• شماره جدید
weekly-issue, تحقیق

بازگشایی مدارس؛ دغدغه ای برای خانواده های ایرانی

تهران – المجله

دیگر چیزی تا اول مهرماه، فصل بازگشایی مدارس در ایران باقی نمانده است.مطابق معمول سال های اخیر، خرداد و تیر، ماه‌های پرالتهاب برای ثبت نام دانش آموزان است، اما یافتن یک مدرسه مناسب و مواجهه با بیشترین حجم از مشکلات مالی در حوزه ثبت نام از مهم ترین دغدغه های خانواده‌ دانش‌آموزان به شمار می رود.

طبق اصل ۳۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی، ایران، مانند بسیاری دیگر از کشورهای جهان، موظف به تامین رایگان وسایل آموزشی و پرورشی تا پایان دوره متوسطه است.

براساس بخشنامه وزارتخانه آموزش و پرورش، مدیران مدارس دولتی، حق دریافت شهریه ندارند اما سال هاست به بهانه پرداخت نشدن سرانه دانش آموزی، خانواده ها را به پرداخت مبالغی باعنوان “کمک های مردمی داوطلبانه” در قالب مشارکت در امور مدارس مجبور می کنند.

با این همه، موضوع دریافت “کمک های مردمی داوطلبانه” مورد تایید وزارت آموزش و پرورش است. محمد بطحایی، وزیر آموزش و پرورش ایران، دریافت کمک‌های مردمی را «الزامی» می‌داند و معتقد است: «با توجه به بودجه محدود وزارت آموزش و پرورش، مدارس کشور همچنان نیازمند دریافت کمک از خانواده ها برای تامین بخشی از هزینه های جاری خود هستند.»

او درتیرماه جاری بدون بیان جزئیات بیشتر گفته بود: «نشانه‌های ورشکستگی در آموزش و پرورش دیده می‌شود».

کمک های مردمی اجباری یا ضروری؟

تارنمای خبری انصاف‌نیوز با بیان این که مبلغ درخواستی مدارس دولتی تهران از دانش‌آموزان مقاطع تحصیلی مختلف ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است گزارش کرده است که مدیران مدارس اولیای دانش‌آموزان را برای پرداخت «کمک‌های داوطلبانه» تحت فشار قرار می‌دهند.

کار به آنجا رسیده که حتی در بسیاری از شهرها تحویل کارنامه دانش‌آموزان به شرط پرداخت کمک مالی به مدرسه است درغیراین صورت اگر خانواده ها از عهده پرداخت شهریه برنیایند، اولیای مدرسه کارنامه دانش‌آموز را به گرو می‌گیرند.

المجله در این گزارش، با تعدادی از شهروندان ایرانی گفتگو کرده است که از دشواری های مالی ثبت نام فرزندانشان به ویژه در مدارس دولتی ناراضی هستند.

پدر دو فرزند می گوید:« به خاطر کمبود بودجه دولتی، مدیرهای مدارس دولتی مجبورند با کمک های مردمی و خانواده ها، مدرسه را بچرخانند و هزینه های آب برق، گاز، تلفن، کاغذ، جوهر چاپ  و غیره را تامین کنند. البته در موقع ثبت نام، اغلب هیچ هزینه ای دریافت نمی کنند اما یکی دو هفته بعد از سال تحصیلی فشار آنها برای گرفتن کمک هزینه ها شروع می شود، اگر این کمک هزینه ها را نگیرند که یک هفته هم دوام نمی آورند، شنیده ام حتی  از سوی آموزش و پرورش برای تامین هزینه از سوی خانواده ها تشویق هم می شوند.»

دیگری که دخترش در مدرسه راهنمایی درس می خواند می گوید: «در سال ۹۳ بچه من در دبستان دولتی درس می خواند. فقط در طول دو ماه  ۱۰۰ هزارتومان به عناوین مختلف از ما گرفتنند.»

خانم آموزگاری که در منطقه ۲۰ یکی از مناطق محروم تهران تدریس می کند با تاکید براین که مدارس دولتی به شکل خودگردان اداره می شوند می گوید:« آموزش پرورش منطقه ما برای مقطع پیش دبستانی حتی هزینه خرید میز و نیمکت و  تخته سیاه را پرداخت نمی کند می گویند بروید از یک جا تامین کنید، ما هم باید بگردیم و از مدارس اطراف پرس و جو کنیم.»

این آموزگار ادامه می دهد:« مدیر مدارس دولتی از جمله مدیر مدرسه ما مجبور هستند برای تامین هزینه های مدرسه از خانواده دانش آموزان پول دریافت کنند.این درحالی است که همه خانواده ها در یک سطح نیستند و خیلی ها توان پرداخت هزینه های ثبت نام را ندارند.»

بسیاری از خانواده‌ها، به ویژه بخش فرودست جامعه، از پس هزینه فرزندشان در مدارس دولتی برنمی‌آیند.

یک زن خانه دار که از هزینه های مدرسه بچه هایش دل پری دارد می گوید:« سال هاست که مدرسه ها پولی شده اند، ربطی به روحانی هم ندارد از خیلی سال پیش از مردم پول می گرفتند.»

او ادامه می دهد:« پارسال هزینه ثبت‌نام پسر و دو دخترم نفری ۵۰ هزار تومان بود؛ باتوجه به شرایط اقتصادی که دارم حالا باید امسال برای هرکدام ۱۰۰ هزارتومان بدهم، اما تاکنون پرداخت نکرده‌ام».

مادری که در یکی از مناطق مرکزی تهران زندگی می کند به هزینه های مدرسه دولتی پسرش در مقطع ابتدایی اشاره می کند:«هزینه لباس روپوش و لباس ورزشی شد ۲۲۰ هزار تومان، کیف ۱۴۰ هزارتومان، کفش که از قبل داشت امسال نخریدم، لوازم تحریر ۱۵۰ هزارتومان، ثبت نام مدرسه هم ۸۰۰ هزارتومان و سرویس مدرسه ۲ میلیون تومان. تصور کنید با بالارفتن قیمت دلار و گران شدن همه چیز چه فشاری به ما وارد می شود.»

دیگری که خود را کارمند قراردادی یکی از سازمان های دولتی معرفی می کند هم از هزینه های مدرسه دخترش ناراضی است:« دخترم مهرماه امسال به کلاس سوم دبستان می رود، یک مدرسه دولتی در میدان کاج تهران، برای یک روپوش، شلوارو مقنعه ساده ۸۸ هزارتومان گرفته اند، شش عدد دفتر با جلد ساده ۶۰ برگ دانه ای ۶ هزارتومان و ۱۲ مداد ساده سیاه، دانه ای ۲ هزارتومان خریدم.»

او می گوید:« مدرسه هر چقدر بتواند می گیرد به وضعیت مالی اولیای بچه ها بستگی دارد، در منطقه ما چون شمال شهر است آنهایی که دارند مشکلی در ثبت نام فرزندانشان در مدارس غیردولتی و غیرانتفاعی ندارند ولی حداقل پولی که مدارس دولتی از ما کارمندان یا کارگران بابت ثبت نام  می گیرند ۳۰۰ هزارتومان است اما بیشترین پولی که سال گذشته از اولیا گرفتند ۴ میلیون تومان بود که البته پولدار بودند.»

این شهرونده ادامه می دهد: «مدارس دولتی به بهانه‌های مختلف مثل برنامه‌های جانبی یا این که دولت هزینه های جانبی را تامین نمی کند از ما پول می گیرند از هزینه های اردو و عکس گرفته تا جشن عاطفه ها، جشن تکلیف و غیره.»

طی سه دهه اخیر آموزش و پرورش به دلیل کمبود بودجه بسیاری از مدارس دولتی را به بخش غیردولتی واگذار کرده است.

در لایحه بودجه سال ۹۷ کمی بیش از ۳۶ هزار میلیارد تومان به آموزش و پرورش اختصاص داده شد که به گفته معاون پارلمانی این وزارتخانه ۹۰ درصد این مبلغ برای پرداخت حقوق و دستمزد هزینه می شود. اما همین بودجه در مقایسه با سال پیش ازآن، بیش از ۴ هزار میلیارد تومان کاهش داشت که این مساله در بازسازی، توسعه مدارس، کیفیت تحصیل دانش‌آموزان و معیشت معلمان تأثیرگذار است.

کاهش چشمگیر بودجه وزارت آموزش در مقایسه با ریخت و پاش های حکومت برای نهادهای ایدئولوژیک و اختصاص بودجه به نهادهای حوزوی قابل تامل است به‌عنوان نمونه از محل بودجه سال ۹۷  به “جامعه المصطفی العالمیه”؛ موسسه‌ای با هویت حوزوی مبلغ ۲۷۴ و نیم میلیارد تومان و یا به مرکز خدمات حوزه‌های علمیه بودجه ۶۰۰ میلیارد تومان اختصاص پیدا کرد.

مدارس غیردولتی و شهریه هایی سرسام آور

سه دهه از فعالیت مدارس غیردولتی سپری می شود، مدارسی که با مصوبه مجلس شورای اسلامی به حوزه آموزشی وارد شده اند، به گفته شیرزاد عبداللهی، کارشناس آموزشی «اکثریت موسسان مدارس غیرانتفاعی، (غیردولتی) مدیران و معلمان بی‌بضاعت مدارس دولتی بودند که ساختمان‌های غیراستاندارد شخصی یا اجاره‌ای را تبدیل به مدرسه کردند و همین‌ها با افزایش نرخ اجاره‌بها و قیمت مسکن، در معرض ورشکستگی قرار دارند.»

مسوولان آموزش‌وپرورش هرسال با صدور بخشنامه‌ای به مدارس غیردولتی میزان شهریه های دریافتی را مشخص و دریافت هرگونه وجه اضافی را ممنوع اعلام می کنند اما برخی از این مدارس، به بهانه های مختلف، شهریه هایی نجومی بیش از تعرفه مصوب مطالبه می کنند که از توان اغلب خانواده‌‌ها خارج است.

رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی وزارت آموزش و پرورش درباره حداقل و حداکثر شهریه مصوب مدارس غیردولتی در تهران می‌گوید:« حداقل شهریه در دوره ابتدایی امسال به ۲ میلیون و ۶۵۲ هزار تومان رسیده است. حداقل شهریه در متوسطه اول امسال به ۳ میلیون و ۶۲۸ هزار تومان رسیده است. حداقل شهریه در متوسطه دوم امسال به ۴ میلیون و ۱۸۲ هزار تومان رسیده است.»

یک زن خانه دار ساکن کرج که پسرش امسال به کلاس پنجم می رود می گوید:««برای هزینه ثبت نام مدرسه پسرم که غیردولتی است امسال باید ۵ میلیون تومان بپردازم، تازه این مدرسه ارزان تر از سایر مدارس غیردولتی در کرج است. ما در کرج مدارس غیردولتی داریم که برای کلاس اول‌دبستان بین ۱۱ تا ۱۴ میلیون تومان شهریه می گیرند آن هم، بدون هزینه سرویس.»

به گفته این زن خانه دار؛ برای مهد کودک دخترم به یک مهد کودک خصوصی سرزدم گفتند برای یک سال باید ۲۵ میلیون بپردازی که البته صرف نظرکردم».

او ادامه می دهد:«من که امسال هیچ چیز نخریدم، فقط ۶ تا دفتر با ۱۰ عدد خودکار خریدم شد ۱۰۰ هزارتومان، کیف هم شد ۴۰۰ هزارتومان.»

وی که در این چند سال برای شهریه دبستان غیردولتی پسرش بیش از ده ها میلیون تومان هزینه کرده است با بغض ادامه می دهد:« می دانید، خیلی به سختی از پس هزینه های پسرم برمی آیم اما سنگینی این هزینه ها را به خاطر معلمان باتجربه، برگزاری کلاس های فوق العاده و اردوهای آموزشی و کلاس های فوق العاده زبان انگلیسی و زبان دوم تحمل می کنم چون حاضر نیستم او را به مدرسه دولتی بفرستم که هیچ بار علمی ندارند.»

فارغ از مشکل کمبود بودجه، وزارت آموزش و پرورش با بحران بازنشستگی و کمبود نیرو نیز روبرو است، به گفته معاون سابق آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش؛ قرار بود هر سال از طریق دانشگاه فرهنگیان ۲۲ هزار دانشجو معلم جذب شوند اما فقط در سال ۹۱ حدود ۲۲ هزار دانشجو معلم جذب شدند و در سال‌های اخیر ظرفیت پذیرش دانشگاه فرهنگیان به ۵ هزار نفر رسیده است.

بی توجهی آموزش و پرورش به وضعیت معیشت و مطالبات صنفی معلمان در سال های گذشته تمایل به ورود در این عرصه را بسیار کمرنگ کرده است. در سال های اخیر، معلمان حق التدریس و فرهنگیان بازنشسته بارها در اعتراض به  معوقه های پرداخت نشده و وضعیت معیشتی خود تجمعاتی اعتراضی برگزار کرده اند. در حال حاضر اسماعیل عبدی، محمود بهشتی لنگرودی و محمد حبیبی از فعالان حقوق صنفی معلمان به اتهام های امنیتی در زندان به سر می‌برند.

 

 

 

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید