• شماره جدید
weekly-issue, اجتماع, داستان پوشش

ایران در آستانه بحران پیری جمعیت

تهران – المجله

ایران در آستانه ورود به پدیده “سالمندی” قرار دارد، براساس پیش بینی های سازمان ملل در سال ۲۰۵۰ جمعیت سالمند در ایران، از میانگین جهان و آسیا بیشتر و از هر سه ایرانی، یک تن سالمند خواهد بود.

بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵ از مجموع ۷۹ میلیونی ایرانی، ۷میلیون و ۴۱۴هزار و ۹۱ تن سالمند هستند.

سالمندان ایرانی در گذشته از عزت، احترام، تکریم و منزلت ویژه ای در خانواده و جامعه برخوردار بودند. شاید تا همین دو دهه اخیر، نگهداری از سالمندان وظیفه بدیهی خانواده ها به شمار می رفت اما امروزه به دلیل تغییر ارزش های اجتماعی، ساختار خانواده و روابط بین فردی و به دنبال آن تغییر سبک زندگی ایرانیان، ارزش های سنتی بی اعتبارتر و در عمل، وضعیت سالمندان، ناخوشایند و دردناک تر شده است.

امروزه خانواده های ایرانی به جز در مناطق روستانی و خرده فرهنگ های سنتی، به سمت خانواده های “هسته ای” یعنی زن، مرد و فرزند یا “فردگرایی” تغییر مسیر داده اند و دیگر خانواده ها، نگهداری و رسیدگی به سالمندان را وظیفه بدیهی خود نمی دانند.

از طرفی در سال های اخیر به دلیل شرایط بد اقتصادی، بسیاری از خانواده‌ها دیگر امکان نگهداری از والدین سالمند خود را ندارند.

 

یکی دیگر از حقایق تلخ جمعیت سالمندان در ایران “زنانه شدن” آن است، وقتی که گقته می شود ۲۳ درصد زنان المند در ایران تنها زندگی می‌کنند و زنان بیشتر از مردان به سراهای سالمندی سپرده می‌شوند.

اما ناتوانی خانواده ها برای نگهداری از سالمندان یا “زنانه شدن سالمندی” در ایران، تنها بخش کوچکی از مصادیق آشکار و پنهان مصائب این گروه اجتماعی فراموش شده است، بسیاری از سالمندان در بین کسانی زندگی می کنند که مراقبت از آنها را چندان خوشایند نمی دانند.

به گزارش خبرگزاری مهر؛ نتايج  یک تحقيق نشان مي دهد که ۸۷ درصد سالمندان در مدت زندگی خود حداقل يك بار مورد آزار قرار گرفته اند و سالمندآزاری را تجربه كرده اند.

رواج مسائلی نظیر”رهاشدگی سالمندان” و افزایش آزارهای جسمی و روحی این قشر از جمعیت ایران، مسوولان را به تدوین “طرح مقابله با سالمندآزاری” در سال گذشته واداشت.

دراین میان، پرسشی که مطرح می شود این است که مسوولان و سازمان‌های دولتی در ایران در آستانه رویارویی با پدیده سالمندی در سه دهه آینده چه برنامه‌ریزی هایی انجام داده اند؟ سیاست‌گذاری‌های دولتی تا چه اندازه متناسب با این شرایط تغییر کرده است؟ تکلیف آن دسته از سالمندانی که توان اقتصادی خود را از دست داده‌اند، از خانواده طرد شده اند و برای تعیین حداقل معیشت زندگی خود هیچ درآمدی ندارند چیست؟ آنهم در شرایطی که شمار جمعیت سالمندان بدون درآمد و بیمه‌های خدمات اجتماعی در ایران به مرز نگران‌کننده‌ای رسیده است.

سال گذشته، رئیس کانون عالی بازنشستگان و مستمری‌بگیران سازمان تأمین اجتماعی به استناد به نتایج یک تحقیق اعلام کرد که ۴۸ درصد بازنشستگان تامین اجتماعی هیچ‌گونه بیمه و مزایایی ندارند، ۵۲ درصد از درآمد و حقوق کافی برخوردار نیستند و ۳۴ درصد از خدمات بهداشت و درمان مناسب بی‌بهره هستند.

این همه در شرایطی است که نه استاندارد شهرسازی و راه های عبور و مرور مناسب در معابر عمومی و خیابان‌ها رعایت شده است و نه فرهنگ مناسب توجه به سالمندان در تقابل با نیازهای سالمندان وجود دارد.

مرکز پژوهش‌های مجلس در زمستان ۱۳۸۹ در گزارشی ضمن هشدار نسبت به پیر شدن جمعیت ایران، بر لزوم برنامه‌ریزی برای تمرکز بر نیازهای سالمندان و سالخوردگان در دو دهه آینده تاکید کرده بود. در این گزارش آمده بود که نیمی از سالمندان کشور دچار اختلالات حرکتی هستند و نیاز به رسیدگی‌های ویژه دارند.

تعداد جمعیت سالمندان و سالخوردگان در ایران در حالی در دو دهه آینده رو به افزایش است که نبود “بیمه‌ فراگیر تامین اجتماعی”، “نظام پیشگیری و پایش سلامت” و “کمبود مراکز مراقبت و نگهداری روزانه سالمندان”، درمان بیماری های رایج سالمندان نظیر بیماری‌های مفصلی، مشکلات کلیوی و عروقی و ضعف بینایی و شنوایی را کمرشکن کرده است.

به گفته ناظران؛ زندگی سالمندان در ایران پس از خروج زودهنگام از چرخه کار و تولید درنتیجه سیاست های بازنشستگی زودهنگام و مدیریت های غیرکارشناسی عملاً به هیچ تبدیل می‌شود. با این تفاسیر می توان گفت؛ ورود جمعیت ایران به لایه ضخیم جمعیت سالخوردگی، نه تنها یک فرصت به شمار می رود بلکه به معنای هزینه های روبه افزایش بهداشت و درمان، نبود چشم انداز امیدبخش برای فردا، هراس و ترس از آینده، وابستگی به دیگران و از دست رفتن بسیاری از حقوق انسانی برای سالمندان است.

 

 

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید