• شماره جدید
weekly-issue, گزارش ویژه

روایت یک مهاجرت؛ از تهران تا ناسا

پروفسور طبازاده

واشنگتن – فیروزه رمضان زاده

پروفسور آزاده طبازاده، دارای مدرک PHD شیمی‌فیزیک از دانشگاه استنفورد کالیفرنیا است که تاکنون جوایز بسیاری از جمله جایزه ” ریاست جمهوری”، بالاترین جایزه اعطا شده از سوی دولت ایالات متحده به دانشمندان و مهندسان برجسته در سال ۱۹۹۹ و نیز مدال اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا در سال ۲۰۰۱ را از آن خود کرده است. او در ۲۷ بهمن ماه ۱۳۴۶ (۱۷ فوریه ۱۹۶۵) در تهران به دنیا آمد، پدرش مهندس راه و ساختمان و مادرش خانه دار بود، روزهای نوجوانی را در تهران گذراند تا این که وقوع انقلاب اسلامی و آغاز جنگ ایران و عراق سرنوشت و زندگی او و خانواده اش را تغییر داد.

پروفسور آزاده طبازاده در گفتگوی پیش رو با المجله از مسائل و مصائب روزهای تاریک مهاجرت ناخواسته و غیرقانونی از خاک ایران و موفقیت های درخشانش در امریکا می گوید. او به سال ۱۹۸۲ اشاره می کند، زمانی که دو سال از جنگ ایران و عراق می گذشت: “در آن زمان، از طرف حکومت، برای سربازگیری و اعزام سربازان به جبهه های جنگ به سراغ برادر آمده بودند تا او را به جبهه های جنگ بفرستند، پدر و مادرم مخالف رفتن افشین؛ برادرم به جبهه های جنگ بودندآن زمان بر روی حجاب زنان خیلی سختگیری می کردند، حتی به خاطر جنگ، دانشگاه ها را هم تعطیل کرده بودند، از طرفی مرزها را هم بسته بودند تا کسی اجازه خروج از کشور را نداشته باشد این شرایط سخت باعث شد که ما تصمیم گرفتیم در سال ۱۹۸۲ از ایران فرار کنیم. وقتی متوجه شدم که پدر و مادرم می خواهند برادرم افشین را همراه با پسرعمه ام از ایران به صورت قاچاقی از ایران به پاکستان بفرستند از آنها خواستم که مرا با آنها بفرستند. در ابتدا پدرو مادرم راضی به رفتنم نبودند ولی وقتی با اصرار من روبرو شدند بالاخره راضی شدند.”   

سرانجام پدر و مادر آزاده طبازاده تصمیم گرفتند آزاده ۱۷ ساله را همراه با افشین، برادر ۱۸ ساله و پسرعمه اش به شکل غیرقانونی و از طریق مرز پاکستان از ایران خارج کنند. تا پیش از وقوع انقلاب اسلامی شهروندان ایرانی بیشتر برای ادامه تحصیل و پیداکردن فرصت‌های اقتصادی یا سرمایه‌گذاری کشورهای غربی مهاجرت می‌کردند. اما پس از انقلاب اسلامی به دلایل سیاسی و مذهبی نظیر فرار از جنگ ایران و عراق، سرکوب فعالان سیاسی در دهه ۶۰ خورشیدی و نیز جنبش اعتراضی مردم در سال ۸۸ آمار مهاجرت در بین شهروندان ایرانی به طرز چشمگیری بالا رفت. آزاده طبازاده در ادامه توضیح می دهد “آن زمان بسیاری از شهروندان ایرانی به صورت غیرقانونی و به کمک قاچاقچیان از مرزهای ایران خارج می شدند و دستمزد آنها برای هر نفر ۲۲ هزار دلار بود که آن زمان، مبلغ زیادی بود، ما هم قرار بود از طریق یک قاچاقچی به نام  “اخلاق” از ایران خارج شویم فردی که قبلاً چند نفر از آشنایان ما را از ایران خارج کرده بود و پدرم به او اطمینان داشت. در آن زمان فقط پرواز های داخلی در فرودگاه مهرآباد تهران، تنها فرودگاه تهران فعال بودند، از طریق پرواز های داخلی مهرآباد همراه با مادرم از تهران به اهواز رفتیم. در آنجا پیاده شدیم و از طریق یک تاکسی که آشنای “اخلاق”، مرد قاچاقچی بود تا یکی از خیابان های اهواز رفتیم. بعد راننده وسط خیابان توقف کرد.” در یکی از خیابان های اهواز بود که او از مادر و سرزمین مادریش خداحافظی کرد ” لحظه خداحافظی بسیار سخت بود بعد از جداشدن از مادرم سوار یک کامیون شدیم. شب را در یک روستا ماندیم و روز بعد ما را از مرز خارج کردند. سه چهار روز در داخل کامیون در راه بودیم تا این که بعد از گذراندن بخشی از مسیر با پای پیاده به کراچی رسیدیم. دو سه روز بعد بلیت مادرید را تهیه کردیم. چون در آن زمان، اسپانیا تنها کشوری بود که به شهروندان ایرانی اجازه می داد تا بدون دریافت ویزا وارد این کشور شوند.” طبازاده به یکی از دایی های خود اشاره می کند که از طرف حاکمیت، حکم اعدام برایش صادر شده بود “یکی از دایی هایم او را از ایران فراری داد اما بعد از فرار او دایی رضا دایی دیگرم را بازداشت کردند و ما در آن زمان عذاب زیادی کشیدیم آن هم در شرایطی که مادربزرگم به سرطان دچار شده بود و در حال مرگ بود، بالاخره با تلاش ها و زحمات مادرم، دایی ام از زندان نجات پیدا کرد.” سه چهار ماه بعد از فرار آزاده طبازاده و برادرو پسرعمه اش، پدر و مادر آزاده همراه با افشان؛ خواهر کوچکتر و دو دایی اش احمد و رضا با کمک “اخلاق” همان قاچاقچی از ایران خارج شدند.

مهاجرت به امریکا و شروعی جدید                                                              

او از روزهای شروع زندگی پدر و مادرش در امریکا می گوید ” پدرم در ایران وضعیت مالی خوبی داشت، مهندس راه و ساختمان بود و مدیریت راه سازی در بسیاری از نقاط ایران را برعهده داشت، ولی با این وجود به خاطر آن شرایط مجبور شد همه ملک و املاک خود را در تهران رها کند و فقط توانست ۴۰۰ هزار دلار با خود بیاورد. بعد از رفتن پدر و مادرم از ایران، دولت، زمین و ملک و املاک خانواده ام را تصاحب کرد.”

این پژوهشگر ایرانی ادامه می دهد “به اسپانیا رفتیم، بعد از حدود ۷ ماه پدرم ویزای کار گرفت، من و برادر و خواهرم هم ویزای دانشجویی گرفتیم و همگی به امریکا آمدیم.” پدر آزاده بعد از مدتی یک کمپانی امریکایی ساخت و ساز را خرید که در حال ورشکستگی بود اما این شرکت در حال حاضر یک شرکت موفق ساخت و ساز با ۵۰۰ نفر کارمند در حال فعالیت است که تاکنون جوایز زیادی برای انجام کارهای بزرگ دولتی بدست آورده است. او تحصیلات خود را در دانشگاه یو سی ال ای در شهر لوس انجلس در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته شیمی به پایان رسانید. پروفسور طبازاده از تحقیقات دانشجویی خود بر روی لایه اوزون می گوید “وقتی برای تز فوق لیسانسم بر روی لایه اوزون تحقیق می کردم، متوجه شدم که انسان ها چگونه در حال از بین بردن لایه اوزون هستند . انسان ها چطور در حال تغییر اتمسفر زمین هستند؟ آلودگی هوا چه تاثیراتی بر زندگی بشر و محیط زیست می گذارد؟ در آن زمان ناسا به تحقیقاتم علاقمند شد و به من کمک هزینه داد در حالی که در دانشگاه یو سی ال ای دانشجو بودم.”

بعد از مدتی سازمان ناسا به آزاده طبازاده پیشنهاد همکاری داد تا او در این سازمان مطالعاتی به تحقیقات خود در زمینه لایه اوزون ادامه دهد، این همکاری تا ۱۵ سال ادامه داشت. در سال ۱۹۹۹ این زن محقق ایرانی “جایزه ریاست جمهوری” برای دانشمندان و مهندسان، بالاترین افتخار اعطا شده از سوی دولت ایالات متحده به دانشمندان و مهندسان برجسته را دریافت کرد. وقتی آزاده طبازاده به عنوان محقق در ناسا همکاری خود را شروع کرد از طرف کاخ سفید و ریاست جمهوری وقت ایالات متحده امریکا؛ بیل کلینتون ۳۰ جوان دانشجو که کارهای مهمی انجام داده بودند انتخاب شدند که او هم یکی ازآنها بود. آنها ضمن ملاقات با رییس جمهوری امریکا هر کدام مبلغ ۵۰۰ هزار دلار دریافت کردند که کارهای تحقیقاتی خود را ادامه دهند. در آن زمان آزاده طبازاده دو فرزند کوچک داشت و آن جایزه، کمک مهمی برایش بود تا با فراغت و وقت بیشتری به تحقیقات خود ادامه دهد بعد از آن بود که پروفسور طبازاده توانست تحقیقات بسیاری انجام دهد. او مقالات مهمی در زمینه های مختلف رشته تحصیلی خود ارائه داد تا این که در سال ۲۰۰۱ از طرف انجمن ژئو فیزیک امریکا یک مدال بسیار مهم به او اهدا شد. این مدال از آن جهت دارای اهمیت است که این انجمن هر سال یک باراز بین محققان زیر ۳۶ سالی که تحقیقات بسیار مهمی انجام داده باشند یک نفر را انتخاب می کند و در آن سال این انجمن آزاده طبازاده را انتخاب کرد. یکی از تحقیقات مهم این دانشمند ایرانی در ایستگاه فضایی ناسا در زمینه ارتباط ابرها و آلاینده ها در جو زمین بوده است. او در این زمینه توضیح می دهد “این تحقیق در مورد ابرهای STRATOSPHERIC بود، یک دسته ابر که بطور طبیعی روی قطب ایجاد می شوند و می‌توانند با آلوده شدن به مواد شیمیایی که بشر تولید و استفاده می‌کند در لایهٔ ازون دچار سوراخ و پارگی بشوند. این لایه که در قسمت پایین STRATOSPHERE است، مقدار اصلی و مضر اشعه اولتراویولت (UV) را بخود جذب می‌کند. حتی اگر مقدارکمی از لایه اوزون آسیب می‌دید، باز هم باعث رسیدن اشعه مضر اولتراویولت به زمین می‌شد. اتفاقی که خطر بزرگی برای ادامه حیات موجودات زنده کره زمین محسوب می‌شد.” در سال ۱۳۸۸ ضمیمه علم و تکنولوژی مجله تایمز تصویری از این زن دانشمند ایرانی را بر جلد خود همراه با مقاله ای در تجلیل از فعالیت علمی او منتشر کرد. خبرنگار مجله تایمز، ضمن پرداختن به تحقیقات پروفسور طبازاده به موضوع خروج او از ایران و چگونگی ورود او به امریکا هم پرداخت.

او بعد از ۱۵ سال به خاطرعلاقه به تدریس و گذراندن وقت بیشتر با سه فرزندش همکاری خود با سازمان ناسا را متوقف کرد و به فعالیت مورد علاقه خود یعنی تدریس روی آورد، به دانشگاه اسنتفورد رفت و در جایگاه پروفسور به مدت ۸ سال در این دانشگاه به تدریس مشغول شد.

پروفسور طبازاده حالا در همان کمپانی که پدر و برادرش ۲۰ سال پیش، آن را تاسیس کرده بودند در زمینه استفاده از انرژی خورشیدی در سقف همکاری می کند. دختر بزرگ او ۲۳ ساله دارای مدرک کارشناسی در رشته بیوتکنولوژی از دانشگاه استنفورد و پسر ۲۰ ساله او هم دانشجوی رشته جامعه شناسی در همین دانشگاه است. پروفسور تبازاده که حالا با دختر ۸ ساله خود زندگی می کند با گذشت بیش از ٣ دهه زندگی در امریکا همچنان دلتنگ مرزو بوم، بستگان و نزدیکان خویش در ایران است. او امیدوار است بتواند یک روز، سرزمین مادری خود را از نزدیک ببیند.

 

 

 

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید