نسل جهادی جدید کاری جز اطاعت از دستور رهبران داعش بلد نیستند. چندین هزار جوان لبنانی هم تنها پیروی از دستور ولی فقیه ایران را یاد گرفته اند.»

عکوم گفت «حزب الله لبنان از زمان پیدایش تا کنون با تاسیس مراکز متعدد نگهداری و پرورش و یتیم خانه، کودکان یتیم و فقیر و نوزادان حاصل از روابط خارج از چارچوب ازدواج را جمع آوری کرده است. کودکان از لحاظ فکری و بدنی آماده می شوند. کودکانی که خانواده نداشتند به عضویت نیروهای ویژه حزب الله در می آمدند. مراکز فراوانی برای نگهداری ایتام و کودکان بی سرپرست دایر شدند. اغلب این نهادها به طور غیر علنی در منطقه ضاحیه جنوبی تحت کنترل حزب الله در بیروت و برخی مناطق در بقاع لبنان فعالیت می کردند. گروهی از زنان وظیفه دارند فرزندانی به دنیا بیاورند تا به عنوان نظامیان حزب الله فعالیت کنند. این کودکان در سازمان ثبت احوال لبنان پرونده ندارند و تنها سران حزب الله از وجودشان باخبر است. اینها ثمره روابط ازدواج متعه هستند که وجودشان به بهانه مذهب و شرع موجه می شود. فرزندان خارج از ازدواج واحدهای نخبه حزب الله را تشکیل می دهند، این نیروها در لبنان و ایران مورد آموزش و به عنوان نیروهای پیکارجوی حزب الله مورد استفاده قرار می گیرند و بدین ترتیب، تلفات جانی سنگین حزب الله منجر به عدم بی اعتمادی هوادارانش نمی شود.»

دختر بچه شیعه لبنان که در جشن تکلیف و حجاب عکس حسن نصرالله را به دست گرفته است. (گتی)

 

عکوم یادآور شد «دخالت نظامی حزب الله در سوریه از طریق تک تیراندازانی آغاز شد که در مناطق پرتنش یا در جریان تظاهرات ضد حکومتی مستقر شدند. این نیروها به کمک ماموران حکومتی که از سرکوب اعتراضات ناتوان بودند شتافتند. بعدها، واحدهای نظامی رسمی (ارتش) و سربازان عمدتا بی سرپرست به سوریه اعزام شدند. همزمان با تلفات جانی سنگین حزب الله در سوریه به ویژه در نبرد قلمون و حلب و دمشق، ثبت نام نویسی برای اعزام به سوریه در ازای دریافت حقوق ماهیانه 500 دلاری آغاز شد و صدها جوان بیکار سنی و شیعه در لبنان به آن ملحق شدند. »

او افزود «آمار تلفات حزب الله در سالهای جنگ سوریه با نبردهای این گروه در سوریه همخوانی ندارد. تا حالا ده ها گور دسته جمعی در مناطق پراکنده و جبهه های درگیری بین نیروهای حکومتی سوریه و گروه های اپوزیسیون کشف شده که پیکر کشته شدگان حزب الله در آنجا قرار دارند. بنابراین، بهره گیری از نیروهای نظامی بی سرپرست یا فرزندان حاصل از ازدواج متعه یک راهکار ایده آل و معجزه آسا برای برون رفت از چالش نارضایتی گسترده مردمی در خصوص تلفات سنگین جانی نیروهای حزب الله در نبرد بود.

روزنامه های لبنانی همواره با مطرح کردن موضوع ترویج فرهنگ متعه و خانه عفاف در لبنان نسبت به شیوع این پدیده در کشور هشدار می دادند. البته جوانان شیعی فراوانی در لبنان بودند که این اقدامات را محکوم کردند. اما طرفداران حزب الله همواره مدعی می شدند ترویج این فرهنگ با توجه به خواست خامنه ای رهبر ایران صورت می گیرد و بنابراین پیروی از آن برای پیروان ولایت فقیه در جهان و صد البته در لبنان لازم و ضروری است.

برخی گزارش ها از موارد متعدد شکایت های حقوقی علیه اعضای برجسته و نیروهای حزب الله در دادگاه جعفری مطرح شده است. این شکایت هل توسط زنانی انجام شده که به دنبال عدم مسئولیت پذیری شمار فراوانی از نیروهای حزب الله در پی راهی برای اثبات مشروعیت فرزندانشان هستند. موارد بی شماری از پرونده های ازدواج متعه در دادگاه های ضاحیه جنوبی (منطقه تحت نفوذ حزب الله) وجود دارد و معمولا، سران حزب الله نمی گذارند تا این شکایت ها به نتیجه برسد و گاهی هم به قربانیان زن در ازای سقط جنین رشوه مالی می دهند.

 

آسیب اجتماعی که دامن عراق را هم گرفت

در آنسوی مرز یعنی در عراق اما اکثریت مردم به ولایت فقیه باور ندارند اما حکومت ایران همواره نگاه فرقه ای به مناسبات دو جانبه داشته و اینکه سرنوشت مشترکی در انتظار دو کشور است. روابط بین دو کشور از موضوع سرنوشت مشترک فراتر رفته و به بحران های اجتماعی مشترک رسید که  «فرزندان ازدواج غیر رسمی» قربانیان آن هستند.

بشری یوناد عضو انجمن امل العراق به المجله گفت «ترویج خانه های عفاف یا ازدواج متعه پدیده تازه ای در جامعه عراق است. هر چند موارد انگشت شماری از موارد ازدواج متعه در رژیم سابق وجود داشت اما مساله اصلی همزمان با سقوط رژیم صدام و حمله آمریکا به عراق آغاز شد. صیغه یا متعه در قوانین  گذشته ممنوع بود اما همزمان با سقوط رژیم سابق، دفترهای ازدواج شیعیان به ویژه در مناطق مقدس شیعیان دایر شدند.»

این فعال مدنی افزود «آخوندها به بهانه رویگردانی جوانان از ازدواج و عدم استطاعت مالی پدران به ترویج ازدواج متعه پرداختند. حالا در مواردی که بارداری پیش می آید ولادت در سازمان ثبت احوال عراق ثبت نمی شود. این کودکان بدون حقوق یا تکلیف می مانند و اکثرا هم یا روانه خیابان ها می شوند و یا به عضویت باندهای جنایتکار یا گروه های تروریستی در می آیند و یا اینکه به جبهه های نبرد اعزام می شوند و در کنار گروه های پیکار می جنگند.»

او خاطر نشان کرد «دست آخر، این کودک به مدرسه نمی رود چرا که نه شناسنامه ای دارد و نه کارت شناسایی. نه پدری دارد و مادر هم که درمانده و بی کس و کار است.»

کودکان عضو حزب الله در مانور نظامی در سوریه (گتی)

بشری با لحن هشدارآمیز افزود «موارد ازدواج متعه در عراق بی حد و حصرند. دفترهای ازدواج متعه، علنا در بغداد و استان های شیعه نشین فعالیت می کنند. آمار مراجعه کنندگان به دفترهای ازدواج متعه فراوان است. مردم از همه طبقات اجتماعی و گروه ها و رده های سنی و حتی دانشجویان عراقی به دفترهای ازدواج متعه مراجعه می کنند. بیشترین آمار مراجعه کنندگان به این مراکز در مناطق مذهبی مثل نجف و کربلا ثبت شده که زائران ایرانی و افغانی و پاکستانی ها و دیگر شیعیان جهان به آنجا سفر می کنند. این زائران در این اماکن در ازای پرداخت مبلغی که معمولا بر اساس نرخ دلار تعیین می شود اقدام به انعقاد ازدواج موقت می کنند.»

او یادآور شد «آمار دقیقی از فرزندان حاصل از متعه وجود ندارد. هر چند نهادهای حقوقی بارها در این بارها هشدار داده اند اما دولت اصلا به این آسیب اجتماعی توجهی ندارد. عراق در شرایط کنونی با یک فاجعه روبرو است. ازدواج متعه در ده ها صفحه فیس بوک ترویج می شود. دولت عراق باید موضع قاطعانه در برابر این الگوی ازدواج اتخاذ کند. هر چند صیغه در ادیان حلال است اما این الگوی در اصول اخلاقی غیر قابل پذیرش است.»

بشری در ادامه افزود «این کودکان پیشتر به عضویت گروه های تندرو مثل القاعده در می آمدند اما اکنون، گروه های شبه نظامی عراقی با جذب این افراد، آنها را برای پیکار به سوریه اعزام می کنند. به عبارت دیگر، کودکان حاصل از ازدواج غیر رسمی با ستم مضاعف روبرو هستند. آنها ثمره ازدواجی هستند که دولت برای آن هیچ حقوقی در نظر نگرفته است. خب، وقتی این کودکان راهی کوچه و خیابان می شوند و هیچ اسم و رسمی در سازمان ثبت احوال ندارند چه می شود؟ اگر اوضاع به همین منوال پیش برود ارتشی از کودکان قربانی ازدواج های متعه تشکیل می شود که برای مشارکت در جنگ هایی که هیچ سودی و منفعتی برایشان ندارد اعزام می شوند.»

بنیاد خیریه طریق الایمان در اوایل سال میلادی جاری توسط حکومت ایران به منظور انعقاد صیغه یا متعه در عراق راه اندازی شد تا مردان و زنان را به این نوع رابطه تشویق و برای آن اماکن و مبالغ مالی معینی نیز در نظر می گیرد.

شعبه اصلی این بنیاد در شهر مشهد قرار داشته و شعبه هایی نیز در عراق و ترکیه و بحرین دارد.

ایران؛ صدور فرهنگ صیغه

خانه های عفاف در زمان شاه هم دایر بودند اما فعالیت این مراکز بعد از انقلاب متوقف گردید. طرح راه اندازی «خانه های عفاف» برای اولین بار در سال 1991 در دوره هاشمی رفسنجانی رییس جمهور اسبق مطرح شد.

مینا شهرامی روزنگار به المجله می گوید «ایران به جای صدور انقلاب در حال صدور فرهنگ متعه و صیغه به کشورهای همسایه است و بدین ترتیب، منجر به بروز بحران اجتماعی خطرناکی در این کشورها شده است. پیش نویس طرح خانه های عفاف برای اولین بار در سال 1994 توسط ستاد امر به معروف در قم تنظیم شد. در این طرح که برای روحانیون صاحب نفوذ در مراکز تصمیم گیری فرستاده شد برای ازدواج موقت تسهیلاتی مثل رزرو اتاق هایی در هتل در نظر گرفته شده است. این خانه ها زیر نظر ائمه مساجد قرار دارد. دفاتر ازدواج موقت در حال حاضر در لبنان و عراق و افغانستان و کشورهای دیگر فعالیت می کنند اما در برخی کشورها غیر علنی هستند.»
او یادآور شد «هر چند خانه های عفاف در شرایط کنونی با حمایت رسمی حکومت فعالیت می کنند و از حمایت کل نهاد حوزه و اصولگرایان برخوردارند اما نهادهای مدافع حقوق زنان فعالیت چنین مراکزی را نقض آشکار حقوق زنان و آسیب اجتماعی به شمار می آورند. شیعه بودن به عنوان شرط جاری شدن عقد صیغه در نظر گرفته نشده است. در فرم اجرای عقد موقت تنها به اسم همسر و مبلغ توافقی مهریه و مدت زمان عقد اشاره شده است.»

شهرامی گفت «شمار کودکان بی اصل و نسب در حالی روز به روز افزایش پیدا می کند که تا کنون هیچ راهکاری به دلایل مذهبی یا قانونی و اجتماعی برای این معضل در نظر گرفته نشده است. وقتی پدر مسئولیت فرزندنش را قبول نمی کند این افراد روانه خیابان می شوند و پدیده کودکان خیابانی گسترش پیدا می کند. حکومت و یا حتی خانه های عفاف هم زیر بار مسئولیت سرپرستی و آموزش و کاریابی برای این افراد نمی روند و بدین ترتیب به جبهه های جنگ ولی فقیه اعزام می شوند.»

جشن بلوغ (گتی)

 

*نویسنده کرد سوری. او پیشتر در شبکه ماهواره ای الحریه فعالیت می کرد

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید