• شماره جدید
دیدگاه

اشغالگری اسراییل به پیدایش «حزب الله» ربط ندارد

نویسنده: ایلی فواز

همه روزنامه نگاران و صاحب قلمان و سیاستمداران لبنانی درباره این مساله اتفاق نظر دارند که «حزب الله» به منظور مبارزه با اسراییل پایه ریزی شد. برخی از مقام های اسراییلی مثل ایهود باراک هم اعلام کردند که «دلیل پیدایش حزب الله این بود که ما لبنان را اشغال کردیم.»

بی تردید، هر چند ربط دادن بین اشغالگری اسراییل و پیدایش «حزب الله» به بزرگ نمایی افسانه «حزب الله» و جایگاه این گروه در ذهنیت مردم لبنان و کشورهای عربی کمک می کند اما این تا واقعیت فاصله زیادی دارد.

«حزب الله» در دهه هفتاد میلادی شکل گرفت. ظهور «حزب الله» و ایران و تحولات آن دوره و انقلاب در این کشور را نمی توان از یکدیگر تفکیک نمود.

فواد پطرس در خاطرات خود می نویسد «انگار که شرایط پیچیده لبنان کم بود که حالا خبرهایی رسیده درباره اینکه حکومت ایران بعد از انقلاب در پی اعزام هزار نیروی داوطلب ایرانی به لبنان است. هنگامی که با مقام های ارشد سوریه تماس گرفتیم به آنها اصرار کردیم تا اجازه ندهند این نیروها از خاک سوریه وارد لبنان شوند و اجازه فرود هواپیماهایشان در فرودگاه های سوریه داده نشود. مقام های سوریه وعده همکاری دادند اما خود هواپیماهای سوریه نیروهای ایرانی را به اردوگاه های آموزشی جبهه مردمی آزادی فلسطین انتقال دادند. این نیروها با دریافت کارت شناسایی فلسطینی و از مسیرهای ویژه مقاومت وارد لبنان می شدند و کسی هم کاری به کارشان نداشت.»

این اتفاق در سال 1979 افتاد.. تحولی که بیانگر این است که «حزب الله» نقش مکمل انقلاب ایران را ایفا کرده است. هسته اصلی حزب الله چندین سال قبل از حمله اسراییل تشکیل شد.

حالا چرا لبنان؟

لبنان که در اوایل دهه هفتاد میلادی دارای حکومت مرکزی مقتدر نبود و کنترل امنیت در همه مناطق کشور برقرار نبود به پایگاه امنی برای همه گروه های مسلح ممنوع الفعالیت در کشورهای اصلی بدل شد. از گروه های فلسطینی گرفته تا سپاه و ارتش های سرخ به دلیل برخورداری از آزادی فعالیت و آموزش در لبنان آغاز به فعالیت کردند.

گروه های اپوزیسیون رژیم شاه هم به همین دلیل راهی لبنان شدند. علاوه بر این، پایگاه و جامعه شیعیان در لبنان بسیار برجسته بود و این جریان ها می توانستند در سایه آنها فعالیت کنند. اصلا، همسایگی اسراییل و لبنان دلیل اصلی حضور شیعیان در لبنان نبود.

دو گروه ایرانی در میان جامعه شیعیان لبنان تاثیر گذارتر از بقیه گروه های ایرانی در لبنان بودند. «نهضت آزادی ایران» یکی از این گروه های موثر بود. مصطفی چمران –از چهره های شاخص نهضت آزادی- با همکاری امام موسی صدر «حرکت محرومین» و بازوی نظامی آن «جنبش امل» را تاسیس کردند. چمران مدیریت مدرسه صنعتی «جبل عامل» در منطقه «صور» را به عهده گرفت.

گروه دوم متشکل از یاران نزدیک به آیت الله خمینی بودند که بعد از انقلاب عضو حزب جمهوری اسلامی شدند و بعدها، بسیاری از چهره های شاخص این گروه از فرماندهان ارشد سپاه شدند. اما بعد از اینکه خمینی قدرت خود را تثبیت کرد و به حذف مخالفانش پرداخت این دو گروه بر سر مسایل متعددی با یکدیگر اختلاف نظر پیدا کردند.

ناپدید شدن صدر

گفتنی است که منشا اختلاف و دشمنی بین صدر –متولد ایران- و خمینی این بود که صدر مرجعیت خمینی را قبول نداشت و روابط نزدیکی با نهضت آزادی ایران داشت. احتمالا صدر می خواست با بهره برداری از روابطش با نهضت آزادی به نقش آفرینی در ایران در اوایل انقلاب بپردازد. اختلاف دیگر این دو درباره نحوه رفتار با سازمان آزادیبخش فلسطین بود. امام صدر محتاط تر بود و چندان به ابو عمار اعتماد نداشت. او از ورود نیروهای حافظ اسد به لبنان حمایت کرد. هواداران خمینی، اما به نیرومندترین گروه فلسطینی در لبنان گرایش بیشتری داشتند.

دست آخر، امام صدر در سال 1978 ناپدید شد و یک سال بعد، خمینی، پیروزمندانه از تبعیدگاه خود در پاریس به ایران بازگشت. با مرگ مشکوک مصطفی چمران در 1981، امام خمینی همه رقبا را از صحنه کنار و بر مسند قدرت تکیه زد.
و این چنین بود که ایده تاسیس حزبی که یاران خمینی اختیار تام آن را به دست گرفتند شکل گرفت. این حزب، رفته رفته و به برکت پیروزی انقلاب امام خمینی و تلاش های ارکان نظامی جمهوری اسلامی ایران مثل علی اکبر محتشمی و محمد صالح حسینی بعد از پیروزی انقلاب در ایران تقویت شد و قدرت گرفت.

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید